Hải quan triệt phá nhiều điểm nóng buôn lậu

Thu nộp ngân sách hơn 1.000 tỷ đồng qua các vụ vi phạm

Đánh giá của Cục Hải quan cho thấy, năm 2025, trong bối cảnh kinh tế thế giới còn nhiều bất ổn, hoạt động buôn lậu, gian lận thương mại và vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới tại Việt Nam tiếp tục diễn biến phức tạp, với phương thức, thủ đoạn ngày càng tinh vi, có tổ chức, xuyên quốc gia.

Nổi lên là các hành vi giả mạo thông tin người đại diện theo pháp luật; doanh nghiệp “ma” không hoạt động tại địa chỉ đăng ký; sử dụng trái phép chữ ký số, tài khoản ngân hàng để làm thủ tục nhập khẩu trái quy định. Đáng chú ý, tình trạng vận chuyển trái phép vàng, tiền tệ, điện thoại di động qua biên giới, lợi dụng loại hình quá cảnh để trung chuyển hàng giả mạo nhãn hiệu từ Trung Quốc qua Việt Nam sang Lào, Campuchia có xu hướng gia tăng.

Hải quan triệt phá vụ vận chuyển ngà voi về cảng Hải Phòng, góp phần bảo vệ an ninh hoạt động xuất nhập khẩu. Ảnh: CTVAH

Đặc biệt, không gian mạng và thương mại điện tử trở thành “mặt trận nóng” khi các đối tượng lợi dụng sàn thương mại điện tử, mạng xã hội và dịch vụ chuyển phát nhanh để buôn lậu, kinh doanh hàng giả, hàng kém chất lượng, hàng không rõ nguồn gốc xuất xứ.

Thực hiện vai trò là cơ quan thường trực giúp việc Ban Chỉ đạo quốc gia chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả (Ban Chỉ đạo 389 quốc gia), Bộ Tài chính, Cục Hải quan đã chủ động tham mưu, đề xuất và tổ chức triển khai đồng bộ các nhiệm vụ trọng tâm trong công tác phòng, chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả.

Trong đó, Cục Hải quan đã tham mưu Bộ Tài chính ban hành Kế hoạch cao điểm tấn công, trấn áp tội phạm buôn lậu; ban hành công điện yêu cầu toàn ngành tăng cường các biện pháp nghiệp vụ, tập trung vào các tuyến, địa bàn, mặt hàng trọng điểm.

Hàng loạt kế hoạch chuyên đề được triển khai quyết liệt, trong đó nổi bật là kiểm soát chống chuyển tải bất hợp pháp, gian lận xuất xứ; cao điểm chống buôn lậu trước, trong và sau Tết Nguyên đán; tăng cường đấu tranh phòng, chống ma túy và kiểm soát tiền chất trong tình hình mới.

Với sự chủ động, quyết liệt, trong năm 2025, ngành Hải quan đã đánh trúng các “điểm nóng”, lĩnh vực rủi ro cao như ma túy, tiền chất, vàng, động vật hoang dã, thuốc giả, thực phẩm giả, xăng dầu, hàng hóa nhập khẩu có điều kiện, hàng có thuế suất cao. Hoạt động kiểm tra, giám sát được tăng cường cả tại cửa khẩu, trong khu công nghiệp, khu chế xuất và địa bàn ngoài cửa khẩu. Công tác điều tra, xử lý vụ việc được đẩy nhanh, gắn trách nhiệm cụ thể cho từng đơn vị, từng tuyến kiểm soát.

Nhờ triển khai đồng bộ, quyết liệt các biện pháp nghiệp vụ, từ ngày 15/12/2024 đến 14/12/2025, ngành Hải quan đã phát hiện, bắt giữ và xử lý 19.123 vụ việc, với trị giá hàng hóa vi phạm ước tính 22.826 tỷ đồng. Số tiền thu nộp ngân sách nhà nước đạt 1.038 tỷ đồng. Cơ quan Hải quan đã khởi tố 22 vụ, chuyển cơ quan khác kiến nghị khởi tố 127 vụ.

So với cùng kỳ năm 2024, số vụ vi phạm tăng 6,25%, phản ánh hiệu quả công tác phát hiện, đấu tranh được nâng cao, trong khi số vụ khởi tố và chuyển khởi tố giảm, cho thấy tác dụng răn đe, phòng ngừa ngày càng rõ nét. Những kết quả này không chỉ góp phần bảo vệ sản xuất trong nước và quyền lợi người tiêu dùng, mà còn giữ vững kỷ cương pháp luật, tạo môi trường kinh doanh minh bạch, lành mạnh.

Tăng cường các giải pháp chống buôn lậu trong năm 2026

Bước sang năm 2026, tình hình kinh tế thế giới được dự báo tiếp tục phức tạp, khó lường. Cạnh tranh chiến lược giữa các cường quốc, xung đột địa chính trị, xu hướng bảo hộ thương mại và chính sách thuế đối ứng sẽ tác động trực tiếp đến chuỗi cung ứng cũng như hoạt động xuất nhập khẩu của Việt Nam.

Trong nước, kinh tế phục hồi kéo theo gia tăng hoạt động thương mại, đầu tư, đồng thời làm nảy sinh nhiều rủi ro mới về gian lận xuất xứ, chuyển tải bất hợp pháp, lợi dụng chính sách ưu đãi thuế, lợi dụng phân luồng hải quan và thương mại điện tử xuyên biên giới để trục lợi.

Để nâng cao hiệu quả phòng, chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả trong năm 2026, ngành Hải quan xác định tiếp tục bám sát các chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và Ban Chỉ đạo 389 quốc gia, phát huy vai trò nòng cốt trong tham mưu, điều phối và tổ chức thực hiện, phát huy kết quả đạt được của năm 2025, đồng bộ các giải pháp nghiệp vụ.

Trọng tâm là rà soát, kiến nghị hoàn thiện cơ chế, chính sách, bịt kín các kẽ hở pháp lý; đẩy mạnh áp dụng các biện pháp nghiệp vụ kiểm soát hải quan hiện đại; tăng cường điều tra, sưu tra, xây dựng chuyên án đối với các đường dây lớn, liên tỉnh, xuyên quốc gia.

Thực tiễn công tác chống buôn lậu cũng bộc lộ không ít khó khăn, vướng mắc. Điển hình là việc cơ quan hải quan khởi tố vụ án, nhưng vẫn phải lưu giữ vật chứng do cơ quan điều tra chưa tiếp nhận đầy đủ, phát sinh chi phí lớn, trong khi không có kho vật chứng chuyên dụng theo quy định.

Cùng với đó, ngành Hải quan sẽ chú trọng tuyên truyền, phổ biến pháp luật, nâng cao ý thức chấp hành của doanh nghiệp và người dân; đồng thời xây dựng đội ngũ cán bộ kiểm soát hải quan chuyên nghiệp, liêm chính, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới.

Với nền tảng kết quả đạt được trong năm 2025 và định hướng giải pháp rõ ràng cho năm 2026, công tác phòng, chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả của ngành Hải quan được kỳ vọng sẽ tiếp tục tạo chuyển biến mạnh mẽ, góp phần bảo vệ lợi ích quốc gia, thúc đẩy phát triển kinh tế bền vững.