Lược bỏ 20 ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện

Tiến sĩ Cấn Văn Lực - Chuyên gia Kinh tế trưởng BIDV kiêm Giám đốc Viện Đào tạo và Nghiên cứu BIDV cho hay, dự kiến có 47 dự án luật được trình, bàn bạc và thông qua tại kỳ họp thứ 10, Quốc hội XV, gồm nhiều dự án luật quan trọng góp phần thúc đẩy đầu tư, sản xuất kinh doanh. Trong đó có dự thảo Luật Đầu tư kinh doanh được Bộ Tài chính chủ trì xây dựng.

Tiến sĩ Cấn Văn Lực phát biểu tại hội thảo. Ảnh: Hải Anh

Tại hội thảo, ông Hoàng Mạnh Phương, Phó Vụ trưởng Vụ Pháp chế, Bộ Tài chính giới thiệu những điểm cải cách mang tính đột phá, tạo môi trường bình đẳng cho các nhà đầu tư trong nước và nước ngoài trong dự thảo Luật Đầu tư kinh doanh thay thế Luật Đầu tư.

Về đơn giản thủ tục hành chính, dự thảo luật đã lược bỏ 20 ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện như: kinh doanh dịch vụ kế toán; kinh doanh dịch vụ làm thủ tục về thuế; xuất khẩu gạo; kinh doanh tạm nhập, tái xuất hàng thực phẩm đông lạnh; hoạt động mua bán hàng hóa và các hoạt động liên quan trực tiếp đến hoạt động mua bán hàng hóa của nhà cung cấp dịch vụ nước ngoài tại Việt Nam.

Ông Mạnh Phương lý giải, 20 ngành nghề nêu trên là các ngành, nghề không đáp ứng các tiêu chí, điều kiện về ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện theo quy định tại Điều 7 Luật Đầu tư, có thể chuyển quản lý từ tiền kiểm sang hậu kiểm, đảm bảo quyền tự do kinh doanh của người dân, doanh nghiệp.

Về tính tự chủ, dự thảo luật đẩy mạnh phân cấp, phân quyền chấp thuận chủ trương đầu tư. Theo đó, dự thảo Luật (Điều 27, 28) chỉ quy định thẩm quyền chấp thuận chủ trương đầu tư của Thủ tướng Chính phủ và chủ tịch ủy ban nhân dân cấp tỉnh và phân cấp toàn bộ dự án thuộc thẩm quyền chấp thuận chủ trương đầu tư của Quốc hội cho Thủ tướng Chính phủ để đẩy nhanh quá trình thực hiện thủ tục. Trong đó, đối với những dự án quan trọng, cần có cơ chế, chính sách đặc thù chưa được quy định tại luật, Thủ tướng Chính phủ chấp thuận chủ trương đầu tư sau khi được sự đồng ý của Uỷ ban Thường vụ Quốc hội.

Về phân cấp, phân quyền, Bộ Tài chính sẽ tiếp tục rà soát nội dung dự thảo Luật với các Luật có liên quan, bao gồm Luật Đường sắt, Luật Điện lực… để đảm bảo tính tương thích, đồng bộ của hệ thống pháp luật.

Bộ Tài chính chọn phương án 1 bãi bỏ thủ tục đầu tư ra nước ngoài

Theo ông Hoàng Mạnh Phương, dự thảo luật có điểm mới nổi bật trong cải cách thủ tục hành chính đó là thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư.

Ông Hoàng Mạnh Phương nêu bật những điểm mới đáng chú ý đưa vào dự thảo Luật Đầu tư kinh doanh. Ảnh: Hải Anh

Bãi bỏ thủ tục đối với hoạt động đầu tư ra nước ngoài, cơ quan soạn thảo đề xuất 2 phương án:

Phương án 1: Bãi bỏ thủ tục đầu tư ra nước ngoài, chuyển sang phương thức quản lý ngoại hối do Ngân hàng Nhà nước quản lý.

Phương án 2: Đơn giản hoá thủ tục đầu tư ra nước ngoài theo hướng bãi bỏ thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư ra nước ngoài (thẩm quyền của Quốc hội, Thủ tướng Chính phủ). Thu hẹp diện dự án phải thực hiện thủ tục cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư ra nước ngoài theo hướng chỉ áp dụng đối với dự án có vốn đầu tư từ 20 tỷ đồng (~760.000 USD) trở lên, đối với các dự án có quy mô dưới 20 tỷ đồng thì chỉ cần thực hiện việc đăng ký giao dịch ngoại hối với Ngân hàng Nhà nước để chuyển tiền ra nước ngoài.

Ông Hoàng Mạnh Phương cho hay, Bộ Tài chính lựa chọn phương án 1 và dự thảo luật theo phương án này.

Lý do, việc chấp thuận chủ trương đầu tư ra nước ngoài và cấp giấy chứng nhận đăng ký đầu tư ra nước ngoài chưa thực sự hợp lý với bản chất của hoạt động đầu tư ra nước ngoài vì nguyên nhân sau:

Một là, nhà đầu tư sử dụng vốn tư nhân của mình để thực hiện đầu tư ra nước ngoài và tuân thủ các quy định pháp luật tại nước sở tại. Tuy nhiên, cơ quan nhà nước Việt Nam lại phê duyệt nhiều nội dung về dự án về “hình thức, quy mô, địa điểm, tiến độ thực hiện dự án đầu tư, vốn đầu tư ra nước ngoài, nguồn vốn” là chưa thật sự hợp lý, ảnh hưởng đến quyền tự do kinh doanh của doanh nghiệp, nhà đầu tư; chưa phân định rõ nội dung thuộc phạm vi điều chỉnh của pháp luật Việt Nam và những nội dung thuộc thẩm quyền điều chỉnh của pháp luật nước tiếp nhận đầu tư.

Hai là, về bản chất, mục đích cuối cùng của nhà đầu tư là được chuyển tiền ra nước ngoài (giao dịch ngoại hối) để thực hiện hoạt động đầu tư kinh doanh tại nước ngoài. Bên cạnh đó, các thủ tục đầu tư ra nước ngoài này khó ràng buộc trách nhiệm của nhà đầu tư sau khi nhà đầu tư đã thực hiện xong việc chuyển tiền ra nước ngoài. Ngoài ra, việc tiếp tục duy trì cơ chế quản lý đầu tư ra nước ngoài như hiện tại không còn phù hợp vì làm cản trở, hạn chế cơ hội đầu tư ở nước ngoài của nhà đầu tư. Việc cắt giảm thủ tục này sẽ góp phần thúc đẩy đầu tư ra nước ngoài của các doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt là ở các thị trường phù hợp như Lào, Campuchia, Châu Phi…