Phát biểu tại Diễn đàn Thị trường Trái phiếu Doanh nghiệp Việt Nam 2026 với chủ đề “Củng cố niềm tin, minh bạch và hạ tầng thị trường cho tăng trưởng bền vững” ngày 2/4, ông Nguyễn Quang Thuân - Chủ tịch FiinGroup và FiinRatings cho biết, thị trường vốn Việt Nam, đặc biệt là thị trường trái phiếu, đã hình thành được những nền tảng nhất định và ghi nhận nhiều thay đổi đáng kể trong thời gian qua. Các chuyển biến này không chỉ đến từ phía cung hàng hóa, mà còn thể hiện ở quá trình tái cơ cấu cơ sở nhà đầu tư, sự phát triển của các định chế tài chính trung gian cũng như việc từng bước hoàn thiện các chuẩn mực và hạ tầng mềm của thị trường, bao gồm công bố thông tin, hoạt động thử nghiệm và trách nhiệm của các đơn vị phân phối, tư vấn trái phiếu.

Từ thực tế đó, ông Thuân cho rằng cần có cách tiếp cận mang tính tổng thể, dựa trên sự hợp tác, chia sẻ thẳng thắn và cởi mở giữa các bên tham gia thị trường. Thay vì tập trung vào từng yếu tố riêng lẻ như chất lượng trái phiếu, việc tìm kiếm nhà đầu tư hay nâng cao chất lượng bản cáo bạch, thị trường cần được nhìn nhận và phát triển đồng bộ trên nhiều phương diện nhằm đảm bảo tính bền vững.

Ông Nguyễn Quang Thuân - Chủ tịch FiinGroup và FiinRatings phát biểu tại diễn đàn.

Đại diện FiinGroup và FiinRatings đồng thời ghi nhận những thay đổi tích cực từ phía cơ quan quản lý trong thời gian qua. Theo đó, Bộ Tài chính và Ủy ban Chứng khoán Nhà nước đã có những điều chỉnh quan trọng trong khuôn khổ pháp lý liên quan đến phát hành và giao dịch trái phiếu, góp phần tạo điều kiện thuận lợi hơn cho thị trường vận hành. Cùng với đó, một bộ phận nhà đầu tư từng tham gia vào các đợt huy động vốn trên thị trường cổ phiếu cũng bắt đầu quan tâm nhiều hơn đến thị trường trái phiếu, qua đó cho thấy dư địa mở rộng cơ sở nhà đầu tư.

Theo ông Thuân, việc phát triển thị trường vốn cần ưu tiên khai thông nguồn lực từ thị trường nội địa, khu vực được đánh giá có quy mô lớn hơn đáng kể so với tiềm năng từ nhà đầu tư nước ngoài, đồng thời từng bước nâng cao mức độ tham gia của khối ngoại. Khi sự hiện diện của nhà đầu tư nước ngoài gia tăng, thị trường trong nước sẽ có điều kiện điều chỉnh và nâng cao năng lực để thích ứng, qua đó hình thành môi trường cạnh tranh và thúc đẩy quá trình phát triển.

Về quy mô thị trường, ông Thuân cho biết, dư nợ thị trường trái phiếu hiện tương đương khoảng 11% GDP, không thấp so với một số quốc gia trong khu vực, thậm chí cao hơn Indonesia và Philippines. Tuy nhiên, thị trường vẫn chưa phát huy đầy đủ vai trò khi cơ cấu còn mất cân đối, trong đó phần lớn là trái phiếu phát hành riêng lẻ và tỷ trọng lớn thuộc về trái phiếu ngân hàng. Trong khi đó, nhu cầu vốn cho các lĩnh vực như hạ tầng, bất động sản khu công nghiệp, cấp nước hay năng lượng tái tạo vẫn ở mức cao và cần được hỗ trợ thông qua thị trường trái phiếu doanh nghiệp.

“Cần mở rộng sự tham gia của các nhà đầu tư tổ chức trong nước, nhà đầu tư cá nhân chuyên nghiệp và từng bước hướng tới nhà đầu tư đại chúng khi hệ thống được thiết kế phù hợp hơn, đồng thời thu hút thêm sự tham gia của nhà đầu tư nước ngoài nhằm đa dạng hóa nguồn vốn” - ông Thuân nhận định.

Ở góc độ cung ứng vốn, ông Thuân chỉ ra rằng, hệ thống ngân hàng khó có thể đáp ứng nhu cầu vốn trung và dài hạn cho nền kinh tế trong bối cảnh hiện nay. Hệ số an toàn vốn của các ngân hàng đang ở mức dưới 11%, trong khi khoảng 90% tiền gửi có kỳ hạn dưới 12 tháng. Các quy định về an toàn hệ thống cũng khiến dư địa cung ứng vốn dài hạn bị hạn chế, kể cả trong trường hợp tăng vốn chủ sở hữu hoặc vốn cấp hai.

Từ đó, việc phát triển thị trường vốn, đặc biệt là thị trường trái phiếu doanh nghiệp, được xem là cần thiết nhằm bổ sung nguồn lực cho nền kinh tế. Thực tế cho thấy, tỷ lệ tham gia của nhà đầu tư nước ngoài trên thị trường trái phiếu nội địa Việt Nam hiện ở mức khoảng 0,1%, trong khi tại nhiều quốc gia trong khu vực như Hàn Quốc, Malaysia hay Indonesia, tỷ lệ này dao động từ 7% đến hơn 20%.

“Nếu trong những năm tới có thể nâng tỷ lệ tham gia của nhà đầu tư nước ngoài lên khoảng 10% quy mô phát hành, thị trường sẽ có thêm nguồn lực và tạo nền tảng để phát triển các sản phẩm tài chính khác” - ông Thuân đánh giá.

Trên cơ sở đó, đại diện FiinGroup và FiinRatings nhấn mạnh, sự cần thiết của việc tăng cường phối hợp, chia sẻ và hoàn thiện thị trường vốn Việt Nam, trong đó trái phiếu doanh nghiệp giữ vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ mục tiêu tăng trưởng kinh tế trong cả ngắn hạn và dài hạn./.