Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Tấn Dũng trao đổi cùng các đại biểu trong giờ giải lao của phiên họp ngày 7/6. Ảnh: H.Y
Ngày 7/6, Quốc hội đã dành cả ngày thảo luận về việc thực hiện chính sách pháp luật về giảm nghèo từ năm 2005 – 2012.
5 năm, gần 10 triệu hộ nghèo được vay vốn
Theo báo cáo của Uỷ ban Thường vụ Quốc hội (UBTVQH), giai đoạn 2005 - 2012, Việt Nam đã bước vào nhóm các quốc gia có mức thu nhập trung bình. Thành tựu giảm nghèo được khẳng định qua các chỉ tiêu kinh tế xã hội, được cộng đồng quốc tế đánh giá và ghi nhận.
Theo báo cáo của Chính phủ, tỷ lệ hộ nghèo giảm từ 14,2% năm 2010 xuống 9,6% năm 2012; ở các vùng khó khăn, tỷ lệ hộ nghèo giảm từ 47% (2006) xuống 28,8% (2010). Giai đoạn 2005 - 2012 tỉ lệ giảm nghèo cả nước đều đạt và vượt chỉ tiêu. Tuy nhiên, tỉ lệ nghèo giữa các vùng, miền vẫn còn khoảng cách khá lớn. Đến năm 2012, các vùng có tỉ lệ nghèo cao là miền núi Tây Bắc, miền núi Đông Bắc và Tây Nguyên; còn 1/5 số tỉnh có tỉ lệ hộ nghèo trên 20%.
Từ 2005 - 2012, đã có gần 10 triệu lượt hộ nghèo được vay vốn, giúp cho khoảng 2,4 triệu hộ thoát nghèo, Nhà nước hỗ trợ bù lãi suất 14.727 tỷ đồng. Đến hết năm 2012, có gần 3,263 triệu hộ nghèo có dư nợ bình quân khoảng 16 triệu đồng/hộ, chiếm 53,1% tổng dư nợ cho vay của Ngân hàng Chính sách xã hội (NHCSXH).
Các chính sách tín dụng theo Nghị quyết 30a được thực hiện với hơn 316 nghìn đối tượng, tổng doanh số hơn 4.640 tỷ đồng. Tuy nhiên, tổng nguồn vốn tín dụng chưa đáp ứng được nhu cầu thực tế.
Từ 2010 đến nay, NHCSXH không được cấp bổ sung vốn điều lệ, một số chương trình vốn bổ sung thấp hoặc chưa kịp thời, nguồn vốn của địa phương ủy thác rất thấp. Việc cấp bù lãi suất gia tăng sức ép đối với cân đối ngân sách nhà nước. Hạn mức cho vay tín dụng còn thấp, lãi suất và thời gian cho vay chưa linh hoạt.
Cũng trong giai đoạn này, ngân sách đã dành hơn 38.000 tỷ đồng cho chính sách BHYT người nghèo, cận nghèo và đồng bào dân tộc thiểu số.
Về nguồn lực hỗ trợ giảm nghèo, theo báo cáo của Chính phủ, tổng nguồn lực huy động cho mục tiêu giảm nghèo là 864.050 tỷ đồng. Trong đó nguồn NSNN đầu tư cho các chính sách trực tiếp là 167.793 tỷ đồng (19,42% tổng nguồn vốn). Vốn hỗ trợ gián tiếp các chương trình, dự án khoảng 180.539 tỷ đồng; vốn TPCP khoảng 263 nghìn tỷ đồng; vốn ODA liên quan đến người nghèo, vùng nghèo khoảng 33.600 tỷ đồng. Nguồn hỗ trợ của DN là 10.699 tỷ đồng, (1,24% tổng nguồn vốn); Quỹ vì người nghèo 4 cấp huy động được hơn 6.683 tỷ đồng.
