Tại hội nghị, UBND TP. Hà Nội trao quyết định cho Công ty cổ phần Phenikaa-X thử nghiệm “Giải pháp giao thông tự hành thông minh bao gồm xe buýt, robotaxi, robot dọn vệ sinh tự động, robot giao hàng” trong thời gian 24 tháng.

Cùng với đó, Công ty cổ phần Tư vấn xây dựng và công nghệ mỏ được phép thử nghiệm dự án sản xuất tổng oxit đất hiếm hàm lượng trên 95% từ quặng đất hiếm Việt Nam ở quy mô bán công nghiệp trong thời gian 18 tháng.

Lãnh đạo UBND TP. Hà Nội trao quyết định thử nghiệm sandbox xe tự hành và đất hiếm cho hai doanh nghiệp. Ảnh: Lê Hải

Phát biểu tại hội nghị, PGS.TS Lê Anh Sơn - Giám đốc Công ty cổ phần Phenikaa-X, Giám đốc Đại học Phenikaa cho biết, phía sau quyết định thử nghiệm hôm nay là hơn 5 năm nghiên cứu, hàng nghìn lượt chạy thử và hàng chục nghìn km kiểm chứng.

Theo ông Sơn, Phenikaa-X đã làm chủ toàn bộ hệ thống phần mềm của phương tiện tự hành, gồm bản đồ số độ chính xác cao, định vị, nhận diện môi trường, hoạch định lộ trình, điều khiển và các thành phần liên quan.

“Xe tự hành không thể chờ đủ mọi quy định rồi mới lăn bánh; nó cần một không gian được phép thử, được phép sai trong kiểm soát và được phép học từ chính những sai số đó” - ông Sơn nói, đồng thời cho rằng, cơ chế thử nghiệm có kiểm soát giúp công nghệ mới có điều kiện được kiểm chứng trong thực tế.

PGS.TS Lê Anh Sơn - Giám đốc Công ty cổ phần Phenikaa-X, Giám đốc Đại học Phenikaa phát biểu. Ảnh: Nguyên Phương

Doanh nghiệp cam kết an toàn là điều kiện tiên quyết, dữ liệu vận hành được báo cáo đầy đủ, trung thực, bao gồm cả những kết quả đạt được và những giới hạn phát hiện trong quá trình thử nghiệm. Phenikaa-X cũng cam kết đóng góp kinh nghiệm từ 24 tháng thử nghiệm vào quá trình hoàn thiện khung pháp lý cho phương tiện tự hành...

Đối với lĩnh vực đất hiếm, ông Lê Văn Tuấn - Chủ tịch HĐQT Công ty cổ phần Tư vấn xây dựng và công nghệ mỏ cho biết, dự án thử nghiệm sản xuất tổng oxit đất hiếm hàm lượng trên 95% được thực hiện theo công nghệ thuộc Bằng độc quyền sáng chế số 33663.

Công nghệ gồm hai công đoạn chính là tuyển nổi làm giàu tinh quặng và thủy luyện sản xuất tổng oxit đất hiếm. Dây chuyền được thiết kế tích hợp, liên hoàn, vận hành theo mô hình khép kín nhằm kiểm soát dòng vật chất, các thông số kỹ thuật, môi trường và an toàn trong quá trình thử nghiệm.

Trong 18 tháng thử nghiệm, doanh nghiệp sẽ đánh giá mức độ ổn định, hiệu quả vận hành; xác định các thông số công nghệ, hiệu quả sử dụng nguyên liệu, hóa chất và năng lượng để phục vụ việc triển khai ở quy mô công nghiệp.

Dự án cũng áp dụng giải pháp tuần hoàn nước trong công đoạn thủy luyện, kết hợp thu hồi các sản phẩm, phụ phẩm có giá trị. Toàn bộ quá trình được giám sát bằng hệ thống camera và bộ KPI gồm 33 chỉ tiêu về kỹ thuật, môi trường và an toàn bức xạ.

Ông Lê Văn Tuấn - Chủ tịch HĐQT Công ty cổ phần Tư vấn xây dựng và công nghệ mỏ phát biểu. Ảnh: Nguyên Phương

Ông Tuấn cho biết, kết quả thử nghiệm sẽ là cơ sở để hoàn thiện quy trình công nghệ, xây dựng tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật, định mức kinh tế - kỹ thuật và các quy định quản lý đối với hoạt động chế biến sâu đất hiếm.

