Hạ tầng giao thông - “mạch máu" khơi thông dư địa

Ngày 1/7/2025, TP. Hồ Chí Minh chính thức sáp nhập với Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu, mở ra một chương mới trong lịch sử phát triển đô thị Việt Nam. Đây không chỉ là sự thay đổi về địa giới hành chính, mà là cuộc tái cấu hình toàn diện không gian phát triển - 3 địa phương có nền kinh tế năng động bậc nhất cả nước cùng hội tụ để kiến tạo một không gian đô thị liên kết, quy mô và tầm vóc chưa từng có.

Ông Phan Tấn Đạt - Chủ tịch Hiệp hội Công nghiệp Khoáng sản TP. Hồ Chí Minh nhấn mạnh, việc sáp nhập TP. Hồ Chí Minh với Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu sẽ tạo nên một siêu đô thị với dân số khoảng 13 triệu người và hệ sinh thái khu công nghiệp, trung tâm tài chính, sản xuất đến cảng biển chiến lược.

Ảnh tư liệu minh họa

Việc hình thành một siêu đô thị không chỉ mang lại lợi thế quy mô, mà còn tạo điều kiện hiện thực hóa mô hình hệ sinh thái công nghiệp thông minh đầu tiên tại Việt Nam. Với quy hoạch đồng bộ, chính sách hấp dẫn và tư duy phát triển bền vững, bất động sản công nghiệp sẽ là phân khúc tiên phong.

Điểm mấu chốt để hiện thực hóa tiềm năng của vùng TP. Hồ Chí Minh mở rộng chính là các dự án giao thông liên kết vùng. Trong đó, vành đai 3 và vành đai 4 là những "dải băng" kết nối các vệ tinh công nghiệp xung quanh thành phố, giúp hàng hóa lưu thông mà không cần xuyên qua nội đô.

Ngoài ra, sân bay quốc tế Long Thành khi đi vào hoạt động cũng tạo động lực tăng trưởng mới, biến khu vực giáp ranh (Đồng Nai) thành cửa ngõ toàn cầu, thúc đẩy mạnh mẽ mảng logistics và dịch vụ hàng không. Đồng thời, các tuyến cao tốc TP. Hồ Chí Minh - Mộc Bài, TP. Hồ Chí Minh - Chơn Thành hay các tuyến metro kéo dài đến Bình Dương, Đồng Nai sẽ xóa nhòa khoảng cách địa lý, tạo ra khái niệm "một giờ di chuyển" cho toàn vùng.

Việc mở rộng không gian phát triển ra các tỉnh giáp ranh không chỉ là sự sáp nhập về địa giới hành chính, mà là sự kết nối sâu sắc về hạ tầng và thể chế. Dư địa phát triển nằm ở việc chuyển dịch các khu công nghiệp, kho bãi ra ngoại vi, nhường chỗ cho các dịch vụ tài chính, công nghệ cao và sáng tạo tại lõi trung tâm.

Làn sóng dịch chuyển và nâng cao chuỗi giá trị

Các chuyên gia kinh tế đánh giá, thời gian tới, TP. Hồ Chí Minh sẽ chứng kiến làn sóng dịch chuyển từ công nghiệp truyền thống sang kinh tế tri thức, bởi dư địa lớn nhất của TP. Hồ Chí Minh mở rộng nằm ở sự phân bổ lại vai trò kinh tế.

Trong đó, khu vực Bình Dương tiếp tục là thủ phủ công nghiệp, nhưng chuyển dịch sang công nghệ cao và sản xuất xanh. Dư địa ở đây còn nằm ở việc nâng cấp các khu công nghiệp cũ thành các hệ sinh thái công nghiệp - đô thị - dịch vụ hiện đại. Khu vực Bà Rịa - Vũng Tàu khai thác tối đa dư địa kinh tế biển với cụm cảng Cái Mép - Thị Vải, hướng tới trở thành trung tâm trung chuyển quốc tế cạnh tranh với Singapore.

Khi hạ tầng đi trước, bất động sản sẽ theo sau. Xu hướng "ly tâm" đang khiến các nhà đầu tư đổ về các đô thị vệ tinh. Tại đây, các dự án đại đô thị được quy hoạch bài bản, tận dụng quỹ đất dồi dào để xây dựng môi trường sống chất lượng cao.

