Chia sẻ tại hội thảo “Nâng tầm giá trị nông sản và thực phẩm trong chuỗi cung ứng bền vững” diễn ra ngày 4/9, ông Lê Anh Hoàng - Phó Giám đốc Trung tâm Xúc tiến Thương mại và Đầu tư TP. Hồ Chí Minh (ITPC), cho biết trong 7 tháng đầu năm 2026, tổng kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản đạt gần 42,8 tỷ USD, tăng 7,5% so với cùng kỳ năm 2025. GDP toàn ngành tăng từ 3,8% đến 3,85%, trong khi cán cân thương mại ghi nhận mức xuất siêu 9,2 tỷ USD.

Điều này cho thấy nông nghiệp tiếp tục là một trong những lĩnh vực xuất khẩu chủ lực của đất nước. Tuy nhiên, trước yêu cầu ngày càng cao của người tiêu dùng quốc tế và các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới, ngành cần chuyển mạnh từ mô hình xuất khẩu nguyên liệu sang phát triển các sản phẩm có hàm lượng chế biến và giá trị gia tăng cao hơn.

TP. Hồ Chí Minh đã triển khai 71 chương trình xúc tiến thương mại, đầu tư trong và ngoài nước trong 7 tháng đầu năm 2026. Ảnh: Lạc Nguyên

Tại TP. Hồ Chí Minh, trung tâm chế biến và kết nối thương mại lớn của khu vực phía Nam, lĩnh vực chế biến lương thực, thực phẩm đang tiếp tục được định hướng phát triển theo hướng hiện đại hóa. Thành phố hiện đảm nhận khoảng 30%-35% giá trị sản xuất chế biến lương thực, thực phẩm của vùng kinh tế trọng điểm phía Nam và chiếm khoảng 14%-15% quy mô sản xuất công nghiệp cả nước.

Thành phố đang triển khai Chương trình phát triển nông nghiệp đô thị giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến năm 2050 và Chiến lược phát triển ngành chế biến lương thực thực phẩm đến năm 2030, tập trung vào công nghệ sau thu hoạch, kinh tế tuần hoàn và hoàn thiện hạ tầng logistics chuỗi lạnh. Các nhóm sản phẩm được ưu tiên hỗ trợ liên kết chuỗi gồm hạt điều, cao su, hồ tiêu, cà phê, ca cao, chè, gạo, thủy hải sản, thực phẩm chế biến và các sản phẩm Halal.

Ông Lê Anh Dũng - Tổng Giám đốc Tổng Công ty Rau quả, Nông sản (Vegetexco Vietnam), cho rằng xây dựng chuỗi giá trị khép kín là yếu tố quan trọng giúp doanh nghiệp nâng cao sức cạnh tranh và mở rộng thị trường xuất khẩu.

Theo ông Dũng, doanh nghiệp đang tập trung phát triển chuỗi liên kết từ nghiên cứu giống, xây dựng vùng nguyên liệu, sản xuất theo hướng công nghệ cao, bảo quản, chế biến đến thương mại quốc tế. Vegetexco hiện đã đưa các nhóm sản phẩm chủ lực đến 58 quốc gia và vùng lãnh thổ, trong đó có các thị trường yêu cầu tiêu chuẩn cao như Liên minh châu Âu (EU), Hoa Kỳ, Nhật Bản, Hàn Quốc và Trung Quốc.

Để đáp ứng yêu cầu của thị trường quốc tế, doanh nghiệp đang đầu tư phát triển các vùng nguyên liệu chuyên canh và trung tâm bảo quản, chế biến tại bốn vùng kinh tế trọng điểm gồm Đồng bằng sông Hồng, Đồng bằng sông Cửu Long, Đông Nam Bộ và Tây Nguyên.

Năng lực cung ứng của Vegetexco hiện gồm khoảng 100.000 tấn rau củ, hoa quả tươi và sản phẩm chế biến sâu; 3 triệu tấn lương thực như gạo, sắn lát, ngô; 300.000 tấn nhóm hạt và nguyên liệu đồ uống như điều, hồ tiêu, cà phê, chè; cùng 20.000 tấn thủy sản. Các sản phẩm được kiểm soát theo nhiều hệ thống quản lý chất lượng quốc tế như ISO 9001, FSSC 22000, VietGAP, GlobalGAP, BRCGS, FDA và HACCP.

Song song với việc phát triển vùng nguyên liệu và chế biến, doanh nghiệp cũng chủ động kiểm soát chuỗi cung ứng đầu vào thông qua hoạt động nghiên cứu, bảo tồn và kinh doanh giống rau quả quốc gia trong hơn ba thập kỷ; cung cấp vật tư nông nghiệp công nghệ cao cho khoảng 100.000 ha canh tác mỗi năm và cung ứng 500.000 tấn nguyên liệu sản xuất thức ăn chăn nuôi.

Ông Sven Dekker - Đồng sáng lập Công ty Viet Nam Food Europe BV, cho rằng nông sản Việt đang có nhiều cơ hội tiếp cận thị trường châu Âu, nhưng để khai thác hiệu quả cần đáp ứng các yêu cầu ngày càng cao về chất lượng, tính minh bạch của nguồn gốc và khả năng cung ứng ổn định.

Theo ông Dekker, hiện Liên minh châu Âu nhập khẩu khoảng 14 tỷ EUR thực phẩm từ khu vực ASEAN, trong đó nguồn hàng từ Việt Nam chiếm tỷ trọng 25%. Cùng với các kênh phân phối truyền thống, thương mại điện tử B2B tại châu Âu đang tăng trưởng bình quân hơn 22% mỗi năm, mở ra thêm phương thức tiếp cận thị trường cho các doanh nghiệp có khả năng đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế.

Ông Dekker nhận định xu hướng tiêu dùng tại châu Âu hiện tập trung vào các sản phẩm sạch, tiện dụng và rõ ràng về nguồn gốc xuất xứ. Điều này đòi hỏi doanh nghiệp Việt Nam không chỉ nâng cao chất lượng sản phẩm mà còn phải đầu tư vào quản trị chuỗi cung ứng, xây dựng thương hiệu và phát triển các kênh phân phối phù hợp./.