Bất cập chính sách hiện hành trước sự bùng nổ của thương mại điện tử

Nhằm giúp cộng đồng doanh nghiệp nắm bắt định hướng điều chỉnh chính sách và chủ động chuẩn bị hạ tầng vận hành, chiều ngày 8/9, Cục Hải quan đã chính thức thông tin làm rõ nội dung tại Điều 29 dự thảo Nghị định quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu (được Bộ Tài chính lấy ý kiến các bộ, ngành, hiệp hội tại Công văn số 13362/BTC-CST ngày 25/8/2026).

Cán bộ hải quan kiểm tra hàng hóa nhập khẩu Ảnh: CTVHQ

Đề xuất giảm mức miễn thuế đối với hàng hóa trị giá nhỏ dự kiến sẽ tác động trực tiếp đến các doanh nghiệp thương mại điện tử, logistics, chuyển phát nhanh cùng các tổ chức, cá nhân liên quan.

Hiện nay, theo Nghị định số 134/2016/NĐ-CP (đã sửa đổi, bổ sung tại Nghị định số 18/2021/NĐ-CP), hàng nhập khẩu gửi qua dịch vụ bưu chính, chuyển phát nhanh có trị giá hải quan từ 1 triệu đồng trở xuống hoặc số thuế phải nộp từ 100.000 đồng trở xuống được miễn thuế nhập khẩu. Các hình thức khác có mức miễn thuế là trị giá từ 500.000 đồng trở xuống hoặc số thuế phải nộp từ 50.000 đồng trở xuống.

Tuy nhiên, bối cảnh thị trường đã thay đổi toàn diện. Thương mại điện tử xuyên biên giới bùng nổ, đưa thị trường bán lẻ trong nước tăng trưởng liên tục ở mức hai con số qua các năm 2024, 2025 và nửa đầu năm 2026. Hàng hóa nước ngoài tiếp cận người tiêu dùng dễ dàng, khiến số lượng lô hàng giá trị nhỏ nhập khẩu gia tăng đột biến với tần suất cao.

Chính sách miễn thuế ban đầu nhằm giảm chi phí quản lý và tạo thuận lợi thương mại. Dù vậy, khi quy mô giao dịch tăng vọt, quy định này vô hình trung tạo lợi thế cạnh tranh thiếu công bằng cho hàng nhập khẩu so với hàng sản xuất nội địa. Nguy hiểm hơn, xuất hiện tình trạng gian lận thương mại thông qua chia nhỏ đơn hàng hoặc hạ giá trị khai báo để trục lợi chính sách, gây thất thu ngân sách và ảnh hưởng tới hiệu quả quản lý.

Kinh nghiệm quốc tế cho thấy xu hướng chung là siết chặt chính sách này. Indonesia giảm ngưỡng miễn thuế xuống 3 USD, Ấn Độ xóa bỏ miễn thuế với hàng thương mại điện tử, còn Liên minh châu Âu (EU) áp thuế cố định và tiến tới xóa bỏ hoàn toàn ngưỡng 150 euro. Tại Việt Nam, Quyết định số 01/2025/QĐ-TTg cũng đã chấm dứt miễn thuế giá trị gia tăng với hàng giá trị nhỏ gửi qua chuyển phát nhanh. Theo đó, việc tiếp tục điều chỉnh thuế nhập khẩu là bước đi tất yếu.

Đưa ngưỡng miễn thuế nhập khẩu về mức 100.000 đồng

Theo Cục Hải quan, đề xuất đưa ngưỡng miễn thuế nhập khẩu về mức 100.000 đồng có căn cứ pháp lý. Việt Nam là thành viên Công ước Kyoto sửa đổi từ năm 2008. Phụ lục tổng quát của Công ước bắt buộc các quốc gia quy định ngưỡng trị giá hoặc tiền thuế tối thiểu không thu để tránh chi phí hành chính vượt quá số thuế thu được, nhưng dành quyền cho mỗi nước tự xác định mức phù hợp.

Trên cơ sở thực tiễn, Bộ Tài chính đánh giá, không nên tiếp tục miễn thuế xuất nhập khẩu đối với hàng trị giá nhỏ. Tuy nhiên, để tuân thủ cam kết quốc tế và Luật Thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu, giải pháp phù hợp là tiếp tục duy trì cơ chế miễn thuế, nhưng thu hẹp đáng kể định mức được hưởng.

Tại dự thảo Nghị định sửa đổi Điều 29 gửi lấy ý kiến các bộ, ngành, cơ quan hải quan đã làm rõ đề xuất điều chỉnh giảm mạnh ngưỡng miễn thuế, áp dụng thống nhất cho tất cả các phương thức nhập khẩu.

Cụ thể, dự thảo đề xuất hàng hóa có tổng trị giá hải quan từ 100.000 đồng trở xuống hoặc số thuế xuất nhập khẩu phải nộp từ 10.000 đồng trở xuống cho một lần nhập khẩu sẽ được miễn thuế.

Căn cứ xác định mức thuế miễn 10.000 đồng tương ứng với phí hải quan quy định tại Thông tư số 86/2025/TT-BTC nhằm bù đắp chi phí thủ tục. Dựa trên thuế suất ưu đãi bình quân khoảng 10%, số thuế 10.000 đồng tương ứng với lô hàng có trị giá hải quan khoảng 100.000 đồng. Quy định không áp dụng đối với quà biếu, quà tặng và hàng hóa mua bán, trao đổi của cư dân biên giới.