Phát biểu tại hội thảo, ông Nguyễn Quang Thuân - Chủ tịch kiêm Tổng Giám đốc FiinRatings nhấn mạnh, Việt Nam đang trong quá trình thay đổi mạnh mẽ trong kỷ nguyên mới. Để thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế cao 8% và hướng đến hai con số sau đó đến 2030 nhưng phải có tính bền vững như Chính phủ đặt ra. Để hiện thực hóa tiềm năng đó, chúng ta cần một hệ thống tín dụng và thị trường vốn vững chắc.

Khơi thông thị trường vốn, tăng trưởng tín dụng nhanh và bền vững

Theo bà Phạm Thị Thanh Tâm - Phó Vụ trưởng Vụ Tài chính các ngân hàng và tổ chức tài chính (Bộ Tài chính), thị trường vốn có những bước phát triển tích cực, trở thành kênh huy động vốn ngày càng quan trọng cho đầu tư và phát triển cho nền kinh tế. Quy mô thị trường cổ phiếu và trái phiếu cuối năm 2024 đạt 93,3% GDP.

Cũng theo bà Tâm, để hiện thực hoá mục tiêu tăng trưởng GDP năm 2025 cần tập trung vào các đột phá chiến lược, phát triển thị trường vốn và cải thiện xếp hạng tín nhiệm quốc gia đóng vai trò quan trọng trong thu hút nguồn lực trong và ngoài nước cho đầu tư phát triển nền kinh tế.

Phân tích rõ cơ hội và thách thức với các nguồn lực tài chính, ông Nguyễn Quang Thuân cho rằng, Việt Nam vẫn lệ thuộc tín dụng ngân hàng, với mục tiêu tăng trưởng tín dụng cao, lên tới 16% năm nay. Điều cần chú trọng là tăng trưởng tín dụng cao từ hệ thống ngân hàng nhưng vẫn đảm bảo sự an toàn, tăng trưởng bền vững, quản trị vốn và rủi ro theo tiêu chuẩn, tránh để lại hệ lụy lên ngành tài chính và nền kinh tế 5 - 7 năm nữa.

Về thị trường trái phiếu doanh nghiệp, theo ông Thuân, thị trường hồi phục tốt, quy mô phát hành năm 2024 lên tới 450 nghìn tỷ đồng. Tuy nhiên, trái phiếu doanh nghiệp khối phi ngân hàng giúp dòng vốn đi trực tiếp sản xuất kinh doanh chỉ chiếm 23% năm 2024. Trước yêu cầu, thách thức phát triển mới và tham vọng phát triển đầu tư hạ tầng cao tốc, điện hạt nhân, năng lượng tái tạo..., điều cần thiết là khai thông thị trường vốn, trong đó có trái phiếu hạ tầng có kỳ hạn phát hành dài, có thể lên đến 30 năm.

Sau 5 năm hoạt động, FiinRatings xếp hạng hơn 60 doanh nghiệp, trong đó riêng năm 2024, công ty xếp hạng 29 doanh nghiệp phát hành. Cũng theo ông Nguyễn Quang Thuân, năm vừa qua, nhiều doanh nghiệp đã chủ động tham gia xếp hạng tín nhiệm cùng FiinRatings.

Đây là bước tiến quan trọng nhằm nâng cao minh bạch thông tin, làm cơ sở xác định lãi suất hợp lý, quản lý rủi ro và gắn kết chặt chẽ với điểm xếp hạng tín nhiệm.

"Chúng ta muốn huy động vốn từ công chúng từ thị trường thì yêu cầu minh bạch, kể cả hơn các quy định của pháp luật là điều cần thiết" - ông Thuân nhấn mạnh.

Các đại biểu thảo luận về chiến lược huy động vốn trong nước và quốc tế để thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế 8% và hướng tới hai con số vào năm 2030. Ảnh: Ánh Tuyết.

Bên cạnh đó, việc nâng xếp hạng tín nhiệm quốc gia lên mức từ Baa3 (đối với Moody’s) hoặc BBB- (đối với S&P và Fitch) trở lên trước năm 2030 theo Quyết định 412/QĐ-TTg ngày 31/03/2022 phê duyệt Đề án Cải thiện xếp hạng tín nhiệm quốc gia cũng cần được đẩy nhanh. Việc nâng xếp hạng tín nhiệm quốc gia không chỉ ảnh hưởng đến chi phí vay vốn quốc tế của Chính phủ mà còn cả khu vực tư nhân bao gồm các doanh nghiệp đầu ngành của Việt Nam như Masan, Vingroup… và các doanh nghiệp tham gia xuất nhập khẩu, mà còn tạo ra cơ hội hỗ trợ tốt hơn việc thu hút đầu tư trực tiếp, gián tiếp quốc tế, nâng cao uy tín của quốc gia trên thị trường tài chính toàn cầu.