Sau giai đoạn chế thử, lắp đặt và chạy không tải hệ thống sản xuất bán công nghiệp tại Thái Nguyên trong giai đoạn 2024 - 2025, doanh nghiệp dự kiến nâng cấp nhà xưởng, lắp đặt hệ thống phiên bản được nâng cấp tự động hóa tại Khu công nghệ cao Hòa Lạc.

Phát biểu chỉ đạo, Phó Chủ tịch UBND TP. Hà Nội Trương Việt Dũng cho rằng, ý nghĩa của hai quyết định hôm nay không chỉ nằm ở hai công nghệ cụ thể, mà quan trọng hơn là Thành phố đang thử nghiệm một phương thức quản trị mới.

Thay vì chờ công nghệ phát triển xong rồi pháp luật mới chạy theo, Hà Nội chủ động tạo ra một không gian có giới hạn để công nghệ được thử nghiệm, rủi ro được kiểm soát, dữ liệu được hình thành và chính sách được hoàn thiện từ thực tiễn.

Theo Phó Chủ tịch UBND TP. Hà Nội, sandbox không phải cơ chế “xin - cho”, mà là công cụ để Nhà nước và doanh nghiệp cùng tìm ra cách đưa công nghệ mới vào cuộc sống nhanh nhất nhưng vẫn bảo đảm an toàn và trách nhiệm.

Đối với hệ thống giao thông tự hành, sau 24 tháng thử nghiệm, TP. Hà Nội cần có câu trả lời về mức độ an toàn, tính ổn định, khả năng xử lý tình huống, sự đáp ứng của hạ tầng và điều kiện thương mại hóa, nhân rộng. Với dự án đất hiếm, cần đánh giá khả năng làm chủ công nghệ, hiệu suất, chất lượng sản phẩm, kiểm soát hóa chất, chất thải, môi trường, an toàn và khả năng chuyển sang quy mô tiếp theo.

“Thử nghiệm không phải để chứng minh là làm được, mà thử nghiệm sau này phải trả lời giúp: có nên đi tiếp không, đi tiếp bằng cách nào và Nhà nước phải thay đổi gì để đi được tiếp cùng với mọi người” - ông Trương Việt Dũng nhấn mạnh.

Phó Chủ tịch UBND TP. Hà Nội Trương Việt Dũng phát biểu chỉ đạo. Ảnh: Nguyên Phương

Lãnh đạo UBND TP. Hà Nội yêu cầu Sở Khoa học và Công nghệ chuyển mạnh sang phương thức “quản lý bằng dữ liệu và không quản lý bằng báo cáo nữa”. Ngay từ đầu, phải xác định bộ chỉ số, dữ liệu tối thiểu, ngưỡng an toàn, các mốc đánh giá giữa kỳ và tiêu chí kết thúc; đồng thời thiết lập cơ chế đánh giá hằng tháng hoặc hằng quý, khó khăn ở đâu thì tháo gỡ ngay ở đó và kịp thời điều chỉnh chính sách.

Cùng với đó, việc trao quyền thử nghiệm phải gắn với trách nhiệm. Sở Khoa học và Công nghệ là đầu mối nhưng các cơ quan liên quan phải tham gia ngay từ đầu; không để phối hợp liên ngành trở thành khoảng trống trách nhiệm.

Đặc biệt, mỗi sandbox phải tạo ra một đầu ra chính sách: công nghệ nào đủ điều kiện thương mại hóa, tiêu chuẩn và quy chuẩn nào cần ban hành, quy trình quản lý nào cần thay đổi và quy định nào đang cản trở công nghệ mới.

Theo ông Trương Việt Dũng, Hà Nội không lấy lý do “chưa có tiền lệ” để từ chối cái mới, nhưng cũng không lấy đổi mới sáng tạo làm lý do bỏ qua yêu cầu về pháp luật, an toàn và trách nhiệm.

Mục tiêu cuối cùng, theo lãnh đạo Hà Nội, không phải là số lượng sandbox được triển khai, mà là số công nghệ có thể đi từ phòng thí nghiệm, qua thử nghiệm, ra thị trường và tạo ra giá trị mới cho Thủ đô và đất nước.

Mẫu xe Robotaxi của Công ty cổ phần Phenikaa-X được thử nghiệm sandbox. Ảnh: Nguyên Phương

Tinh quặng đất hiếm. Ảnh: Công ty cổ phần Tư vấn xây dựng và công nghệ mỏ