Chủ nhiệm Uỷ ban Kinh tế Vũ Hồng Thanh phát biểu tại phiên họp. Ảnh: Quochoi.vn

Áp dụng cả với hành vi ngoài lãnh thổ Việt Nam

Trình bày báo cáo về việc tiếp thu, chỉnh lý dự án luật, Chủ nhiệm Uỷ ban Kinh tế Vũ Hồng Thanh cho biết, dự thảo Luật Cạnh tranh (sửa đổi) gồm 10 chương và 123 điều, sửa đổi, bổ sung về một số vấn đề lớn như: phạm vi điều chỉnh, trách nhiệm quản lý nhà nước về cạnh tranh; về hành vi bị cấm đối với cơ quan nhà nước; đánh giá tác động hoặc khả năng gây tác động hạn chế cạnh tranh một cách đáng kể; tập trung kinh tế; tố tụng cạnh tranh…

Về phạm vi điều chỉnh, có ý kiến đề nghị cần làm rõ tính khả thi của việc mở rộng phạm vi điều chỉnh trong dự thảo, nhất là quy định nội dung bên ngoài lãnh thổ Việt Nam cụ thể thế nào, trong trường hợp không có điều ước quốc tế giữa Việt Nam và các quốc gia, vùng lãnh thổ khác.

Theo Thường trực Ủy ban Kinh tế, việc mở rộng phạm vi điều chỉnh của dự thảo đối với các hành vi được thực hiện bên ngoài lãnh thổ Việt Nam gây tác động hoặc có khả năng gây tác động hạn chế cạnh tranh trên thị trường Việt Nam là cần thiết, nhằm đáp ứng yêu cầu của thực tiễn và phù hợp với thông lệ quốc tế.

Để đảm bảo tính khả thi, dự thảo luật đã quy định: Ủy ban Cạnh tranh quốc gia có trách nhiệm tiến hành các hoạt động hợp tác với các cơ quan cạnh tranh nước ngoài trong quá trình tố tụng cạnh tranh để kịp thời phát hiện, điều tra và xử lý đối với các hành vi được thực hiện bên ngoài lãnh thổ Việt Nam gây tác động hoặc có khả năng gây tác động hạn chế cạnh tranh trên thị trường Việt Nam, thông qua các cam kết quốc tế về cạnh tranh trong các hiệp định thương mại song phương, đa phương.

Trong trường hợp không có điều ước quốc tế giữa Việt Nam và các quốc gia, vùng lãnh thổ khác, cơ quan cạnh tranh sẽ hợp tác với cơ quan cạnh tranh các nước, thông qua các diễn đàn cạnh tranh quốc tế như ASEAN, APEC, diễn đàn cạnh tranh quốc tế (ICN), diễn đàn cạnh tranh các nước Đông Á và hợp tác song phương.

Về trách nhiệm quản lý nhà nước, có một số ý kiến đề nghị không quy định cơ quan quản lý cạnh tranh trực thuộc Bộ Công thương mà thuộc Chính phủ hoặc Quốc hội để bảo đảm tính độc lập, khách quan trong xử lý vụ việc cạnh tranh.

Tuy nhiên, một số ý kiến khác tán thành quy định Ủy ban Cạnh tranh quốc gia trực thuộc Bộ Công thương; nhưng cần quy định rõ chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền của cơ quan này, vì cơ quan này vừa thực hiện chức năng tham mưu trong quản lý nhà nước về cạnh tranh, vừa thực hiện tố tụng cạnh tranh.

Đây cũng là quan điểm được Thường trực Ủy ban Kinh tế cơ bản tán thành. Theo đó, dự thảo luật định danh cơ quan cạnh tranh là "Ủy ban Cạnh tranh quốc gia"; đồng thời, quy định rõ chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của Ủy ban Cạnh tranh quốc gia và chức danh pháp lý, thẩm quyền của những người tiến hành tố tụng cạnh tranh.