Theo ông Thuân, hiện dư nợ công của Việt Nam khoảng 150 tỷ USD, khi tín nhiệm quốc gia được nâng hạng huy động lãi suất rẻ hơn. "Hiện Malaysia, Indonesia, Philippines huy động lãi suất rẻ hơn nhiều, như Indonesia huy động kỳ hạn 5 năm, với lãi suất 5% trả bằng USD, chỉ nhỉnh hơn lãi suất FED. Trong khi đó, Masan huy động trái phiếu ngoại tệ cao hơn nhiều" - ông Thuân chỉ rõ.

Tăng tốc thị trường vốn xanh

Từ góc độ quốc tế, ông Thomas Jacobs - Giám đốc Quốc gia, Việt Nam, Cambodia, Lào - Tổ chức Tài chính Quốc tế (IFC) nhìn nhận, động lực tăng trưởng GDP năm 2024 đến từ hoạt động thương mại mạnh mẽ, đầu tư nước ngoài tăng và tiêu dùng trong nước phục hồi. Dựa trên đà phát triển này, Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng 8% vào năm 2025 và tăng trưởng hai chữ số những năm tới.

Tuy nhiên, theo ông Thomas Jacobs, tốc độ tăng trưởng của Việt Nam phần lớn phụ thuộc vào hoạt động xuất khẩu có giá trị thấp, vẫn thâm dụng lao động, do đó, khó có thể đưa đất nước lên các quốc gia có thu nhập cao hơn.

"Việt Nam cần tiến vào chuỗi giá trị sản xuất và dịch vụ có giá trị gia tăng cao hơn và cải thiện kỹ năng, công nghệ và đổi mới" - đại diện IFC gợi ý.

Mở van tín dụng và thị trường vốn, kích tăng trưởng GDP trong kỷ nguyên mới. Ánh tư liệu.

Cũng theo ông Thomas Jacobs, kinh nghiệm thành công của Nhật Bản, Hàn Quốc, Singapore và Trung Quốc cho thấy các quốc gia đều chuyển sang mô hình carbon thấp. Tại Việt Nam, việc triển khai tài chính biến đổi khí hậu còn chậm, trong khi ngân hàng nắm giữ 80% các khoản tiền tiết kiệm trong nước, chỉ có 5,4% trong số đó dành cho các dự án liên quan đến khí hậu.

Cùng với đó, quy mô trái phiếu xanh, xã hội và bền vững được phát hành giai đoạn 2016-2024 chỉ đạt 1,4 tỷ USD, điều này cho thấy còn nhiều thách thức, bao gồm hạn chế về nhận thức, thiếu tiêu chí phân loại rõ ràng, thị trường vốn còn nhiều rào cản, năng lực hạn chế của các ngân hàng trong việc tài trợ các dự án. Để đạt được quy mô lớn hơn và đem lại tác động, các ngân hàng phải phát triển năng lực đánh giá các dự án xanh, cung cấp các sản phẩm tín dụng xanh.

Góp phần tăng tốc phát triển thị trường trái phiếu doanh nghiệp xanh tại Việt Nam, năm 2024, FiinRatings cung cấp đánh giá ý kiến bên thứ hai với 3 lô trái phiếu xanh phát hành thành công từ công ty IDI, nước sạch Hoà Bình - Xuân Mai và BIDV.

Hội thảo cũng đánh dấu một cột mốc quan trọng trong quan hệ hợp tác giữa S&P Global Ratings và FiinRatings, khi hai tổ chức chính thức công bố thỏa thuận hợp tác chiến lược nhằm nâng cao tiêu chuẩn xếp hạng tín nhiệm và thúc đẩy sự phát triển của thị trường tài chính Việt Nam.

Bà Lynn Maxwell - Giám đốc Thương mại Toàn cầu tại S&P Global Ratings nhấn mạnh chúng tôi rất vui mừng được đồng hành cùng FiinRatings trong việc hỗ trợ thị trường vốn Việt Nam. Với kinh nghiệm toàn cầu và năng lực phân tích chuyên sâu, chúng tôi tin rằng sự hợp tác này sẽ giúp nâng cao chất lượng xếp hạng tín nhiệm và thu hút dòng vốn đầu tư chất lượng cao vào Việt Nam./.