Đề xuất biến Xuân Sơn thành tổ hợp môi trường và tái chế hiện đại

Tại buổi làm việc, Chủ tịch HĐQT, Tổng Giám đốc Tập đoàn AMACCAO Nguyễn Văn Vinh cho biết doanh nghiệp đang đề xuất xây dựng đồng bộ hệ sinh thái xử lý môi trường tại Xuân Sơn với 4 hợp phần trọng điểm: khu liên hợp xử lý chất thải và tái chế vật liệu xây dựng; bãi chôn lấp tro bay; Nhà máy xử lý rác phát điện AMACCAO - Thành Công; cùng khu phức hợp sinh thái Xuân Sơn kết hợp phục hồi môi trường các bãi rác cũ.

Theo doanh nghiệp, mỗi ngày Nhà máy điện rác Seraphin phát sinh khoảng 300 tấn tro xỉ. Dù công nghệ cho phép tái chế làm vật liệu xây dựng hoặc nền đường, nhưng việc thiếu cơ chế công nhận vật liệu tái chế trong các dự án đầu tư công đang khiến đầu ra bị “nghẽn”. Vì vậy, doanh nghiệp đề xuất đầu tư nhà máy tái chế tro xỉ kết hợp xử lý chất thải rắn xây dựng nhằm tận dụng nguồn nguyên liệu tái chế và giảm áp lực phế thải đô thị cho Hà Nội.

Đối với tro bay - chất thải nguy hại phát sinh khoảng 60 tấn/ngày đêm từ quá trình đốt rác, doanh nghiệp kiến nghị Thành phố sớm chấp thuận đầu tư bãi chôn lấp đạt chuẩn kỹ thuật để bảo đảm hoạt động ổn định cho nhà máy.

Nhà máy xử lý rác phát điện AMACCAO - Thành Công.

Bên cạnh đó, dự án Nhà máy xử lý rác và phát điện AMACCAO - Thành Công công suất 1.000 tấn/ngày đêm đã cơ bản hoàn tất khâu chuẩn bị mặt bằng, sẵn sàng triển khai ngay khi được phê duyệt.

Đáng chú ý, lãnh đạo doanh nghiệp cho rằng Hà Nội đang đối mặt “nghịch lý môi trường”: tổng công suất các nhà máy điện rác đã và đang triển khai vượt 14.000 tấn/ngày đêm, trong khi lượng rác phát sinh đến năm 2030 dự báo chỉ khoảng 9.000 - 9.500 tấn/ngày. Điều này đặt ra nguy cơ thiếu hụt nguồn rác cho các nhà máy.

Theo đó, doanh nghiệp đề xuất cho phép xử lý khối lượng rác cũ đã chôn lấp nhiều năm tại Xuân Sơn và Nam Sơn. Riêng Xuân Sơn hiện còn tồn lưu khoảng 4 triệu tấn rác, gây áp lực lớn về môi trường và nước rỉ rác. Nếu được xử lý đồng bộ, Hà Nội không chỉ giảm ô nhiễm mà còn có thể giải phóng quỹ đất, phát triển công viên, không gian sinh thái và dịch vụ công cộng trong tương lai.

Thủ đô tính toán xử lý hàng chục triệu tấn rác tồn lưu

Phát biểu tại buổi làm việc, Phó Chủ tịch UBND TP. Hà Nội Bùi Duy Cường cho biết, hiện Hà Nội đã vận hành hiệu quả hai nhà máy điện rác lớn tại Sóc Sơn và Xuân Sơn, xử lý khoảng 6.500 tấn rác/ngày trên tổng số hơn 8.000 tấn phát sinh. Tuy nhiên, Thành phố vẫn phải chôn lấp hơn 1.000 tấn rác/ngày, chủ yếu tại Nam Sơn.

