Ngày 20/4/2026, tại Hà Nội, Cục Quản lý nợ và kinh tế đối ngoại phối hợp với Ngân hàng Phát triển Châu Á (ADB) tổ chức Hội thảo trực tiếp và trực tuyến phổ biến Nghị định số 119/2026/ND-CP sửa đổi, bổ sung Nghị định số 242/2025/ND-CP về quản lý và sử dụng ODA và các khoản vay ưu đãi; thực hiện định hướng huy động, quản lý và sử dụng ODA và các khoản vay ưu đãi giai đoạn 2026 - 2030 theo Quyết định số 441/QD-TTg.

Tham dự hội thảo có đại diện các nhà tài trợ song phương, đa phương, các tổ chức quốc tế cung cấp vốn ODA, vay ưu đãi nước ngoài cho Việt Nam, đại diện các bộ, chính quyền địa phương và chủ đầu tư.

Hoàn thiện khung khổ pháp lý về quản lý và sử dụng vốn ODA, vay ưu đãi

Phát biểu khai mạc hội thảo, ông Nguyễn Quốc Phương - Cục trưởng Cục Quản lý nợ và kinh tế đối ngoại cho biết, việc ban hành Nghị định số 119 là một bước cụ thể để thể chế hóa chỉ đạo của Đảng về nâng cao chất lượng thể chế, thúc đẩy phân cấp và trách nhiệm giải trình, nâng cao hiệu quả quản lý nợ công.

Cục trưởng Cục Quản lý nợ và kinh tế đối ngoại - ông Nguyễn Quốc Phương phát biểu khai mạc hội thảo. Ảnh: Đức Minh

Nghị định số 119 trực tiếp giải quyết các vướng mắc chính được xác định trong thực tiễn, đặc biệt là: Thủ tục rườm rà và chồng chéo trong đàm phán và ký kết các hiệp định quốc tế; chậm trễ trong việc thẩm định và phê duyệt các đề xuất vay vốn; quyền tự chủ và trách nhiệm giải trình hạn chế ở cấp địa phương.

Do đó, các quy định sửa đổi nhằm mục đích rút ngắn thời gian xử lý bằng cách xác định rõ ràng thẩm quyền và trách nhiệm; tăng cường phân quyền phù hợp với năng lực và đảm bảo tính nhất quán với Luật Quản lý nợ công, Luật Hiệp định quốc tế và Luật Ngân sách nhà nước (có hiệu lực từ ngày 1/1/2026).

Theo lãnh đạo Cục Quản lý nợ và Kinh tế đối ngoại, Nghị định 119 tập trung vào các nội dung đổi mới quan trọng như: đơn giản hóa quy trình phê duyệt thông qua việc áp dụng cơ chế “đề xuất khoản vay”, rút ngắn thời gian xử lý thủ tục; đẩy mạnh phân cấp trong đàm phán, ký kết và điều chỉnh thỏa thuận vay; hoàn thiện cơ chế tài chính theo hướng tăng cường hỗ trợ đối với địa phương và các lĩnh vực ưu tiên; đổi mới phương thức quản lý tài chính theo hướng hiện đại, ứng dụng công nghệ thông tin; mở rộng đối tượng cơ quan chủ quản phù hợp với yêu cầu thực tiễn.

Những cải cách này được kỳ vọng sẽ tạo lập môi trường pháp lý minh bạch, thông thoáng hơn, nâng cao hiệu quả huy động và sử dụng nguồn vốn nước ngoài, đồng thời tăng cường tính chủ động và trách nhiệm của các cơ quan, đơn vị trong triển khai chương trình, dự án.

Định hướng thu hút và sử dụng hiệu quả nguồn vốn ODA giai đoạn 2026 - 2030

Theo ông Nguyễn Quốc Phương, giai đoạn 2026 - 2030 là giai đoạn then chốt để thực hiện chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của đất nước phù hợp với các nghị quyết của Đảng về phát triển nhanh và bền vững với mục tiêu tăng trưởng GDP hai con số, tái cấu trúc nền kinh tế và tăng cường khả năng phục hồi.

Đại diện Cục Quản lý nợ và Kinh tế đối ngoại giới thiệu những điểm mới của Nghị định 119. Ảnh: Đức Minh

Nhu cầu về ODA và tài trợ ưu đãi vẫn rất lớn, đặc biệt là trong các lĩnh vực: Phát triển cơ sở hạ tầng chiến lược; chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo; thích ứng với biến đổi khí hậu và tăng trưởng xanh; phát triển nguồn nhân lực và an sinh xã hội.

