Đây là thông tin được SSI Retail Research cho biết trong Báo cáo dòng vốn toàn cầu cập nhật vừa mới phát hành.

Quy mô “chiến tranh” thương mại lan rộng

Trong báo cáo tháng 7, SSI Retail Research đã đề cập đến nguy cơ “chiến tranh” thương mại có thể lan rộng và thực tế điều này đã xảy ra. Bất ngờ là một nước không lớn và cũng không được nhắc đến nhiều trước đó là Thổ Nhĩ Kỳ lại trở thành mục tiêu tiếp theo. Xuất phát điểm của “chiến tranh” thương mại Mỹ - Thổ Nhĩ Kỳ không giống với Trung Quốc. Chỉ từ một vụ án liên quan đến một công dân Mỹ bị bắt tại Thổ Nhĩ Kỳ vì tội tham gia đảo chính, Donald Trump đã quyết định “trừng phạt” Thổ Nhĩ Kỳ và Thổ Nhĩ Kỳ cũng ngay lập tức đáp trả bằng thuế suất lên đến 120% với ô tô từ Mỹ.

Xét về quy mô kinh tế, Thổ Nhĩ Kỳ rất nhỏ so với Trung Quốc. Số liệu từ SSI Retail Research cho biết, GDP của Thổ Nhĩ Kỳ năm 2017 là 851 tỷ USD, chiếm 1,37% GDP toàn cầu trong khi Trung Quốc là 12,2 nghìn tỷ USD, chiếm 19,7%. Thương mại Mỹ - Thổ Nhĩ Kỳ cũng rất khiêm tốn, Mỹ xuất khẩu 9,7 tỷ USD và nhập khẩu 9,4 tỷ USD từ Thổ Nhĩ Kỳ trong năm 2017. Khi chiến tranh thương mại nổ ra, nước nhỏ hơn là Thổ Nhĩ Kỳ đã phải gánh chịu tổn thất rất nhanh và vô cùng lớn. Đồng Lira đã mất giá 21% chỉ riêng trong tháng 8 và Thổ Nhĩ Kỳ đã phải tìm đến trợ giúp từ Quatar và Trung Quốc để giữ giá đồng nội tệ.

Trong khi đó, ngược lại, Mỹ và Liên minh châu Âu (EU), đang xúc tiến đàm phán để đạt được thỏa thuận thương mại. Hòa giải với EU càng làm rõ thêm mục đích của Mỹ là tập hợp lực lượng để tăng sức ép lên Trung Quốc.

Như vậy, “có thể thấy “chiến tranh” thương mại có thể lan rộng nhưng không đi đến kết cục toàn cầu. Chỉ những quốc gia nào thể hiện sự đối nghịch về chính trị và lợi ích trực tiếp với Mỹ mới có thể bị rơi vào vòng xoáy “chiến tranh” thương mại với Mỹ”, SSI Retail Research nhận định.

Báo cáo còn cho biết thêm, rủi ro từ Thổ Nhĩ Kỳ không lây lan trực tiếp sang các nền kinh tế mới nổi mà gián tiếp qua việc làm đồng USD lên giá và gia tăng gánh nặng tâm lý vốn đã rất lo ngại chiến tranh thương mại cũng như tăng trưởng kinh tế ở Trung Quốc.

Dòng vốn rút ra tiếp diễn tại các thị trường mới nổi

Theo báo cáo của SSI Retail Research, dòng vốn tiếp tục có dấu hiệu bị rút ra khỏi các thị trường mới nổi. Điểm khác biệt so với cuối tháng 6, đầu tháng 7 đó là dòng vốn ra khỏi các thị trường mới nổi lại dường như đang quay trở lại thị trường phát triển, mà cụ thể là Mỹ do tăng trưởng kinh tế nước này đang rất khả quan. Tỷ lệ thất nghiệp của Mỹ vào tháng 6 đã rơi xuống mức thấp nhất 20 năm là 3,9% và chỉ số S&P 500 là chỉ số hiếm hoi trên thế giới tăng điểm với mức tăng 6,25% kể từ đầu năm.

