VN-Index tuần qua có 4/5 phiên sụt giảm, trong đó phiên tăng chỉ đem lại 5,44 điểm nhưng 4 phiên giảm lấy đi gần 38 điểm. Do đó tính chung tuần qua, chỉ số để mất hơn 32 điểm, là tuần giảm quá 3% đầu tiên của năm nay.

Sự bi quan chủ yếu vì thất vọng khi thị trường đột nhiên giảm sâu, phá vỡ các yếu tố kỹ thuật tích cực mà rất vất vả mới có được. Khi VN-Index vượt 1.000 điểm, rất nhiều chuyên gia phân tích kỹ thuật đã thay đổi quan điểm và dự báo thị trường bước vào một sóng tăng mới thậm chí có thể lên tới 1.080 điểm hay 1.100 điểm.

Các dự báo lạc quan này chủ yếu dựa trên sự kiện VN-Index phá vỡ thành công đường xu hướng giảm kể từ đỉnh tháng 10/2018 và đỉnh tháng 3/2019. Ngưỡng kháng cự của đường xu hướng này được cho là đã tạo lực cản quanh mốc 1.000 điểm mà liên tục nhiều tháng VN-Index không thể nào vượt qua.

Tuy nhiên diễn biến tuần qua đã làm đảo lộn các quan điểm kỹ thuật này. Mốc 1.000 điểm đã bị phá vỡ trong phiên ngày 21/11 khi VN-Index giảm 1,3% xuống 987,89 điểm. Không những phá vỡ ngưỡng hỗ trợ tâm lý, chỉ số còn xuyên thủng luôn cả xu hướng tăng trung hạn kể từ đáy 2019 trong tháng 6. Thực tế này đã dẫn tới sự hoảng loạn trong phiên cuối tuần, VN-Index giảm tiếp 1% nữa và xuống tận 977,78 điểm.

Có thể thấy khi các nhà đầu tư nhận ra xu hướng tăng đã bị đảo ngược, áp lực cắt lỗ và bán tháo tăng lên vùn vụt. Tâm lý bi quan đã tạo ra liền hai phiên sụt giảm cực mạnh chưa từng thấy kể từ đầu năm. Kể cả khi thị trường trải qua những đợt bán tháo lớn thì VN-Index cũng chỉ giảm mạnh một phiên và vẫn có phục hồi tốt ngay sau đó. Tuần qua thị trường đã giảm liên tục mà không có phục hồi.

Sự thất vọng và thay đổi quan điểm kỹ thuật lại xuất hiện cuối tuần qua, sau khi chứng kiến mức sụt giảm quá mạnh. Các quan điểm kỹ thuật giờ không còn đề cập đến khả năng đột phá lên cao nữa mà chỉ hi vọng vào khả năng phục hồi kỹ thuật sau đó tích lũy. Nói đơn giản, đa số phân tích kỹ thuật lại trở về với quan điểm cũ hồi tháng 10, trước khi VN-Index vượt 1000 điểm.

Tuy nhiên việc phân tích thị trường dựa trên chỉ số VN-Index có thể là cái bẫy. Chỉ số này bị lôi kéo rất mạnh từ các cổ phiếu vốn hóa lớn mà không đại diện đầy đủ cho xu hướng của đa số cổ phiếu. Như đã từng đề cập, khi VN-Index vượt 1.000 điểm trong 5 phiên tăng thì VHM, VCB, BID, VIC, TCB có vai trò gần như quyết định tuyệt đối (đóng góp 19,5 điểm/23,7 điểm).

Kể từ ngày 8/11, thị trường rời đỉnh và giảm xuyên qua mốc 1.000 điểm. VN-Index để mất khoảng 47 điểm. Những cái tên quen thuộc lại là nhân tố quyết định: VCB, VHM, SAB, VIC, VNM, MSN, TCB. Các mã này lấy đi gần 29 điểm. Đặc biệt trong 2 phiên cuối tuần qua, 2 phiên then chốt đẩy VN-Index thủng 1.000 điểm, trong gần 23 điểm giảm của chỉ số thì hơn 13 điểm thuộc về VCB, VHM, SAB, BID, TCB và VNM.

Vì vậy cần có cái nhìn thực tế hơn đối với diễn biến của VN-Index lúc này: Khi chỉ số đột phá qua mốc 1.000 điểm thì không hẳn là thị trường chung diễn biến tích cực, mà mới chỉ là nhóm cổ phiếu vốn hóa lớn diễn biến tích cực. Điều này đã được chỉ ra nhiều tuần trước, khi chỉ số tăng nhưng rất ít cổ phiếu tăng theo. Ngược lại, việc VN-Indẽ để thủng 1.000 điểm cũng chủ yếu do các cổ phiếu lớn trước đó tăng nhiều, giờ trả lại.

Nếu nhìn theo cách này thì việc VN-Index có hình thành hay bẻ gãy xu hướng tăng/giảm giá cần phải thận trọng hơn. Cũng không nhất thiết dựa vào các tín hiệu kỹ thuật để quá lạc quan hay quá bi quan. Câu chuyện sẽ nằm ở các cổ phiếu vốn hóa lớn đã điều chỉnh đến mức độ nào.

Chẳng hạn VNM đã giảm rất mạnh trước khi VN-Index thủng 1.000 điểm và dù tuần qua chỉ số rơi rất sâu, cổ phiếu này cũng không thủng đáy và chỉ giảm 1,2%. VIC, VHM đều xuất hiện cầu bắt đáy đỡ giá...

Một yếu tố nữa cũng có thể nhận thấy trong việc nâng và hạ chỉ số trong thời gian qua là các cổ phiếu vốn hóa lớn đóng góp nhiều điểm số ở chiều tăng và đóng góp ít hơn ở chiều giảm. Điều đó có nghĩa là chiều tăng hầu như chỉ có các mã lớn tăng, nhưng chiều giảm thì có thêm rất nhiều các mã khác giảm. Đây chính là cơ hội nếu nhìn từ góc độ người mua.

Ngay trong nhóm VN30 đã có hàng loạt cổ phiếu phá đáy kể cả thời điểm VN-Index vượt 1.000 điểm và lúc này khi chỉ số điều chỉnh sâu, giá còn giảm sâu hơn nữa. Trên thị trường những cổ phiếu như vậy không phải là ít và nếu đó là cổ phiếu của doanh nghiệp vẫn làm ăn tốt, sinh lãi đều đặn, trả cổ tức thường xuyên... thì cơ hội cho đầu tư dài hạn là rất lớn.

Một so sánh đơn giản rằng, trước khi VN-Index vượt 1.000 điểm, rất nhiều cổ phiếu ở mức giá được cho là hợp lý. Chỉ 3 tuần sau khi VN-Index giảm trở lại xuống dưới 1.000 điểm, giá các cổ phiếu đó lại giảm thủng đáy và rơi rất sâu. Chất lượng của doanh nghiệp không thể phập phù theo tuần như vậy được.

Thị trường vẫn luôn lên xuống do các giao dịch đầu cơ ngắn hạn, nhưng xu hướng hàng năm hay nhiều năm vẫn thuộc về các nhà đầu tư dài hạn. Thị trường rối loạn vì các biến động ngắn hạn chính là thời cơ để sàng lọc các cổ phiếu tốt ở mức giá chiết khấu.

Trọng Nghĩa