Thông tư số 48/2026/TT-BTC được ban hành nhằm hoàn thiện khung khổ pháp lý về giám sát giao dịch hạn ngạch phát thải khí nhà kính, tín chỉ các-bon trong bối cảnh Việt Nam đang từng bước đưa vào vận hành thị trường các-bon trong nước theo lộ trình quy định tại Luật Bảo vệ môi trường (năm 2020), Nghị định số 06/2022/NĐ-CP ngày 7/1/2022 của Chính phủ quy định giảm nhẹ phát thải khí nhà kính và bảo vệ tầng ô-dôn, được sửa đổi bổ sung bởi Nghị định số 119/2025/NĐ-CP ngày 9/6/2025 và Nghị định số 29/2026/NĐ-CP ngày 19/1/2026 về sàn giao dịch các-bon trong nước. Các văn bản này đã quy định rõ lộ trình phát triển, thời điểm triển khai thị trường các-bon trong nước.

Theo đó, việc trao đổi hạn ngạch phát thải khí nhà kính, tín chỉ các-bon được thực hiện trên sàn giao dịch tín chỉ cácbon trong nước thông qua hệ thống giao dịch các-bon, có sự liên thông với hệ thống đăng ký quốc gia. Điều này đặt ra yêu cầu xây dựng một cơ chế giám sát giao dịch đồng bộ, minh bạch và hiệu quả, góp phần bảo đảm thị trường vận hành an toàn, hiệu quả, phù hợp mục tiêu phát triển bền vững.

Ảnh minh họa

Thông tư số 48/2026/TT-BTC quy định rõ nguyên tắc tổ chức, nội dung và phương thức giám sát giao dịch hạn ngạch phát thải khí nhà kính, tín chỉ các-bon trên sàn giao dịch các-bon trong nước, qua đó thiết lập khuôn khổ pháp lý thống nhất, minh bạch cho công tác giám sát, phù hợp với đặc thù quản lý liên ngành giữa cơ quan quản lý trong lĩnh vực bảo vệ môi trường và đơn vị vận hành hệ thống giao dịch của thị trường các-bon trong nước, phù hợp với lộ trình phát triển và yêu cầu quản lý trong thời gian tới.

Đồng thời, quy định trách nhiệm của đối tượng giám sát giao dịch, chủ thể giám sát giao dịch (Sở Giao dịch Chứng khoán, các thành viên giao dịch), Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ chứng khoán Việt Nam, thành viên lưu ký cũng như các tổ chức, cá nhân có liên quan.

Thông tư cũng quy định Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam, Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội, Tổng Công ty Lưu ký và Bù trừ chứng khoán Việt Nam phải thực hiện báo cáo định kỳ (quý, năm) về tình hình giao dịch, hoạt động lưu ký, thanh toán giao dịch, kết quả giám sát giao dịch, giám sát thành viên giao dịch trên sàn giao dịch các-bon trong nước. Bên cạnh đó, Thông tư cũng quy định chế độ báo cáo đột xuất và theo yêu cầu để đáp ứng kịp thời công tác quản lý nhà nước.

Việc ban hành khung hướng dẫn giám sát giao dịch được đánh giá là bước đi quan trọng trong lộ trình hình thành và vận hành thị trường các-bon tại Việt Nam. Đây không chỉ là công cụ hỗ trợ thực hiện cam kết giảm phát thải khí nhà kính, mà còn mở ra một cấu phần thị trường tài chính mới, góp phần thúc đẩy dòng vốn xanh và nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp trong bối cảnh chuyển đổi xanh đang trở thành xu thế toàn cầu./.