Quỹ mở đối mặt áp lực rút vốn

Năm 2025 khép lại với một nghịch lý đáng chú ý khi thị trường chứng khoán tăng mạnh về điểm số nhưng dòng tiền vào các quỹ mở lại không đồng thuận. Bước sang năm 2026, vấn đề đặt ra đối với ngành quản lý quỹ không chỉ là mở rộng quy mô tài sản mà còn là nâng cao chất lượng hoạt động nhằm thu hút dòng vốn ổn định, phù hợp với mục tiêu phát triển thị trường vốn trong trung và dài hạn.

Theo số liệu của Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, tính đến cuối năm 2025, thị trường có 124 quỹ với tổng giá trị đầu tư khoảng 99.000 tỷ đồng. Quy mô tài sản ròng (NAV) toàn ngành chỉ tăng khiêm tốn so với năm trước, trong khi nhóm quỹ mở, bao gồm cả ETF, tiếp tục chiếm tỷ trọng chủ đạo với khoảng 88,46% tổng NAV. Điều này cho thấy quỹ mở vẫn là cấu phần trung tâm của ngành, song tốc độ gia tăng quy mô chưa tương xứng với diễn biến tích cực của thị trường cơ sở.

Đồ họa tư liệu

Về hiệu suất, sự khởi sắc của thị trường cổ phiếu trong năm 2025 giúp các quỹ cổ phiếu cải thiện kết quả, nhưng mức độ phân hóa vẫn rõ rệt. Theo FiinGroup, VN-Index tăng khoảng 40,9% trong năm, trong khi mức sinh lời bình quân của các quỹ cổ phiếu chỉ đạt khoảng 18,2%.

Khoảng cách này phản ánh đặc điểm của các quỹ chủ động khi phải tuân thủ nguyên tắc phân bổ tài sản, kiểm soát rủi ro và giới hạn tỷ trọng, do đó khó theo sát các cổ phiếu tăng mạnh trong thời gian ngắn. Ngược lại, các quỹ thụ động như ETF có xu hướng bám sát chỉ số và hưởng lợi nhiều hơn trong bối cảnh đà tăng tập trung ở một số cổ phiếu vốn hóa lớn.

Ở nhóm quỹ trái phiếu, mức sinh lời khoảng 5,4% trong năm 2025 thấp hơn trung bình các năm trước và tiệm cận với lãi suất tiền gửi kỳ hạn 12 tháng trong phần lớn thời gian của năm, trong bối cảnh nguồn cung trái phiếu lợi suất cao hạn chế và phát hành mới chủ yếu đến từ nhóm ngân hàng. Nhóm quỹ cân bằng đạt mức tăng trưởng khoảng 11%, duy trì tính ổn định tương đối nhờ chiến lược phân bổ tài sản linh hoạt.

Diễn biến dòng tiền là điểm nhấn đáng chú ý của năm 2025 khi các quỹ mở, bao gồm cả ETF, ghi nhận mức rút ròng gần 35.000 tỷ đồng. Áp lực rút vốn tập trung chủ yếu ở nhóm quỹ cổ phiếu, đồng thời đây cũng là năm đầu tiên cả quỹ mở, quỹ đóng và ETF cùng ghi nhận trạng thái rút ròng.

Xu hướng này diễn ra trong bối cảnh thị trường tăng mạnh trong hai năm liên tiếp, phản ánh hoạt động chốt lời và tái cơ cấu danh mục của nhà đầu tư. Đồng thời, diễn biến này cho thấy mức tăng điểm của thị trường chưa đi kèm với sự gia tăng tương ứng về quy mô tài sản quỹ, khi niềm tin và kỳ vọng của nhà đầu tư vẫn là yếu tố quyết định đối với dòng vốn.

Chính sách mới thúc đẩy ngành quỹ

Trong bối cảnh đó, năm 2026 được nhìn nhận là giai đoạn tái định hình của ngành quản lý quỹ, khi các yếu tố chính sách, hạ tầng thị trường cùng tác động đến khả năng mở rộng quy mô và chất lượng tăng trưởng. Về chính sách, Quyết định số 3168/QĐ-BTC ngày 12/9/2025 của Bộ Tài chính về Đề án tái cấu trúc nhà đầu tư và phát triển ngành quỹ đã xác định quản lý quỹ là một trong những trụ cột thu hút dòng vốn trung và dài hạn, đặc biệt trong bối cảnh tỷ lệ tín dụng trên GDP duy trì ở mức cao.

Cùng với đó, Thông tư số 136/2025/TT-BTC, có hiệu lực từ ngày 12/2/2026, đã mở rộng khung pháp lý cho việc phát triển các sản phẩm mới như quỹ hạ tầng, quỹ công cụ thị trường tiền tệ và quỹ chỉ số, đồng thời bổ sung các công cụ hỗ trợ quản lý rủi ro thanh khoản. Những thay đổi này được kỳ vọng tạo thêm dư địa cho các công ty quản lý quỹ đa dạng hóa sản phẩm và nâng cao hiệu quả hoạt động.

Ở góc độ khuyến khích dòng vốn dài hạn, chính sách thuế cũng có những điều chỉnh đáng chú ý. Luật Thuế thu nhập cá nhân sửa đổi, có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, quy định miễn thuế đối với giao dịch bán chứng chỉ quỹ sau thời gian nắm giữ từ hai năm trở lên hoặc giảm 50% thuế đối với lợi tức từ đầu tư quỹ.

Đồng thời, Nghị định số 320/2025/NĐ-CP, có hiệu lực từ ngày 15/12/2025, nâng mức chi phí được giảm trừ đối với đóng góp vào quỹ hưu trí bổ sung tự nguyện từ 3 triệu đồng lên 5 triệu đồng mỗi tháng. Các chính sách này được kỳ vọng góp phần định hướng dòng tiền theo hướng dài hạn, thay vì mang tính chu kỳ như giai đoạn trước.

Bên cạnh khung chính sách, việc nâng cao tính minh bạch của thị trường cũng được chú trọng trong năm 2026. Theo đó, Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ chứng khoán Việt Nam (VDSC) được giao xây dựng cơ sở dữ liệu tập trung về quỹ, đồng thời phối hợp với FiinGroup phát triển hệ thống đánh giá hiệu quả theo chuẩn quốc tế. Việc chuẩn hóa dữ liệu và tăng cường minh bạch không chỉ giúp nhà đầu tư dễ dàng so sánh hiệu suất giữa các quỹ mà còn tạo áp lực nâng cao chất lượng quản trị đối với các công ty quản lý quỹ.

Sau một năm 2025 ghi nhận sự lệch pha giữa diễn biến thị trường và dòng vốn vào quỹ, năm 2026 được xem là giai đoạn tái định hình của ngành quản lý quỹ theo hướng đề cao chất lượng tăng trưởng. Trong bối cảnh khung chính sách dần hoàn thiện và hạ tầng thị trường tiếp tục được cải thiện, khả năng mở rộng quy mô tài sản sẽ phụ thuộc nhiều hơn vào hiệu quả hoạt động, mức độ minh bạch và niềm tin của nhà đầu tư. Qua đó, chất lượng quản trị và hiệu suất đầu tư sẽ trở thành yếu tố quyết định đối với tính bền vững của dòng vốn và vai trò của ngành trong việc huy động nguồn lực trung và dài hạn cho nền kinh tế.