Nhóm ngân hàng “big 4” (gồm Vietcombank, VietinBank, BIDV và Agribank) giữ vai trò trụ cột của hệ thống ngân hàng, là lực lượng chủ lực cung ứng tín dụng, góp phần ổn định kinh tế vĩ mô và thúc đẩy tăng trưởng bền vững. Đến cuối năm 2025, nhóm này sở hữu tổng vốn điều lệ hơn 283 nghìn tỷ đồng và lợi nhuận chưa phân phối khoảng 208 nghìn tỷ đồng.
Theo số liệu do phóng viên tổng hợp giai đoạn 10 năm qua, trong nhóm “big 4”, Vietcombank dẫn đầu cả về tốc độ tăng vốn điều lệ và quy mô lợi nhuận sau thuế chưa phân phối lũy kế, với “của để dành” cao vượt trội. Đến cuối quý I/2026, vốn điều lệ của Vietcombank đạt 83.556,8 tỷ đồng, tăng 132,2% so với năm 2017, tức tăng 47.579 tỷ đồng qua 4 lần tăng vốn, nổi bật là cú bứt phá gần 50% trong năm 2025. Vietcombank hiện giữ lợi nhuận sau thuế chưa phân phối lớn nhất hệ thống, đạt 97.278,9 tỷ đồng.
 |
| Đồ họa: Ánh Tuyết |
VietinBank đứng sau với vốn điều lệ tăng 108,6% lên 77.669,4 tỷ đồng qua 3 lần tăng vốn tính từ năm 2017, đáng chú ý là đợt tăng gần 45% trong năm 2025. BIDV tăng vốn 112,9% lên 72.800,7 tỷ đồng trong giai đoạn này, với 6 lần điều chỉnh.
Với Agribank, vốn điều lệ đạt 51.639 tỷ đồng vào cuối năm 2025, tăng 70,1% so với năm 2017 (tăng 21.284 tỷ đồng); lợi nhuận chưa phân phối khoảng 17.759 tỷ đồng.
Số liệu từ Vụ Dự báo, thống kê - Ổn định tiền tệ, tài chính (Ngân hàng Nhà nước) cũng cho thấy, dù nhóm “big 4” vẫn nắm giữ khoảng 42% tổng tài sản toàn hệ thống, nhưng vốn điều lệ chỉ chiếm khoảng 20%, thị phần tín dụng cũng thu hẹp so với trước đây.
Tăng vốn cho “big 4” để dẫn dắt dòng vốn chiến lược“Sẽ có những cơ chế cho phép vượt các hệ số truyền thống trong thu xếp vốn, nhưng về cơ bản chỉ có thể được thực hiện bởi các ngân hàng thương mại cổ phần có vốn Nhà nước chi phối. Như vậy, việc tăng vốn điều lệ cho các ngân hàng thuộc nhóm lớn này là bắt buộc để đạt được mục tiêu trở thành công cụ điều tiết tín dụng và định hướng dòng vốn của Nhà nước vào các dự án trọng điểm, các khoản đầu tư chiến lược”. TS. Nguyễn Quốc Việt - Trưởng nhóm Nghiên cứu vĩ mô, Trường Đại học Kinh tế (Đại học Quốc gia Hà Nội) |
Cùng với đó, tính đến tháng 6/2025, hệ số CAR hợp nhất của BIDV đạt 9,57%; VietinBank đạt 10,29% và Vietcombank đạt 12,01%. CAR hợp nhất của Agribank ở mức 11,36% vào cuối năm 2024. Nhìn chung, các con số này thấp hơn so với mặt bằng khối ngân hàng tư nhân và các ngân hàng trong khu vực như: Philippines (16,6%), Malaysia (18,5%), Thái Lan (19,2%).
Theo đánh giá từ nhóm phân tích Công ty cổ phần Chứng khoán VnDirect, áp lực tăng vốn sẽ gia tăng ở nhóm ngân hàng thương mại quốc doanh. Mặc dù CAR đã cải thiện theo lộ trình Basel II và Basel III, tỷ lệ đòn bẩy (vốn chủ sở hữu/tổng tài sản - E/A) của các ngân hàng lại có xu hướng giảm, cho thấy tốc độ mở rộng tài sản đang vượt tốc độ tích lũy vốn.
Quy mô vốn thấp cũng khiến các ngân hàng gặp hạn chế trong tài trợ các dự án lớn, do vướng trần cấp tín dụng với một khách hàng hoặc một nhóm khách hàng.
Do đó, quy mô vốn điều lệ của nhóm “big 4” cần được củng cố, để theo kịp đà mở rộng tài sản và nhu cầu tăng trưởng tín dụng. Qua đó, đặt ra yêu cầu tiếp tục tăng vốn điều lệ và nâng cao hệ số CAR, nhằm bảo đảm an toàn các chỉ tiêu về an toàn vốn và tạo dư địa phát triển bền vững.
