Từ nguồn lực văn hóa đến động lực tăng trưởng mới

Từ điện ảnh, âm nhạc, thiết kế đến du lịch văn hóa, nhiều lĩnh vực sáng tạo đang mở ra những dư địa tăng trưởng mới cho nền kinh tế. Trong bối cảnh đó, Nghị quyết số 80-NQ/TW (Nghị quyết 80) lần đầu tiên đặt mục tiêu đưa công nghiệp văn hóa và kinh tế sáng tạo đóng góp khoảng 9% GDP vào năm 2045.

Show Tinh hoa Bắc Bộ được xem là mô hình tiêu biểu trong việc chuyển hóa tài nguyên văn hóa thành sản phẩm du lịch đặc sắc, tạo giá trị kinh tế từ các giá trị văn hóa truyền thống. Ảnh: Hạnh Phúc

Văn hóa được xác định là “nền tảng, nguồn lực nội sinh quan trọng, động lực to lớn, trụ cột, hệ điều tiết cho phát triển nhanh và bền vững đất nước”. Trong hệ thống các mục tiêu phát triển, công nghiệp văn hóa được đặt ở vị trí quan trọng nhằm chuyển hóa các giá trị văn hóa thành nguồn lực kinh tế, góp phần nâng cao sức cạnh tranh quốc gia.

Theo Nghị quyết 80, đến năm 2030, các ngành công nghiệp văn hóa phấn đấu đóng góp 7% GDP, hình thành từ 5 đến 10 thương hiệu quốc gia về công nghiệp văn hóa trong các lĩnh vực có tiềm năng như điện ảnh, nghệ thuật biểu diễn, du lịch văn hóa, thiết kế và thời trang. Xa hơn, đến năm 2045, công nghiệp văn hóa và kinh tế sáng tạo được xác định thực sự trở thành trụ cột của phát triển bền vững, đóng góp khoảng 9% GDP.

Tại Hội nghị toàn quốc quán triệt Nghị quyết 80, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương Trịnh Văn Quyết cho biết, Nghị quyết được ban hành trong bối cảnh đặc biệt khi đất nước bước vào kỷ nguyên phát triển mới, đồng thời thế giới đang chứng kiến sự cạnh tranh ngày càng gay gắt giữa các nền văn hóa, trong đó có cạnh tranh về giá trị và ảnh hưởng của công nghiệp văn hóa.

Đồng chí Trịnh Văn Quyết nhấn mạnh, yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới đòi hỏi những quyết sách chiến lược nhằm thúc đẩy phát triển văn hóa, khẳng định vị thế và tầm vóc của nền văn hóa Việt Nam. Theo đó, phát triển văn hóa phải gắn với yêu cầu nâng cao vị thế quốc gia và đóng góp vào quá trình phát triển đất nước trong giai đoạn mới.

Nghị quyết 80 cũng xác định rõ nhiệm vụ phát triển thị trường văn hóa, xây dựng môi trường thuận lợi cho sáng tạo, phát triển các ngành công nghiệp văn hóa và từng bước hình thành các thương hiệu văn hóa có sức lan tỏa. Trong bối cảnh sức mạnh mềm ngày càng trở thành yếu tố quan trọng trong cạnh tranh quốc gia, công nghiệp văn hóa được kỳ vọng sẽ mở ra không gian tăng trưởng mới dựa trên bản sắc, sáng tạo và tri thức.

Xây dựng hệ sinh thái sáng tạo cho mục tiêu đóng góp 9% GDP

Để hiện thực hóa mục tiêu đến năm 2045, Nghị quyết 80 dành nhiều nội dung quan trọng cho việc hoàn thiện thể chế, khơi thông nguồn lực và xây dựng hệ sinh thái công nghiệp văn hóa hiện đại.

