Đây là nội dung được tập trung trao đổi, thảo luận tại buổi tọa đàm “Doanh nghiệp Việt Nam và vấn đề thực thi quyền sở hữu trí tuệ (SHTT) theo quy định của Bộ Luật hình sự (sửa đổi)” do Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) phối hợp với Cục Sở hữu trí tuệ Việt Nam (NOIP), Liên minh Phần mềm (BSA)… tổ chức ngày 18/4, tại Hà Nội.

Phát biểu tại tọa đàm, ông Trần Văn Minh – Phó Chánh Thanh tra, Bộ Văn hóa – Thể thao và Du lịch (VH,TT&DL) cho biết, bản quyền phần mềm máy tính là một trong những lĩnh vực bị xâm phạm nhiều nhất tại Việt Nam.

Theo kết quả thanh tra bản quyền phần mềm năm 2017, đã thực hiện quyết định thanh tra 63 DN, kiểm tra 2.472 máy tính, trong đó có 54 DN có hành vi sao chép chương trình phần mềm máy tính mà không được phép của chủ sở hữu, xử lý vi phạm hành chính hơn 1,6 tỷ đồng nộp vào ngân sách nhà nước. Riêng đầu năm 2018, Thanh tra Bộ VH,TT&DL tiếp tục tiến hành thanh tra việc chấp hành các quy định của pháp luật về quyền tác giả đối với chương trình phần mềm máy tính tại 26 DN, xử phạt vi phạm hành chính 750 triệu đồng.

Các chuyên gia trao đổi, thảo luận tại tọa đàm. Ảnh: Thiện Trần

Cũng chung quan ngại về tình trạng sử dụng phần mềm bất hợp pháp tại Việt Nam, ông Gary Gan - Giám đốc Chương trình Tuân thủ khu vực châu Á – Thái Bình Dương, BSA cho biết, kết quả khảo sát của của BSA cho thấy, tỷ lệ cài đặt phần mềm không bản quyền của Việt Nam thuộc hàng cao nhất khu vực châu Á – Thái Bình Dương với tỷ lệ 78% (tức cứ 5 trường hợp thì có 4 trường hợp sử dụng phần mềm không bản quyền).

“Việc sử dụng phần mềm bất hợp pháp và không bản quyền không chỉ là vi phạm quyền SHTT mà còn là nguyên nhân của những nguy cơ bị tấn công bằng mã độc gây ra những tổn thất nặng nề trên nhiều phương diện cho DN” - ông Gary Gan nhấn mạnh.

Đồng quan điểm, ông Lê Ngọc Lâm – Phó Cục trưởng NOIP chia sẻ thêm, hiện nay, Việt Nam đang hội nhập ngày càng sâu rộng về kinh tế với khu vực và thế giới thông các hiệp định thương mại tự do với các đối tác hàng đầu trên thế giới như Hoa Kỳ, Nhật Bản, Liên minh châu Âu… Theo đó, thực thi quyền SHTT trong đó có thực thi bằng biện pháp hình sự là một trong những nội dung quan trọng trong đàm phán các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới, và là nội dung được đặc biệt nhấn mạnh bởi các đối tác phát triển.

Đặc biệt, các nước phát triển có xu hướng “hình sự hóa” các hành vi xâm phạm SHTT bằng cách mở rộng đối tượng áp dụng biện pháp thực thi hình sự, không chỉ nhãn hiệu, quyền tác giả, quyền liên quan mà cả sáng chế, kiểu dáng công nghiệp…

“Bộ luật Hình sự 2015 (có hiệu lực từ tháng 1/2018) đã lần đầu tiên quy định trách nhiệm hình sự của pháp nhân đối với các hành vi xâm phạm quyền SHTT. Đây là bước tiến quan trọng, góp phần đưa pháp luật hình sự của nước ta gần hơn với chuẩn mực pháp luật của các nước tiên tiến trên thế giới, qua đó tăng cường tính răn đe của pháp luật hình sự đối với tội phạm song cũng đặt các DN Việt Nam trước nhiều thách thức trong việc tuân thủ pháp luật” - ông Lâm nhấn mạnh.

Trước thực trạng vi phạm SHTT còn khá phổ biến ở Việt Nam, đưa ra khuyến nghị đối với DN, ông Trần Văn Minh cho biết, Điều 225 Bộ Luật hình sự sửa đổi đã thể hiện quyết tâm của Chính phủ nhằm chống lại tình trạng vi phạm quyền tác giả, quyền liên quan trong đó có bản quyền phầm mềm máy tính.

“Với những chế tài nghiêm khắc được quy định trong Bộ luật Hình sự sửa đổi, tôi cho rằng đã đến lúc các lãnh đạo DN cần phải gấp rút rà soát lại tình hình sử dụng phầm mềm tại DN mình và có hành động kịp thời, để tránh những tổn thất nặng nề về uy tín, tài chính cũng như ảnh hưởng đến hoạt động của DN nếu các hành vi vi phạm bị cơ quan chức năng phát hiện” - ông Minh nhấn mạnh.

Diệu Thiện