Chia sẻ tại Đại hội đồng cổ đông mới đây, Tổng Giám đốc BIDV Lê Ngọc Lâm cho biết, BIDV duy trì CAR khoảng 9% trong giai đoạn vừa qua. Tuy nhiên, với tốc độ tăng trưởng của tài sản có năm 2026, CAR cũng sẽ phải tăng tương ứng. Ngân hàng đã xây dựng các kế hoạch tăng vốn, song việc triển khai có thể thực hiện kịp trong năm nay hoặc có độ trễ sang đầu năm sau.
Ông Lâm chỉ rõ, các kế hoạch tăng vốn đều phải trình cơ quan nhà nước có thẩm quyền phê duyệt. Bên cạnh đó, còn có các quy định bắt buộc, chẳng hạn với phát hành riêng lẻ, mỗi đợt phát hành phải cách nhau tối thiểu 6 tháng, do đó cũng tạo ra độ trễ nhất định.
Năm 2026, BIDV dự kiến triển khai nhiều cấu phần để tăng vốn điều lệ, với tổng mức tăng thêm khoảng 26.000 tỷ đồng, đưa vốn điều lệ của BIDV tăng lên 100.000 tỷ đồng. Khi đó, hệ số CAR dự kiến đạt 9,5% và có thể được nâng lên khoảng 10% trong năm sau.
Tổng Giám đốc BIDV cho biết thêm, mặc dù tổng tài sản của ngân hàng ở mức cao, nhưng tài sản có rủi ro (RWA) dùng để tính CAR hiện được kiểm soát ở khoảng 2,3 triệu tỷ đồng, không phải là mức quá cao so với đòn bẩy.
Ông Lê Thanh Tùng - Thành viên Hội đồng Quản trị VietinBank cũng cho biết, cuối năm 2025, hệ số CAR của VietinBank đạt 10%. “Ngân hàng Nhà nước vừa qua đã ban hành các chuẩn mực mới, đòi hỏi hệ số CAR của các ngân hàng phải tăng lên rất mạnh” - lãnh đạo VietinBank nêu rõ. Do đó, trong thời gian tới, các ngân hàng thương mại nhà nước nói chung và VietinBank nói riêng sẽ chịu áp lực lớn trong việc nâng tỷ lệ CAR nhằm đáp ứng yêu cầu an toàn vốn cũng như mục tiêu tăng trưởng.
Trong khi đó, tại Đại hội đồng cổ đông Vietcombank, Chủ tịch Hội đồng Quản trị Nguyễn Thanh Tùng nhấn mạnh, chủ trương cho phép giữ lại lợi nhuận để tăng vốn là giải pháp giúp Vietcombank đạt chuẩn Basel III.
“Đây là nguồn tăng vốn rất quan trọng cho vốn điều lệ của Vietcombank, giúp Vietcombank duy trì được vị thế là ngân hàng có vốn điều lệ lớn nhất hệ thống” - lãnh đạo Vietcombank nhìn nhận.
Tạo điều kiện để các ngân hàng lớn mạnhNghị quyết số 79-NQ/TW ngày 6/1/2026 về phát triển kinh tế nhà nước không chỉ đặt mục tiêu đến năm 2030 có ít nhất 3 ngân hàng quốc doanh vào top 100 châu Á về tổng tài sản, mà còn mở cơ chế cho phép giữ lại lợi nhuận sau thuế để tăng vốn và tái đầu tư, thay vì phải chi trả cổ tức tiền mặt như trước. Mục tiêu này cùng với yêu cầu nâng chuẩn hệ số CAR theo Thông tư số 14/2025/TT-NHNN vừa tạo lực đẩy, vừa tạo sức ép buộc nhóm “big 4” tăng vốn mạnh mẽ hơn. Theo TS. Nguyễn Quốc Việt - Trưởng nhóm Nghiên cứu vĩ mô, Trường Đại học Kinh tế (Đại học Quốc gia Hà Nội), đề xuất giữ lại lợi nhuận để tăng vốn cho các ngân hàng thương mại cổ phần do Nhà nước chi phối đã được nhắc đến từ lâu, song đến nay mới có cơ chế. Ông Việt cho rằng, việc tăng vốn giúp các ngân hàng đạt được các chuẩn quản trị quốc tế mới nhất theo Basel III. Khi đạt được các chuẩn này sẽ mở ra cơ hội tiếp cận tốt hơn các nguồn lực bên ngoài, tìm kiếm nhà đầu tư chiến lược nước ngoài cũng như tiếp cận các quỹ quốc tế. Đặc biệt, khi CAR cao hơn, nguồn vốn lớn hơn, các ngân hàng sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc cung ứng vốn cho các dự án. Cùng với đó, yêu cầu đặt ra đối với các doanh nghiệp tài chính - ngân hàng có vốn nhà nước là phải nằm trong nhóm dẫn đầu khu vực và thế giới. “Khi đã xác định mục tiêu như vậy, rõ ràng cần phải tháo gỡ các rào cản, tạo điều kiện để các ngân hàng này lớn mạnh, có đủ nguồn lực, thì mới có thể đạt được các chỉ tiêu định lượng, vươn lên trở thành những định chế tài chính quy mô lớn và có khả năng sánh vai với các tổ chức tài chính, ngân hàng quốc tế” - TS. Nguyễn Quốc Việt khẳng định. |