Đánh giá mục tiêu đến năm 2020, giảm tỷ lệ nghèo bình quân trong cả nước ít nhất 1,5%/năm, đối với các huyện nghèo giảm 4%/năm là phù hợp và có tính khả thi, UBTVQH đề nghị Chính phủ nghiên cứu tăng thêm nguồn vốn, điều chỉnh lãi suất, mức cho vay hợp lý đối với chương trình hỗ trợ tín dụng. Thúc đẩy thực hiện các chính sách ưu đãi cho DN về đất đai, thuế, hỗ trợ rủi ro… tại các địa bàn nghèo, đông đồng bào dân tộc thiểu số. Nghiên cứu duy trì một số chính sách giảm nghèo phù hợp đối với các tỉnh, thành phố có chuẩn nghèo cao hơn chuẩn quốc gia, đồng thời tiếp tục duy trì một số chính sách cho hộ cận nghèo, hộ mới thoát nghèo để bảo đảm thoát nghèo bền vững.
Đề nghị nâng vốn điều lệ cho Ngân hàng Chính sách xã hội
Thảo luận tại hội trường, nhiều ĐB tán thành và đánh giá cao những thành tựu, chính sách giảm nghèo đã thực hiện. Đồng thời, nêu ra những khó khăn và kiến nghị đối việc với thực hiện chính sách giảm nghèo thời gian tới.
ĐB Võ Kim Cự (Hà Tĩnh) đánh giá hiệu quả nhất trong việc giảm nghèo là chính sách hỗ trợ tín dụng, đặc biệt là những chính sách do NHCSXH thực hiện. Đội ngũ cán bộ của NHCSXH đã rất tâm huyết, làm việc hiệu quả, quản lý vốn tốt. Tỷ lệ vốn quá hạn đảm bảo an toàn ở mức chưa đầy 1%.
Chính vì vậy, ĐB Võ Kim Cự đề nghị sớm tăng vốn điều lệ cho NHCSXH, sau 4 năm chưa tăng. Đồng thời, đề nghị cắt giảm bớt các chương trình mục tiêu quốc gia, tập trung ưu tiên 2 chương trình là giảm nghèo và xây dựng nông thôn mới.
ĐB Nguyễn Tiến Sinh (Hoà Bình) nêu lên khó khăn mới của công tác giảm nghèo là tỷ lệ giảm nghèo không đồng đều. Một số nơi, số vùng có tỷ lệ hộ nghèo không giảm mà lại tăng. Những đối tượng nghèo ở các vùng có điều kiện phát triển đã dần thoát nghèo, nhưng người nghèo vùng xa, vùng khó khăn, dân tộc thiểu số vẫn còn nhiều. ĐB đề nghị có chính sách hỗ trợ, không cắt giảm đầu tư công ở khu vực này, khuyến khích xã hội hoá, đầu tư xã hội.
ĐB Lê Thị Yến (Phú Thọ) cho rằng chuẩn nghèo hiện quá thấp, nên dù người nghèo đã thoát nghèo, cuộc sống vẫn khó khăn. Đề nghị nghiên cứu xây dựng, điều chỉnh lại các tiêu chí về chuẩn nghèo, sửa đổi kịp thời chính sách hỗ trợ hộ nghèo đi xuất khẩu lao động, chính sách đầu tư hạ tầng thương mại ở vùng khó khăn. Đồng thời sớm ban hành quyết định giảm lãi suất cho vay với hộ nghèo, cận nghèo, nâng mức cho vay một số chương trình tín dụng tại NHCSXH.
Đề cập đến những vướng mắc trong thực hiện chính sách giảm nghèo, ĐB Lê Phước Thanh (Quảng Nam) cho biết chính sách hỗ trợ rất nhiều, nhưng văn bản hướng dẫn thực hiện thì thiếu, không cụ thể, khiến mỗi địa phương có những cách triển khai khác nhau. Có những chính sách có đến 14, 18 bộ, cơ quan cùng tham gia, khiến việc triển khai chậm trễ, khó khăn. Trong khi đó, nhiều chính sách hỗ trợ có tính bình quân cào bằng, làm giảm ý chí phấn đấu vươn lên, tinh thần tự lo, tự trọng của một bộ phận người lao động.
Một số ĐB cũng nêu ý kiến việc xoá nghèo còn nghiêng về hỗ trợ trực tiếp, mới chỉ đạt được về mặt chỉ tiêu mà chưa tạo được nền tảng bền vững, tạo sức lan toả. Chính sách giảm nghèo cần đổi mới theo hướng tránh tạo sự ỷ lại, phải giúp người nghèo tự vươn lên.
Hoàng Yến