Trong bối cảnh này, Quyết định số 441/QD-TTg đưa ra khuôn khổ rõ ràng và khả thi để điều chỉnh nguồn tài trợ nước ngoài phù hợp với các ưu tiên quốc gia và định hướng của Thủ tướng Chính phủ về nâng cao hiệu quả phân bổ nguồn lực.

Theo đó, việc thu hút và sử dụng nguồn vốn ODA, vay ưu đãi trong giai đoạn tới sẽ được thực hiện theo hướng huy động và phân bổ nguồn lực với quy mô và cơ cấu hợp lý, đáp ứng nhu cầu đầu tư phát triển của quốc gia, ngành và địa phương. Nguồn vốn được ưu tiên bố trí cho các dự án trọng điểm, có tác động lan tỏa, tạo đột phá, đặc biệt trong các lĩnh vực hạ tầng kinh tế - xã hội, bảo vệ môi trường, ứng phó biến đổi khí hậu, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi xanh, chuyển đổi số.

Việc sử dụng vốn vay nước ngoài được thực hiện trên cơ sở đánh giá thận trọng về điều kiện vay, hiệu quả và khả năng trả nợ, bảo đảm an toàn nợ công. Vốn vay ưu đãi nước ngoài được xác định là nguồn bổ sung quan trọng, sau khi đã huy động tối đa các nguồn lực trong nước và các nguồn vốn có điều kiện thuận lợi hơn.

Để đảm bảo thực hiện hiệu quả, năm nhóm nhiệm vụ và giải pháp được xác định, với trách nhiệm và kết quả mong muốn rõ ràng hơn:

Thứ nhất, cải thiện thể chế và chính sách: rà soát và đơn giản hóa thủ tục; đảm bảo tính minh bạch và nhất quán trong khuôn khổ pháp luật; tăng cường cơ chế giám sát và trách nhiệm giải trình.

Thứ hai, tăng cường hợp tác với các đối tác phát triển: chủ động đàm phán các điều kiện tài chính, giảm chi phí giao dịch và điều chỉnh thủ tục của nhà tài trợ phù hợp với hệ thống của Việt Nam.

Thứ ba, nâng cao sự sẵn sàng và thực hiện dự án: đảm bảo các dự án trong danh mục đầu tư có tính kỹ thuật tốt, khả thi về tài chính và sẵn sàng giải ngân đúng thời hạn.

Thứ tư, đổi mới cơ chế tài chính và quản lý rủi ro: thúc đẩy cho vay lại, chia sẻ rủi ro và các phương pháp dựa trên hiệu quả; tăng cường tính bền vững nợ và kỷ luật tài chính.

Thứ năm, tối đa hóa giá trị phi tài chính: tích hợp một cách có hệ thống chuyển giao công nghệ, chia sẻ kiến ​​thức và xây dựng năng lực thể chế vào các chương trình ODA và cho vay ưu đãi.

Theo ông Nguyễn Quốc Phương, hội thảo không chỉ nhằm mục đích phổ biến các chính sách, mà còn để thống nhất cách thức thực hiện một cách hiệu quả. Thông qua hội thảo, đại diện các bộ, chính quyền địa phương và chủ đầu tư tập trung thảo luận vào các vấn đề thực tiễn: những gì có thể được đơn giản hóa, những gì có thể được phân cấp hơn nữa, những hành động cụ thể nào cần thiết để đẩy nhanh giải ngân và nâng cao hiệu quả dự án.

Bộ Tài chính đánh giá cao sự hợp tác liên tục của các nhà tài trợ song phương và đa phương, các tổ chức quốc tế và các tổ chức phi chính phủ trong việc đóng góp, hỗ trợ về tài chính và phi tài chính - đã đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ sự phát triển và cải cách thể chế của Việt Nam.

Bộ Tài chính cam kết, ban hành hướng dẫn thực hiện kịp thời và rõ ràng; thiết lập các kênh thường xuyên để tiếp nhận và giải quyết khó khăn; tiếp tục rà soát và hoàn thiện các chính sách phù hợp với thông lệ tốt quốc tế và định hướng cải cách của Đảng.