Sở Xây dựng TP. Hồ Chí Minh cho biết, hiện cơ quan đang trình UBND thành phố xem xét, đồng thời báo cáo Thường trực Hội đồng nhân dân thành phố về việc đăng ký xây dựng Nghị quyết hỗ trợ người sử dụng vận tải hành khách công cộng bằng xe buýt.

UBND thành phố cũng đã có Tờ trình số 362/TTr-UBND ngày 7/4/2026 về việc đăng ký xây dựng Nghị quyết của HĐND TP liên quan đến nội dung này theo trình tự, thủ tục rút gọn.

Song song với quá trình hoàn thiện thủ tục, Sở Xây dựng đang triển khai nhiều công việc liên quan. Cụ thể, cơ quan này đang lấy ý kiến các sở, ngành, đơn vị liên quan đối với dự thảo Nghị quyết theo quy định pháp luật; đồng thời rà soát, hoàn chỉnh phương án triển khai nhằm bảo đảm hiệu quả, minh bạch, không để xảy ra trục lợi chính sách và đảm bảo công bằng trong thực hiện.

Bên cạnh đó, các giải pháp kỹ thuật cũng đang được chuẩn bị, bao gồm công cụ thống kê sản lượng hành khách, phương án thanh toán, cũng như công tác kiểm tra, giám sát trong quá trình triển khai.

Theo kế hoạch, Nghị quyết sẽ được trình HĐND thành phố xem xét, thông qua trong tháng 4/2026. Trên cơ sở đó, chủ trương miễn vé xe buýt dự kiến được triển khai trong năm 2026, cụ thể là khoảng 8 tháng cuối năm.

Về hiệu quả, Sở Xây dựng cho rằng chủ trương miễn vé xe buýt không chỉ là chính sách an sinh xã hội trong bối cảnh giá xăng dầu tăng cao, mà còn là giải pháp góp phần cải thiện môi trường và giao thông đô thị, đồng thời tạo tiền đề triển khai Đề án kiểm soát khí thải phương tiện giao thông trong thời gian tới.

Từ các chương trình miễn vé thí điểm trước đây, sản lượng hành khách sử dụng giao thông công cộng đã tăng từ 20 - 34%, tùy theo tuyến và thời điểm. Trên cơ sở đó, khi triển khai trên diện rộng, dự báo sẽ có thêm nhiều người dân chuyển từ xe máy, ô tô cá nhân sang xe buýt, đặc biệt đối với các chuyến đi ngắn và trung bình, qua đó góp phần giảm số lượng phương tiện cá nhân lưu thông mỗi ngày.

Hiện nay, khoảng 56% số phương tiện xe buýt của thành phố (1.367/2.432 xe) sử dụng năng lượng sạch như điện và CNG. Việc gia tăng thị phần xe buýt được kỳ vọng sẽ góp phần giảm phát thải khí CO₂, NOx và bụi mịn từ giao thông đô thị.

Tuy nhiên, theo quan điểm của Sở Xây dựng, hiệu quả môi trường của chính sách không chỉ được đo bằng các con số trong ngắn hạn, mà quan trọng hơn là tạo ra sự thay đổi bền vững về thói quen đi lại, từ đó giảm phát thải lâu dài cho thành phố.

Về hạ tầng, qua rà soát, Sở Xây dựng đánh giá hệ thống hiện nay có thể đáp ứng mức tăng trưởng hành khách khoảng 20 - 30%. Hiện thành phố có 180 tuyến xe buýt với hơn 2.432 phương tiện đang hoạt động, trong đó nhiều tuyến chưa khai thác hết công suất, đặc biệt ngoài giờ cao điểm.

Hệ thống vé điện tử đã được lắp đặt trên 109 tuyến xe buýt có hỗ trợ kinh phí và dự kiến hoàn thành trên toàn bộ hệ thống trong quý II/2026. Hệ thống này giúp quản lý sản lượng hành khách, theo dõi lộ trình và làm cơ sở điều hành, tối ưu luồng tuyến theo thời gian thực.

Trong thời gian tới, Sở Xây dựng cũng có kế hoạch rà soát, điều chỉnh, mở mới các tuyến xe buýt; triển khai thêm một số loại hình giao thông để tăng khả năng kết nối với hệ thống giao thông công cộng. Đồng thời, thành phố sẽ bổ sung điểm dừng, nhà chờ tại các khu vực đông dân cư, khu công nghiệp, trường học; ưu tiên xe buýt trong tổ chức giao thông.

Thông qua hệ thống vé điện tử và các phần mềm quản lý, cơ quan chức năng sẽ theo dõi tần suất hoạt động theo thời gian thực để kịp thời điều chỉnh, tăng chuyến hoặc bổ sung phương tiện khi nhu cầu tăng cao.

Việc điều hành linh hoạt theo thời gian thực được xem là yếu tố then chốt để đảm bảo chất lượng dịch vụ không bị suy giảm khi lượng khách tăng. Ảnh: Lạc Nguyên

Sở Xây dựng cũng nhấn mạnh, miễn vé chỉ là “điều kiện cần”, chưa phải điều kiện đủ để người dân lựa chọn xe buýt thay cho phương tiện cá nhân. Do đó, chính sách sẽ được triển khai đồng bộ với nhiều giải pháp khác.

Trong đó, thành phố sẽ tập trung nâng cao chất lượng dịch vụ, đảm bảo phương tiện sạch sẽ, an toàn, đúng giờ; đội ngũ lái xe, nhân viên phục vụ có thái độ văn minh, thân thiện.

Bên cạnh đó, việc tăng tính thuận tiện cũng được chú trọng, thông qua kết nối giữa xe buýt với metro, buýt sông, xe đạp công cộng; ứng dụng công nghệ như MultiGo và hệ thống vé điện tử để hỗ trợ người dân tra cứu, di chuyển dễ dàng, không dùng tiền mặt.

Chính sách miễn vé xe buýt cũng được đặt trong tổng thể định hướng phát triển giao thông công cộng, gắn với các biện pháp quản lý, hạn chế dần phương tiện cá nhân tại một số khu vực, đồng thời tăng cường truyền thông để người dân thay đổi nhận thức.

Ngoài ra, công tác theo dõi, đánh giá sẽ được thực hiện thường xuyên nhằm kịp thời điều chỉnh chính sách, đảm bảo hiệu quả sử dụng ngân sách.