Ngành chứng khoán và nhóm cổ phiếu chứng khoán luôn nhận được sự quan tâm của nhà đầu tư trên thị trường chứng khoán. Về bức tranh toàn cảnh ngành chứng khoán trong những năm trở lại đây và tại thời điểm hiện tại, theo ông Đào Hồng Dương - Giám đốc phân tích Ngành và Cổ phiếu Công ty CP Chứng khoán VPBank (VPBankS), trong lĩnh vực chứng khoán, hoạt động kinh doanh của các công ty và cổ phiếu trong ngành đã có những thay đổi đáng kể so với 3 năm trước.

Sắc xanh quay lại thị trường phiên ngày 18/12 bao phủ các chỉ số chính. Nguồn: KBSV.

Theo đó, trước năm 2021, lợi nhuận của ngành chứng khoán gần như có mối tương quan tuyến tính với thanh khoản thị trường và chỉ số VN-Index. Điều này là do lợi nhuận chủ yếu đến từ hai nguồn chính gồm phí môi giới và chênh lệch giá trị tài sản tài chính, đặc biệt là các khoản đầu tư tự doanh vào cổ phiếu OTC hoặc cổ phiếu niêm yết. Khi thị trường tăng hoặc giảm, những biến động này ảnh hưởng trực tiếp đến bảng cân đối và lợi nhuận của doanh nghiệp.

Tuy nhiên, từ năm 2021 trở đi, thị trường chứng kiến sự tham gia của nhiều thành viên mới, sự gia tăng cạnh tranh, và thay đổi quy mô hoạt động của các đơn vị. Hiện tại, cấu trúc lợi nhuận của ngành không còn phụ thuộc nhiều vào phí môi giới. Mặc dù phí môi giới vẫn có khả năng tạo đột biến lợi nhuận trong ngắn hạn, nhưng doanh thu ổn định hơn lại đến từ hai nguồn chính: thu nhập từ cho vay margin và cổ tức hoặc lãi suất từ tài sản tài chính.

Các tài sản tài chính này, thay vì mang tính biến động cao như cổ phiếu niêm yết, thường bao gồm các loại có rủi ro thấp hơn như chứng chỉ tiền gửi, trái phiếu chính phủ hoặc trái phiếu doanh nghiệp.

Định giá VN-Index trong 3 tháng gần nhất. Nguồn: VNDirect.

Dựa trên nghiên cứu của VPBankS, nền tảng lợi nhuận của ngành chứng khoán trong thời gian tới sẽ phụ thuộc vào thị trường margin và quy mô tài sản tài chính mà các doanh nghiệp sở hữu. Với các doanh nghiệp dẫn đầu, sự khác biệt trong chiến lược và quy mô margin cũng thể hiện rõ ràng.

Những công ty có thị phần bán lẻ lớn thường chứng kiến mức margin biến động mạnh theo nhu cầu thị trường và thanh khoản. Ngược lại, các công ty cân bằng giữa hoạt động môi giới và cung cấp margin, đặc biệt là những đơn vị đạt đến giới hạn pháp định về đòn bẩy vốn (hai lần vốn chủ), sẽ có tốc độ tăng trưởng ổn định hơn.

Nhìn nhận sâu hơn về tài sản tài chính, chênh lệch giá trị phụ thuộc nhiều vào yếu tố lãi suất. Với dự đoán lãi suất sẽ duy trì ổn định trong năm 2025, lợi nhuận từ tài sản tài chính sẽ ít chịu biến động. Tuy nhiên, nguồn lợi nhuận đột phá của ngành sẽ đến từ các khoản phí môi giới, đầu tư cổ phiếu niêm yết hoặc OTC (cổ phiếu không niêm yết), cũng như các dịch vụ ngân hàng đầu tư và bảo lãnh phát hành. Nếu thị trường phục hồi mạnh mẽ, những yếu tố này có thể tạo ra sự bứt phá lớn về lợi nhuận cho ngành chứng khoán vào năm 2025.

Nhìn về triển vọng cho nhóm các cổ phiếu midcap và smallcap, đại diện từ VPBankS cho biết, trong giai đoạn hiện tại, những cổ phiếu thuộc nhóm small cap và midcap có tiềm năng tăng trưởng vượt trội so với mức trung bình, nhờ vào động lực mạnh mẽ từ thị trường.

Tuy nhiên, cũng có những ngành nghề tiềm ẩn rủi ro cao nhưng điều đó không có nghĩa là thiếu cơ hội. Thực tế, cơ hội đôi khi còn lớn hơn, nhưng cũng đi kèm với rủi ro.

Chẳng hạn, đối với các cổ phiếu thuộc lĩnh vực xây dựng và xây lắp, nhà đầu tư có thể chứng kiến sự tăng trưởng đột phá vào năm 2025. Điều này có thể đến từ việc các công ty hoàn nhập dự phòng, thu hồi nợ hoặc bán các tài sản như điện và năng lượng tái tạo, cùng với các hợp đồng xây dựng lớn mà họ ký kết. Những yếu tố này có thể tạo ra doanh thu đột biến và dẫn đến sự tăng trưởng vượt bậc so với các cổ phiếu trong nhóm ngành nói chung.