Người có thẩm quyền xử lý vụ việc cạnh tranh là các ủy viên Ủy ban Cạnh tranh quốc gia do Thủ tướng Chính phủ bổ nhiệm, miễn nhiệm. Khi xử lý vụ việc hạn chế cạnh tranh, hội đồng xử lý vụ việc cạnh tranh hoạt động độc lập theo nguyên tắc tập thể, quyết định theo đa số và chỉ tuân theo pháp luật.

Những nội dung đó phải được quy định trong luật mới đảm bảo tính độc lập trong thực hiện chức năng tiến hành tố tụng cạnh tranh theo quy định của pháp luật.

Uỷ ban Cạnh tranh quốc gia là cơ quan bán tư pháp

Theo Ủy ban Kinh tế, việc quy định một cơ quan cạnh tranh là Ủy ban Cạnh tranh quốc gia trực thuộc Bộ Công thương (trên cơ sở hợp nhất Cơ quan quản lý cạnh tranh và Hội đồng cạnh tranh, Văn phòng Hội đồng cạnh tranh hiện nay) là cơ quan bán tư pháp, vừa thực hiện chức năng tham mưu giúp Bộ Công thương thực hiện quản lý nhà nước về cạnh tranh, vừa thực hiện chức năng tố tụng trong lĩnh vực cạnh tranh là rất cần thiết, là lựa chọn phù hợp nhất trong bối cảnh hiện nay. Điều này giúp thu gọn đầu mối các cơ quan thực thi pháp luật cạnh tranh, không làm phát sinh đầu mối cơ quan thuộc Chính phủ hoặc Quốc hội, nhưng vẫn bảo đảm độc lập, khách quan trong xử lý vụ việc cạnh tranh.

Thảo luận tại phiên họp, đa số ý kiến cơ bản nhất trí với dự thảo. Tuy nhiên, các thành viên UBTVQH cũng góp ý về một số vấn đề như phạm vi điều chỉnh, trách nhiệm quản lý nhà nước về cạnh tranh….

Về phạm vi điều chỉnh, Thứ trưởng Bộ Công thương Trần Quốc Khánh giải trình tại phiên họp cho biết, Luật Cạnh tranh 2004 chưa có quy định và cơ sở pháp lý về việc quản lý môi trường kinh doanh ngoài lãnh thổ Việt Nam. Việc sửa đổi lần này sẽ khắc phục hạn chế trong việc thiếu cơ sở để kiểm soát các hành vi được thực hiện bên ngoài lãnh thổ Việt Nam nhưng có tác động hoặc khả năng gây tác động hạn chế cạnh tranh tới môi trường cạnh tranh tại Việt Nam.

Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, Thanh niên, Thiếu niên và Nhi đồng Phan Thanh Bình băn khoăn về quy định bổ nhiệm các thành viên trong Ủy ban Cạnh tranh quốc gia, do Thủ tướng Chính phủ bổ nhiệm, miễn nhiệm trong khi chức năng là cơ quan bán tư pháp, vừa thực hiện chức năng tham mưu giúp Bộ Công thương thực hiện quản lý nhà nước về cạnh tranh, vừa thực hiện chức năng tố tụng trong lĩnh vực cạnh tranh.

Đồng thời, Chủ nhiệm Phan Thanh Bình cũng đề nghị cần bổ sung thêm vào chức năng nhiệm vụ của Ủy ban Cạnh tranh quốc gia quy định về giám sát các văn bản liên quan đến vấn đề cạnh tranh để đảm bảo tính thống nhất rõ ràng.

Cho ý kiến về vấn đề này, Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân đề nghị, cần rà soát kiểm tra kỹ hơn về quy định thành viên của Ủy ban Cạnh tranh quốc gia do Thủ tướng Chính phủ bổ nhiệm, miễn nhiệm, tránh xảy ra việc chồng chéo xung đột với Luật Tổ chức Chính phủ./.

H.Y