Các chỉ số chứng khoán thế giới liên tục vượt đỉnh lịch sử, còn VN-Index gần 14 tháng nay cứ luẩn quẩn dưới 1.000 điểm.

Các mốc điểm số không mấy quan trọng, nhưng xu hướng diễn biến dài hạn hơn một năm qua của thị trường Việt Nam lẫn xu hướng ngắn hạn 4 tháng gần đây là rất chậm chạp và không đồng nhịp với thế giới.

So sánh giữa VN-Index và S&P 500 của thị trường Mỹ có thể thấy rất rõ điều này. Cả hai chỉ số đều chạm đáy cùng thời điểm cuối 2018 nhưng sau đó VN-Index (đường màu cam) chỉ có được một nhịp tăng ngắn kéo dài 3 tháng (khoảng 50 phiên giao dịch). Biên độ tăng khoảng 15%. Trong khi đó S&P 500 tăng 86 phiên, biên độ khoảng 26%.

Đặc biệt từ đầu tháng 6 tới nay, VN-Index chậm đáng kể so với S&P 500. Trong khi chứng khoán Mỹ đã tăng vượt qua đỉnh cao lịch sử đầu tháng 5/2019 thì VN-Index vẫn còn thấp hơn đỉnh tương ứng tháng 3/2019 gần 4% mà đỉnh này của chỉ số vẫn thấp hơn đỉnh lịch sử tháng 4/2018 tới gần 16%.

Không chỉ không tìm được đỉnh cao mới, biên độ tăng của VN-Index kể từ đầu tháng 6 tới giờ còn chưa tới 4%, trong khi S&P 500 đã tăng hơn 10%.

Điều kỳ lạ là thị trường chứng khoán Việt Nam phản ứng rất hờ hững với những thông tin gây kích thích cho toàn thế giới: Đó là chiến tranh thương mại Mỹ - Trung giảm nhiệt, là xu hướng đảo ngược lãi suất của FED. Nếu trước đây thị trường Việt Nam giảm cùng thế giới thì các lý do này được đưa ra như nguyên nhân cơ bản, đến nay khi các nguyên nhân đó đang nhấc bổng thị trường chứng khoán toàn cầu, thị trường Việt Nam lại như thể không liên quan gì!

Còn một mạch thông tin nữa chờ đợi kiểm chứng sự lạ lùng này: Đó là kết quả kinh doanh quý 2/2019. Tuần tới chứng khoán Mỹ dồn dập báo cáo tài chính còn thị trường Việt Nam cũng bắt đầu bước vào tuần cao điểm công bố thông tin. Nếu sự lệch pha tiếp tục diễn ra, đó sẽ là câu chuyện cần suy xét, vì sau kết quả kinh doanh này, sẽ không còn thông tin đặc biệt nào khác có khả năng dẫn hướng cho thị trường trong vài tháng kế tiếp.

Tuần qua thị trường chứng kiến một số cổ phiếu khá đột biến, trong đó nổi bật là VCB. VCB là blue-chips hiếm hoi đang ở vùng đỉnh cao lịch sử, hai cổ phiếu khác là FPT và MWG. VCB là ngân hàng đầu tiên “nổ” báo cáo kết quả kinh doanh quý 2 tương đối tốt, với lũy kế 6 tháng tăng gần 41% cùng kỳ. Đây có thể là một dẫn chứng sinh động rằng kết quả kinh doanh có khả năng là một yếu tố hỗ trợ tích cực cho thị trường, hoặc ít nhất cũng giúp thị trường có được đà tăng trưởng sôi động hơn, giao dịch tích cực hơn.

Trên thị trường Việt Nam, 58,5% giá trị thị trường tập trung ở 10 cổ phiếu lớn nhất, theo thứ tự là VIC, VHM, VCB, VNM, GAS, SAB, BID, MSN, VRE và PLX. Tỷ trọng cao nhất là VIC với 11,82% trong VN-Index, VHM khoảng 8,48%, VCB khoảng 8,32%, VNM là 6,58%, GAS là 6,17%, SAB là 5,64%.

Thậm chí, kể từ đầu tháng 7 tới nay, đà tăng của VN-Idex phần lớn là nhờ một số mã lớn trong nhóm này tăng, tiêu biểu là VCB tăng 6,5%, GAS tăng 8,4%, VHM tăng 7,3%, SAB tăng 6,3%.

Tuy nhiên yếu tố thông tin cũng có thể là con dao hai lưỡi. Lấy ví dụ, VCB tăng rất tốt trước khi công bố kết quả kinh doanh vì thông tin này đã bị rò rỉ. Liệu cổ phiếu này còn động lực tăng nữa hay không cũng là ẩn số. Mặt khác, thời điểm công bố thông tin không giống nhau, mức độ ảnh hưởng tới giá cổ phiếu khác nhau nên mùa báo cáo tài chính thường tạo sự phân hóa rất sâu sắc. Cổ phiếu phân hóa cũng khó dẫn đến một xu hướng tăng mạnh mẽ đối với VN-Index.

Yếu tố thanh khoản cũng có thể lý giải nguyên nhân thị trường không thể bước vào một đợt cao trào tăng giá, mặc dù tình hình thế giới chuyển biến rất tốt và các thông tin vĩ mô trong nước tích cực. Thị trường đã chính thức bước vào mùa báo cáo kinh doanh quý 2 nhưng thị trường chỉ có thể duy trì giá trị giao dịch hàng ngày khoảng 4.100 tỷ đồng (tổng giá trị) và dưới 3.000 tỷ đồng (riêng khớp lệnh). Nhà đầu tư nước ngoài chiếm trung bình khoảng 12% trong quy mô giao dịch này, nghĩa là tiền của nhà đầu tư trong nước còn thấp hơn nữa.

Nói theo cách dân dã của giới đầu tư là thị trường không có đủ tiền để tạo sóng lớn. May chăng chỉ có một số con sóng nhỏ ở các nhóm cổ phiếu hoặc cổ phiếu riêng lẻ. Vì vậy vẫn chưa thể quá kỳ vọng vào tăng trưởng đột biến của VN-Index trong bối cảnh như vậy.

Trọng Nghĩa