Nghị quyết xác định doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp trong lĩnh vực công nghiệp văn hóa, công nghiệp sáng tạo và giải trí, là động lực quan trọng thúc đẩy đổi mới sáng tạo văn hóa. Cùng với đó là việc khuyến khích hình thành các mô hình kinh tế văn hóa mới, phát triển các cụm, khu công nghiệp sáng tạo, tổ hợp sáng tạo văn hóa, trung tâm đổi mới sáng tạo văn hóa và các không gian sáng tạo nội dung số.

Theo GS.TS Từ Thị Loan - Chủ tịch Hiệp hội Phát triển Văn hóa cộng đồng Việt Nam, để đạt được mục tiêu hình thành từ 5 đến 10 thương hiệu quốc gia về công nghiệp văn hóa vào năm 2030, trước hết, cần xây dựng một chiến lược quốc gia về phát triển thương hiệu công nghiệp văn hóa, xác định rõ lĩnh vực ưu tiên, thị trường mục tiêu và cơ chế hỗ trợ dài hạn. Cùng với đó, cần hình thành các hệ sinh thái công nghiệp văn hóa mà ở đó Nhà nước, doanh nghiệp, nghệ sĩ, nhà thiết kế, nhà phân phối và truyền thông cùng tham gia, cùng chia sẻ lợi ích và trách nhiệm.

Nghị quyết số 80-NQ/TW xác định phát triển công nghiệp văn hóa là một trong những giải pháp quan trọng để chuyển hóa giá trị văn hóa thành nguồn lực phát triển. Ảnh: Gom Show.

Một trong những điểm mới nổi bật của Nghị quyết 80 là đặt phát triển văn hóa trong dòng chảy của khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Nghị quyết xác định ứng dụng khoa học công nghệ và chuyển đổi số là một trong những lĩnh vực đột phá, tạo dựng không gian mới và xung lực mới cho phát triển văn hóa.

Các nhiệm vụ trọng tâm bao gồm xây dựng hạ tầng dữ liệu văn hóa quốc gia, phát triển nền tảng số dùng chung, chuẩn hóa và số hóa toàn diện di sản văn hóa vật thể, phi vật thể; ứng dụng công nghệ mới trong sản xuất, phân phối và tiêu dùng sản phẩm văn hóa.

Từ góc nhìn của người làm sáng tạo, ông Nguyễn Quốc Hoàng Anh - Giám đốc nghệ thuật, nhà sản xuất, một trong 10 gương mặt trẻ tiêu biểu Thủ đô năm 2023 đánh giá, Nghị quyết 80 mở ra cơ hội mới cho những người làm văn hóa, nghệ thuật. Với người làm sáng tạo, thay đổi này rất quan trọng.

“Nghệ sĩ, nhà sản xuất, người làm dự án văn hóa không chỉ sáng tạo sản phẩm nghệ thuật, mà đang tham gia vào việc tạo ra ký ức xã hội, năng lực biểu đạt của dân tộc và cả giá trị kinh tế mới” - ông Nguyễn Quốc Hoàng Anh chia sẻ.

Theo Nghị quyết 80, đến năm 2045, Việt Nam phấn đấu trở thành một trong những trung tâm công nghiệp văn hóa và sáng tạo năng động của khu vực; công nghiệp văn hóa và kinh tế sáng tạo thực sự trở thành trụ cột của phát triển bền vững, đóng góp khoảng 9% GDP; đồng thời đưa Việt Nam vào top 30 thế giới về chỉ số sức mạnh mềm quốc gia.

Khi thể chế được hoàn thiện, hệ sinh thái sáng tạo được hình thành và nguồn lực xã hội được khơi thông, công nghiệp văn hóa sẽ có cơ hội trở thành một cực tăng trưởng mới của nền kinh tế. Mục tiêu đóng góp khoảng 9% GDP vào năm 2045 vì thế không chỉ phản ánh khát vọng phát triển văn hóa, mà còn thể hiện quyết tâm chuyển hóa những giá trị văn hóa thành nguồn lực phát triển, đưa công nghiệp văn hóa trở thành một trong những động lực tăng trưởng mới của nền kinh tế Việt Nam trong nhiều thập kỷ tới./.