Đây là chia sẻ của Bà Trần Thị Trang - Vụ trưởng Vụ Bảo hiểm y tế (Bộ Y tế) bên lề Hội nghị đánh giá công nghệ y tế (HTA) Việt Nam năm 2026: “Nâng cao chất lượng bằng chứng trong đánh giá công nghệ y tế và các giải pháp ứng dụng trong xây dựng chính sách chi trả BHYT” do Bộ Y tế tổ chức từ ngày 6 - 8/5, tại Hà Nội.

Ứng dụng đánh giá công nghệ y tế giúp giảm chi tiền túi của người bệnh

Phát biểu tại hội nghị, Thứ trưởng Thường trực Bộ Y tế Vũ Mạnh Hà cho hay, nhìn lại thời gian qua, ngành Y tế đã đạt được nhiều thành tựu đáng tự hào, đặc biệt là việc mở rộng tỷ lệ bao phủ BHYT toàn dân đã đạt trên 95% và không ngừng nâng cao chất lượng khám, chữa bệnh.

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đó, Việt Nam cũng đang phải đối mặt với một thách thức mang tính toàn cầu đó là chi phí y tế nói chung và chi phí cho các loại thuốc, vật tư, công nghệ y tế mới đang gia tăng.

Thứ trưởng Thường trực Bộ Y tế Vũ Mạnh Hà phát biểu tại hội nghị. Ảnh: Văn Nam.

Thực tiễn này đặt ra cho các nhà quản lý một bài toán: Làm thế nào để người dân được tiếp cận với các dịch vụ y tế, các công nghệ điều trị, đặc biệt là các công nghệ tiên tiến, hiệu quả nhưng vẫn phải đảm bảo sự công bằng và khả năng chi trả bền vững của Quỹ BHYT, bảo vệ quyền lợi an sinh lâu dài cho nhân dân.

Để giải quyết vấn đề này, Thứ trưởng Vũ Mạnh Hà cho rằng, HTA được xem là một công cụ thiết yếu và hiệu quả, đã được nhiều quốc gia áp dụng. Đánh giá công nghệ y tế cung cấp các bằng chứng khách quan về chi phí - hiệu quả, đồng thời dự báo tác động ngân sách của các công nghệ y tế, qua đó giúp cơ quan quản lý có cơ sở khoa học, minh bạch trong việc ưu tiên nguồn lực, lựa chọn thuốc, vật tư và công nghệ y tế thực sự có giá trị để đưa vào danh mục chi trả BHYT.

“Việc ứng dụng HTA một cách bài bản không chỉ giúp sử dụng hiệu quả Quỹ BHYT mà còn góp phần quan trọng trong việc giảm chi phí tiền túi cho người dân. Tuy nhiên, điều kiện tiên quyết là các bằng chứng khoa học phải bảo đảm chất lượng, độ tin cậy và tính phù hợp với thực tiễn Việt Nam” - Thứ trưởng Vũ Mạnh Hà khẳng định.

Lãnh đạo Bộ Y tế yêu cầu, cần khẩn trương nghiên cứu, đề xuất và từng bước hình thành mô hình tổ chức quản lý, thẩm định chất lượng các nghiên cứu HTA ở cấp quốc gia, bảo đảm quy trình đánh giá khoa học, chặt chẽ, khách quan và minh bạch.

Đồng thời, tăng cường gắn kết chặt chẽ giữa nghiên cứu, đào tạo và thực tiễn hoạch định chính sách; thúc đẩy phối hợp hiệu quả giữa cơ quan quản lý, các cơ sở nghiên cứu, đào tạo và các đối tác quốc tế, nhằm phát triển hệ sinh thái HTA đồng bộ, bảo đảm các kết quả nghiên cứu được chuyển hóa kịp thời, hiệu quả vào quá trình xây dựng và điều chỉnh chính sách chi trả BHYT.

Bệnh hiểm nghèo được đến thẳng cơ sở y tế cấp chuyên sâu

Theo Vụ trưởng Vụ Bảo hiểm y tế Trần Thị Trang, hiện Bộ Y tế đang đẩy nhanh quá trình xây dựng danh mục thuốc BHYT mới, trong đó dự kiến sẽ bổ sung nhiều loại thuốc điều trị ung thư, hướng tới giảm gánh nặng chi phí cho người bệnh.

Quá trình xây dựng danh mục thuốc BHYT mới đang ở giai đoạn các hội đồng chuyên môn đánh giá. Hiện các hội đồng đã hoàn thành được khoảng một nửa với các nhóm thuốc như tim mạch, hô hấp, ung thư, nhiễm khuẩn, chuyển hóa… Mỗi nhóm đều do các chuyên gia đầu ngành thẩm định kỹ lưỡng.

Bà Trang nhấn mạnh, đây là quy trình bắt buộc để bảo đảm tính khoa học và chính xác. Từng hoạt chất, chỉ định, danh pháp và điều kiện sử dụng đều phải được rà soát cẩn trọng. Danh sách bổ sung thuốc, sinh phẩm y tế không có vướng mắc lớn về chuyên môn.

Quang cảnh hội thảo.

“Nếu đúng tiến độ, trong tháng 5 sẽ hoàn tất các hội đồng, sau đó chuyển sang bước thẩm định pháp lý. Chúng tôi phấn đấu trong quý II sẽ ban hành” - bà Trang cho hay.

Bên cạnh việc bổ sung danh mục thuốc hóa dược và sinh phẩm, Vụ BHYT cũng đang đánh giá thực hiện Thông tư 01/2025/TT-BYT liên quan danh mục 62 bệnh hiểm nghèo được đến thẳng cơ sở y tế cấp chuyên sâu. Theo đó, Bộ Y tế đang lấy ý kiến từ các bệnh viện, sở y tế địa phương để đánh giá thực tiễn triển khai. Trên cơ sở đó, có thể mở rộng thêm một số bệnh để người bệnh được tiếp cận tuyến trên nhanh hơn. Hoặc điều chỉnh một số bệnh đã điều trị tốt ở tuyến dưới nhằm giảm quá tải tuyến trên, đơn giản hóa thủ tục hành chính cho người bệnh.

Theo bà Trang, với các bệnh ung thư (nhóm mã C), phần lớn bệnh nhân sau khi chẩn đoán đã được chuyển thẳng lên tuyến trên. Điều này giúp tiếp cận điều trị sớm, nhưng cũng gây áp lực lớn cho các bệnh viện chuyên khoa tại Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh. Bên cạnh đó, không chỉ ung thư, nhiều bệnh hiếm, bệnh lý huyết học phức tạp hiện cũng tập trung điều trị tại các trung tâm lớn…

Tại hội thảo, các chuyên gia trong lĩnh vực công nghệ y tế của nhiều quốc gia trong khu vực đã chia sẻ kinh nghiệm về HTA, các phương pháp xây dựng dữ liệu phục vụ cho đấu thầu, phân bổ nguồn lực trong hệ thống y tế./.