Theo lãnh đạo Thành phố, việc vận hành các nhà máy điện rác đã giúp giảm đáng kể áp lực chôn lấp mới, song Hà Nội vẫn còn lượng rác tồn lưu khổng lồ từ nhiều năm trước, trong đó Nam Sơn khoảng 30 triệu tấn và Xuân Sơn khoảng 4 triệu tấn.

Đối với các kiến nghị của doanh nghiệp, Thành phố cơ bản đồng thuận về chủ trương. Trong đó, dự án Nhà máy điện rác AMACCAO - Thành Công giai đoạn 2 được yêu cầu hoàn thiện thủ tục để khởi công đầu tháng 6/2026, phấn đấu hoàn thành trong năm 2027.

Thành phố cũng thống nhất nghiên cứu đầu tư khu chôn lấp tro bay ngay trong khu xử lý chất thải; đồng thời ủng hộ định hướng tái chế tro xỉ thành vật liệu xây dựng nhằm tận dụng tài nguyên phục vụ nhu cầu đầu tư hạ tầng ngày càng lớn của Thủ đô.

Đối với đề án xử lý rác cũ, lãnh đạo UBND Thành phố đánh giá đây là hướng đi cần thiết để cải thiện môi trường, giải phóng quỹ đất và tạo dư địa phát triển kinh tế - xã hội cho các khu vực từng chịu ảnh hưởng bởi ô nhiễm kéo dài.

Chủ tịch UBND TP. Hà Nội Vũ Đại Thắng phát biểu tại buổi làm việc.

Hà Nội muốn biến các “điểm nóng” rác thải thành không gian sinh thái

Kết luận buổi làm việc, Chủ tịch UBND TP. Hà Nội Vũ Đại Thắng nhấn mạnh, Hà Nội cần thay đổi tư duy từ xử lý rác đơn thuần sang quản trị môi trường tổng thể, gắn xử lý chất thải với phục hồi môi trường và phát triển đô thị xanh.

Theo Chủ tịch Thành phố, chỉ vài năm trước, Xuân Sơn và Nam Sơn còn là những “điểm nóng” ô nhiễm nghiêm trọng. Tuy nhiên, việc đưa các nhà máy điện rác vào vận hành đã giúp môi trường khu vực cải thiện rõ rệt, không gian sống dần trở nên trong lành hơn.

Đối với các đề xuất của doanh nghiệp, Chủ tịch UBND Thành phố khẳng định Hà Nội sẽ tạo điều kiện tối đa cho các dự án phục vụ xử lý môi trường, đặc biệt là các dự án xử lý tro bay, tái chế tro xỉ và xử lý rác cũ theo mô hình kinh tế tuần hoàn.

Ông cũng đánh giá cao ý tưởng xây dựng khu phức hợp sinh thái Xuân Sơn sau xử lý rác, coi đây là giải pháp căn cơ để phục hồi môi trường và khai thác hiệu quả quỹ đất. Dẫn kinh nghiệm của Singapore trong chuyển đổi các bãi rác sau xử lý thành không gian công cộng, Chủ tịch Hà Nội cho rằng Thủ đô hoàn toàn có thể hướng tới mô hình tương tự tại Nam Sơn và Xuân Sơn.

Bên cạnh đó, Chủ tịch UBND Thành phố lưu ý công tác xử lý rác hiện mới chỉ là “khâu cuối” trong chuỗi quản lý môi trường đô thị. Hà Nội vẫn còn nhiều thách thức ở các khâu thu gom, vận chuyển, trung chuyển, kiểm soát mùi, bụi và ô nhiễm không khí trong bối cảnh Thành phố đang đẩy mạnh cải tạo, tái thiết đô thị quy mô lớn.

Ông Vũ Đại Thắng giao Sở Nông nghiệp và Môi trường chủ trì tham mưu các giải pháp kiểm soát ô nhiễm tổng thể, đặc biệt là ô nhiễm không khí và bụi đô thị; đồng thời phối hợp với các doanh nghiệp môi trường nghiên cứu, ứng dụng công nghệ mới nhằm nâng cao chất lượng môi trường sống cho người dân Thủ đô.