Xã hội hóa văn hóa, thể thao: Mở rộng nguồn lực nhưng siết chặt quản lý

Sáng 15/6, tại Kỳ họp chuyên đề thứ tư của HĐND TP. Hà Nội khóa XVII, Phó Chủ tịch UBND TP. Hà Nội Trương Việt Dũng đã trình bày báo cáo tiếp thu, giải trình các ý kiến thảo luận của đại biểu về nhóm dự thảo nghị quyết thuộc lĩnh vực văn hóa - xã hội.

Một trong những nội dung nhận được nhiều sự quan tâm là dự thảo nghị quyết quy định chính sách khuyến khích, huy động nguồn lực xã hội hóa và sử dụng ngân sách nhà nước để bảo vệ, phát triển văn hóa, thể thao (thực hiện Điều 15, khoản 1, điểm a Luật Thủ đô); đồng thời hỗ trợ phát triển các thiết chế văn hóa, thể thao trên địa bàn thành phố.

Theo UBND TP. Hà Nội, nhiều đại biểu đề xuất nghiên cứu cơ chế cho thuê dài hạn các thiết chế thể thao công lập nhằm thu hút doanh nghiệp tham gia đầu tư, quản lý và đào tạo vận động viên trẻ. Tuy nhiên, thành phố cho biết vấn đề này đã được điều chỉnh bởi Luật Quản lý, sử dụng tài sản công cùng các nghị định, nghị quyết hiện hành. Thời hạn cho thuê 10 - 20 năm phụ thuộc vào Đề án, phương án sử dụng tài sản công được cấp có thẩm quyền phê duyệt; do đó không quy định trực tiếp trong Nghị quyết này.

Phó Chủ tịch UBND TP. Hà Nội Trương Việt Dũng đã trình bày báo cáo tại kỳ họp. Ảnh: HĐND TP. Hà Nội

Đối với đề xuất áp dụng mô hình hợp tác công - tư (PPP) hoặc xã hội hóa trên quỹ đất của các cơ sở giáo dục đại học, UBND thành phố cho rằng đây là vấn đề nằm ngoài phạm vi điều chỉnh của dự thảo hiện nay. Tuy nhiên, ý kiến này sẽ được nghiên cứu trong quá trình xây dựng các cơ chế chuyên ngành liên quan trong thời gian tới.

Đáng chú ý, trước những băn khoăn về nguy cơ lợi dụng chính sách hỗ trợ từ ngân sách, thành phố khẳng định sẽ tăng cường công tác hậu kiểm, thanh tra và giám sát. Những trường hợp kê khai không trung thực, sử dụng kinh phí sai mục đích hoặc không thực hiện đúng cam kết sẽ bị dừng hỗ trợ, thu hồi kinh phí và xử lý theo quy định.

Đối với tiêu chí hỗ trợ nhà văn hóa, Hà Nội cũng điều chỉnh theo hướng định lượng rõ ràng hơn. Thay vì tiêu chí “thu hút 50% dân số” vốn khó đo lường trong thực tế, dự thảo mới sẽ đánh giá dựa trên mức độ tham gia thực tế của người dân vào các hoạt động văn hóa, bảo đảm tính khả thi khi triển khai.

Tăng chi cho văn hóa nghệ thuật, ngân sách vẫn trong khả năng cân đối

Một nội dung đáng chú ý khác là dự thảo nghị quyết quy định một số nội dung, mức chi trong lĩnh vực văn hóa, nghệ thuật của thành phố (thực hiện Điểm d khoản 1 Điều 15 Luật Thủ đô).

Theo UBND TP. Hà Nội, dự thảo được xây dựng trên cơ sở kế thừa Nghị quyết số 64/2025/NQ-HĐND đang được triển khai ổn định. Trong đó, 5 chính sách tiếp tục được giữ nguyên, 1 nội dung được điều chỉnh cho phù hợp thực tiễn và bổ sung thêm 4 chính sách đặc thù mới nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển văn hóa, nghệ thuật Thủ đô trong giai đoạn mới.

Các mức hỗ trợ và khen thưởng được nghiên cứu dựa trên kinh nghiệm từ nhiều nghị quyết đã ban hành trước đó của thành phố, đồng thời đối chiếu với quy định của Trung ương, yêu cầu phát triển văn hóa trong giai đoạn mới và khả năng cân đối nguồn lực tài chính.