Trong 5 tuần gần nhất, các quỹ đầu tư cổ phiếu của Mỹ có inflow (dòng tiền vào) 4 tuần với tổng inflow +14,3 tỷ USD. Ngược lại, thị trường mới nổi chỉ có inflow duy nhất 1 lần trong 5 tuần gần nhất và tổng giá trị outflow (dòng tiền ra) của 5 tuần là -3,8 tỷ USD.

So với các thị trường phát triển còn lại là Tây Âu và Nhật Bản, thị trường Mỹ có sức hấp dẫn hơn cả. Ngược lại là thị trường Tây Âu, dòng vốn đã bị rút ra khỏi các quỹ cổ phiếu của Tây Âu 22 tuần liên tiếp với tổng giá trị lên tới -52 tỷ USD. Cùng thời gian này, các quỹ của Nhật có inflow +14 tỷ USD còn Mỹ là +20 tỷ USD.

Ở nhóm Quỹ Global Emerging Market Fund (GEM), khá bất ngờ khi trong 2 tuần gần nhất đã có lại inflow dù giá trị không đáng kể. Tuy nhiên, SSI Retail Research cho rằng, đây có thể chỉ là động thái “bắt đáy” trong thời gian ngắn khi chỉ số MSCI EM-Index giảm sâu xuất phát từ khủng hoảng Thổ Nhĩ Kỳ. Nhóm quỹ khu vực châu Á và châu Mỹ Latin trong 2 tuần đó vẫn tiếp tục có outflow. Đáng chú ý là vào tuần đầu tháng 8, outlfow ở toàn bộ thị trường châu Mỹ Latin đã tăng lên mức cao nhất 3 năm.

Liệu lịch sử có lặp lại?

SSI Retail Research cho biết, dòng vốn trên toàn cầu liên tục dịch chuyển để tìm kiếm cơ hội sinh lời. Dòng tiền sẽ tập trung vào các tài sản được đánh giá có lợi suất cao nhất trên một đơn vị rủi ro. Trong con mắt của giới đầu tư thì thị trường mới nổi luôn có rủi ro cao hơn thị trường phát triển và lịch sử đã cho thấy một số lần dòng vốn rời khỏi thị trường mới nổi để chuyển về thị trường phát triển khi rủi ro gia tăng.

Theo đó, lần đầu tiên là trước và trong năm 2015 khi Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (FED) chuẩn bị tăng lãi suất. FED nâng lãi suất đe dọa tăng chi phí vốn và làm đồng USD lên giá, 2 yếu tố khiến tài sản của các thị trường mới nổi trở nên rủi ro hơn.

Lần thứ 2 là sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump thắng cử. Với chính sách hỗ trợ doanh nghiệp của ông Donald Trump, giới đầu tư kỳ vọng tăng trưởng lợi nhuận của doanh nghiệp Mỹ sẽ cao, vì vậy tài sản của Mỹ sẽ trở nên hấp dẫn. Giới đầu tư cũng dự báo đồng USD sẽ lên giá bởi ông Donald Trump là người ủng hộ thắt chặt tiền tệ.

Dấu hiệu của lần thứ 3 đang hiện rõ, bắt đầu từ tháng 4/2018 khi khả năng FED nâng lãi suất nhanh hơn dự kiến khiến đồng USD tăng mạnh. Tiếp theo, từ tháng 6 xuất hiện rủi ro chiến tranh thương mại.

Dòng vốn đã bị rút khỏi EM trong 4 tháng liên tiếp và khó dừng lại trong tương lai gần. Dòng vốn quay trở lại Mỹ ngày một rõ và như những gì diễn ra trong 4 tuần vừa qua, rất có thể giới đầu tư đã hoặc sẽ quyết định dừng chân ở thị trường Mỹ.

Khi cơ hội ở một thị trường lớn, quen thuộc và ít rủi ro là Mỹ đang nổi lên song song với chính sách thắt chặt tiền tệ của FED, cơ may gọi vốn cho các thị trường mới nổi sẽ ngày càng trở nên eo hẹp./.

D.T