Sức mua đứng trước áp lực kép

Căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông đang tạo ra hiệu ứng dây chuyền lên chuỗi cung ứng toàn cầu và thị trường bán lẻ trong nước không nằm ngoài vòng xoáy này. Từ chi phí logistics, nguyên liệu đầu vào cho đến thời gian vận chuyển, tất cả đều đang tăng tốc theo chiều hướng bất lợi, đẩy giá thành sản phẩm lên cao và trực tiếp tác động đến sức mua của người tiêu dùng.

Chi phí gia tăng đẩy giá thành sản phẩm lên cao, trực tiếp tác động đến sức mua.

Từ góc nhìn của doanh nghiệp bán lẻ, bà Nguyễn Bằng Lăng - đại diện Aeon Việt Nam cho biết, một trong những biểu hiện rõ nhất là tình trạng gián đoạn nguồn cung ở các mặt hàng nhập khẩu. Đơn cử, cá hồi - vốn là mặt hàng được ưa chuộng, hiện chịu ảnh hưởng trực tiếp khi thời gian vận chuyển kéo dài, khiến nguồn hàng về chậm và thiếu ổn định.

Không chỉ thực phẩm, áp lực chi phí đang lan rộng sang nhiều ngành hàng khác. Theo bà Lăng, các sản phẩm liên quan đến hạt nhựa ghi nhận mức tăng giá khoảng 30%, kéo theo chi phí đầu vào của hàng loạt mặt hàng tiêu dùng tăng mạnh. Cùng với đó, chi phí logistics tăng thêm 15 - 20% trên toàn chuỗi vận hành, từ nhà cung cấp đến hệ thống phân phối, khiến bài toán giá thành ngày càng trở nên khó kiểm soát.

Diễn biến này được bà Nguyễn Thị Bích Vân - Giám đốc Truyền thông Central Retail Việt Nam nhìn nhận ở một góc độ rộng hơn, khi áp lực không chỉ nằm ở logistics, mà còn đến từ sự phụ thuộc lớn vào nguyên liệu nhập khẩu. Các mặt hàng như ngô, đậu nành - đầu vào quan trọng của ngành chăn nuôi vẫn chủ yếu nhập khẩu, khiến giá thành thịt, trứng, sữa bị đẩy lên theo chuỗi.

Điều đáng chú ý, theo bà Vân, tác động này đang dần “thẩm thấu” vào đời sống hàng ngày. Tại các chợ đầu mối, nơi phản ánh nhanh nhất biến động thị trường, giá rau củ và nhiều mặt hàng thiết yếu bắt đầu tăng theo chi phí vận chuyển và nhiên liệu. Điều này cho thấy áp lực giá không còn là nguy cơ, mà đã hiện hữu.

Ở góc độ vận hành hệ thống phân phối, ông Nguyễn Minh Tâm - Giám đốc Thu mua của WinCommerce thông tin, doanh nghiệp đã nhận được hàng loạt đề xuất tăng giá từ phía nhà cung cấp. Áp lực này đến từ cả hai phía, từ hàng nhập khẩu chịu tác động của chi phí vận chuyển và gián đoạn nguồn cung, đến hàng sản xuất trong nước bị ảnh hưởng bởi giá nhiên liệu và chi phí sản xuất tăng cao.

“Việc giữ nguyên giá trong dài hạn là khó khả thi” - ông Tâm thẳng thắn nhận định, đồng thời dự báo giá một số mặt hàng có thể phải điều chỉnh tăng từ 5 - 20% trong thời gian tới.

Thực tế, xu hướng thắt chặt chi tiêu đã bắt đầu hình thành. Người tiêu dùng ưu tiên các mặt hàng thiết yếu và cắt giảm những khoản chi không cần thiết, đặt hệ thống bán lẻ vào thế “gồng mình” giữa hai áp lực - chi phí đầu vào tăng và sức mua suy yếu.

Kiến nghị chính sách để kéo dài sức mua

Trước áp lực chi phí ngày càng lớn, các doanh nghiệp bán lẻ đang chủ động triển khai hàng loạt giải pháp để trì hoãn đà tăng giá, đồng thời tìm cách duy trì sức mua trên thị trường.

Tại Aeon Việt Nam, bà Nguyễn Bằng Lăng cho biết, doanh nghiệp đã chủ động tăng tồn kho đối với các mặt hàng thiết yếu nhằm giảm thiểu rủi ro đứt gãy nguồn cung. Đồng thời, Aeon tích cực đàm phán với nhà cung cấp để giữ giá trong ngắn hạn và đẩy mạnh các chương trình khuyến mại hằng ngày nhằm kích cầu tiêu dùng.

Các doanh nghiệp bán lẻ kiến nghị có thêm nhiều giải pháp hỗ trợ để "giữ giá".

Cùng chiến lược “tạo độ trễ” trước làn sóng tăng giá, Central Retail đã nâng mức tồn kho lên khoảng 30% so với bình thường. Theo bà Nguyễn Thị Bích Vân, doanh nghiệp đồng thời tối ưu logistics, duy trì tỷ lệ lấp đầy phương tiện trên 85% để giảm chi phí trên mỗi đơn vị hàng hóa.

Nhờ đó, hệ thống phân phối có thể kéo dài thời gian giữ giá thêm khoảng 2 - 3 tuần. Tuy nhiên, bà Vân cũng cảnh báo rằng, nếu áp lực chi phí tiếp tục kéo dài, việc tăng giá bán lẻ chỉ là vấn đề thời gian.

Ở góc độ dài hạn hơn, WinCommerce lựa chọn hướng đi giảm phụ thuộc vào hàng nhập khẩu. Ông Nguyễn Minh Tâm cho rằng, Việt Nam có nhiều sản phẩm nội địa và đặc sản vùng miền có thể thay thế, giúp giảm chi phí logistics và tăng tính chủ động nguồn cung.

Tuy nhiên, để làm được điều này, cần tháo gỡ một điểm nghẽn quan trọng như thủ tục đưa hàng vào hệ thống phân phối hiện đại vẫn còn phức tạp, đặc biệt với doanh nghiệp vừa và nhỏ. Do đó, WinCommerce kiến nghị đơn giản hóa quy trình công bố chất lượng sản phẩm, tạo điều kiện cho hàng Việt tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng.

Ở cấp độ quản lý, ông Nguyễn Nguyên Phương - Phó Giám đốc Sở Công thương TP. Hồ Chí Minh cho biết, thành phố sẽ triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm ổn định thị trường. Trong đó, một hướng đi quan trọng là tái cấu trúc nguồn cung, ưu tiên các doanh nghiệp có năng lực sản xuất ổn định để tận dụng lợi thế quy mô, qua đó kéo giảm chi phí.

Song song đó, thành phố tiếp tục đẩy mạnh các chương trình kích cầu và hỗ trợ doanh nghiệp trong hoạt động quảng bá, truyền thông nhằm giảm chi phí tiếp cận thị trường. Đáng chú ý, chương trình “Tick xanh trách nhiệm” sẽ được mở rộng, tập trung vào các mặt hàng thiết yếu để hỗ trợ tiêu thụ và giữ ổn định giá./.