Theo tính toán của UBND thành phố, tổng kinh phí thực hiện các chính sách theo dự thảo khoảng 50,7 tỷ đồng mỗi năm. So với nghị quyết hiện hành, mức kinh phí tăng thêm khoảng 13 tỷ đồng/năm.

Trong bối cảnh Hà Nội đang đẩy mạnh phát triển công nghiệp văn hóa trở thành ngành kinh tế quan trọng, khoản tăng chi này được đánh giá là bước đầu tư cần thiết nhằm khuyến khích sáng tạo nghệ thuật, nâng cao chất lượng hoạt động văn hóa và củng cố vai trò trung tâm văn hóa lớn của cả nước.

Đáng chú ý, thành phố cho biết nguồn kinh phí sẽ được bố trí trong dự toán ngân sách hằng năm theo phân cấp hiện hành và các nguồn vốn hợp pháp khác. Qua rà soát, mức chi bổ sung này vẫn nằm trong khả năng cân đối ngân sách của thành phố.

Đấu giá quyền khai thác quảng cáo và phân cấp bảo tồn di sản

Một trong những dự thảo được đánh giá có tác động trực tiếp đến nguồn thu ngân sách là nghị quyết về cơ chế quản lý và khai thác hoạt động quảng cáo trên địa bàn thành phố.

Theo UBND TP. Hà Nội, dự thảo tập trung giải quyết khoảng trống pháp lý trong việc quản lý và khai thác các vị trí quảng cáo thuộc phạm vi quản lý nhà nước trên đất công.

Điểm đáng chú ý là thành phố sẽ trực tiếp ban hành danh mục các vị trí quảng cáo được đưa vào khai thác. Đồng thời, cơ sở dữ liệu và bản đồ số quảng cáo sẽ được công khai nhằm tăng tính minh bạch, giúp doanh nghiệp dễ dàng tiếp cận thông tin.

Theo giải trình của UBND thành phố, tài sản được đưa ra đấu giá không phải là tài sản công hay quyền sở hữu tài sản công mà là quyền khai thác vị trí quảng cáo. Cách tiếp cận này giúp bảo đảm nguyên tắc quản lý tài sản nhà nước nhưng vẫn khai thác được giá trị thương mại của các vị trí quảng cáo có lợi thế.

Các đại biểu tham dự kỳ họp. Ảnh: HĐND TP. Hà Nội

Từ góc độ kinh tế, việc đấu giá quyền khai thác được kỳ vọng sẽ tạo thêm nguồn thu cho ngân sách, hạn chế thất thoát nguồn lực công và hình thành môi trường cạnh tranh minh bạch giữa các doanh nghiệp quảng cáo.

Thành phố cũng khẳng định cơ chế mới không làm phát sinh điều kiện kinh doanh mới, không hạn chế quyền tiếp cận thị trường và không ảnh hưởng tới các hình thức quảng cáo hợp pháp hiện hành.

Song song với việc khai thác nguồn lực công, Hà Nội cũng thúc đẩy mạnh mẽ cải cách thủ tục hành chính trong lĩnh vực bảo tồn di sản thông qua dự thảo nghị quyết về trình tự, thủ tục bảo quản, tu bổ, phục hồi di tích.

Theo đó, nhiều thẩm quyền thẩm định và phê duyệt sẽ được chuyển từ cơ quan Trung ương về thành phố. Một số nhiệm vụ trước đây thuộc thẩm quyền của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch sẽ được giao cho Sở Văn hóa và Thể thao hoặc UBND thành phố thực hiện.

UBND TP. Hà Nội đánh giá việc phân cấp này có thể giúp cắt giảm từ 15-20% thời gian giải quyết thủ tục hành chính, đồng thời nâng cao tính chủ động của địa phương trong bảo tồn và phát huy giá trị di sản.

Bên cạnh đó, thành phố cũng đặt mục tiêu đẩy mạnh chuyển đổi số trong lĩnh vực bảo tồn thông qua việc nộp hồ sơ trực tuyến, xây dựng cơ sở dữ liệu số về di tích và khuyến khích ứng dụng công nghệ quét, lưu trữ dữ liệu 3D đối với các di sản có giá trị đặc biệt.