Đối với khu vực trung tâm TP. Hồ Chí Minh, định hướng phát triển đô thị không chỉ là xây nhà để bán, mà là xây dựng các thành phố thông minh (smart city) tích hợp đầy đủ bệnh viện, trường học quốc tế, trung tâm thương mại..., giúp phân hóa đô thị, giãn dân một cách tự nhiên và bền vững.

Có thể thấy, TP. Hồ Chí Minh đang có dư địa phát triển rất lớn, nhưng để khai thác hiệu quả, theo các chuyên gia, cần giải quyết 3 "nút thắt" chính:

Thứ nhất, cần có một cơ chế quản lý, điều phối chung cho toàn vùng, thay vì mạnh ai nấy làm. Theo đó, một "nhạc trưởng" đủ quyền lực để điều phối ngân sách và quy hoạch liên vùng là điều thiết yếu.

Thứ hai, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực nhằm đáp ứng nhu cầu hoạt động của các khu công nghiệp công nghệ cao và trung tâm tài chính. Theo đó, việc đào tạo nhân lực trình độ quốc tế là bài toán cấp bách.

Thứ ba, thực hiện tốt công tác quy hoạch đô thị gắn với chiến lược chống ngập và bảo vệ môi trường, thích ứng với biến đổi khí hậu bởi vùng TP. Hồ Chí Minh mở rộng có địa hình thấp, phải đối mặt với tình trạng nước biển dâng...

“Phép thử “ cho mô hình tăng trưởng mới và dư địa phát triển dài hạn Đối với mục tiêu phát triển 2 con số của TP. Hồ Chí Minh trong năm 2026, TS. Huỳnh Thanh Điền - giảng viên Trường Đại học Nguyễn Tất Thành khẳng định, thành phố chỉ còn 2 hướng đi mang tính quyết định: chuyển đổi mô hình tăng trưởng dựa trên khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo, đồng thời kiến tạo các dư địa tăng trưởng mới thông qua không gian phát triển và ngành nghề mới. Trong đó, TP. Hồ Chí Minh buộc phải thay đổi căn bản mô hình tăng trưởng. Trọng tâm không thể tiếp tục dựa vào mở rộng quy mô bằng đất đai và lao động, mà phải chuyển sang mô hình dựa trên khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo nhằm nâng cao năng suất và giá trị gia tăng. Quan trọng hơn, TP. Hồ Chí Minh cần chủ động kiến tạo các dư địa tăng trưởng mới thông qua việc mở rộng và tái cấu trúc không gian phát triển vùng. Việc sáp nhập với Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu cho phép quy hoạch lại vai trò chức năng của từng khu vực theo hướng bổ trợ lẫn nhau, hình thành các chuỗi sản xuất - tiêu thụ - trung chuyển gắn với hạ tầng kết nối đồng bộ. Trên nền tảng đó, TP. Hồ Chí Minh cần kiên định mục tiêu trở thành đô thị toàn cầu, nơi các định chế tài chính và tập đoàn đa quốc gia đặt trụ sở ra quyết định, từ đó tạo ra dư địa tăng trưởng mới và bền vững. TS. Huỳnh Thanh Điền cho rằng, để đạt được tăng trưởng nhanh và bền vững, đầu tư công là “đòn bẩy” quan trọng nhất. Khi các dự án được khởi công, dòng vốn nhà nước sẽ kích hoạt vốn tư nhân tham gia, tạo việc làm và thúc đẩy nhiều ngành kinh tế liên quan như sắt thép, xi măng, vật liệu xây dựng, nội thất... Khi doanh nghiệp có việc làm, người lao động có thu nhập, chi tiêu xã hội tăng lên và quay trở lại đóng góp cho tăng trưởng GRDP. Vì vậy, việc khởi công nhanh, triển khai quyết liệt và làm dứt điểm các dự án hạ tầng không chỉ phục vụ mục tiêu dài hạn xây dựng TP. Hồ Chí Minh trở thành đô thị toàn cầu, mà còn giải quyết bài toán tăng trưởng 2 con số trong những năm tới. Một dự án có tổng vốn đầu tư lên tới hơn 145.000 tỷ đồng, quy mô 186,78 ha vừa được khởi công vào ngày 15/1/2026 tại TP. Hồ Chí Minh. Ảnh tư liệu