Chỉ thị 08 cụ thể hóa chỉ đạo của Thủ tướng tại Công điện 21 về điều hành sản xuất và tiêu thụ lúa gạo. Điểm nhấn xuyên suốt là nguyên tắc “kép”: thúc đẩy xuất khẩu nhưng phải gắn chặt với ổn định thị trường trong nước, bảo đảm an ninh lương thực và hướng tới phát triển bền vững.

Theo đó, Bộ yêu cầu các đơn vị trực thuộc, Sở Công thương địa phương, Hiệp hội Lương thực Việt Nam và doanh nghiệp xuất khẩu gạo thực hiện nghiêm chỉ đạo của Chính phủ; đồng thời phối hợp chặt chẽ, triển khai đồng bộ các giải pháp nhằm bảo đảm sự thống nhất trong điều hành từ trung ương tới địa phương.

Ở góc độ mở rộng thị trường, Vụ Chính sách thương mại đa biên được giao nghiên cứu đưa mặt hàng gạo vào lộ trình hỗ trợ doanh nghiệp tận dụng các hiệp định thương mại tự do (FTA), đồng thời thúc đẩy đàm phán với các đối tác lớn như Liên minh Châu Âu (EU), Anh để mở rộng hạn ngạch thuế quan. Đây được xem là bước đi nhằm gia tăng “dư địa” cho gạo Việt Nam thâm nhập sâu hơn vào các thị trường giá trị cao.

Song song, hệ thống Thương vụ và Vụ Phát triển thị trường nước ngoài phải theo dõi sát cung - cầu, giá cả, chính sách nhập khẩu tại các thị trường trọng điểm; kịp thời cảnh báo rủi ro, hỗ trợ doanh nghiệp xử lý vướng mắc, hạn chế tranh chấp thương mại.

Bộ công thương siết điều hành xuất khẩu gạo trong tình hình mới. Ảnh minh họa

Về xúc tiến thương mại, hoạt động quảng bá gạo Việt Nam sẽ được đẩy mạnh theo hướng linh hoạt, kết hợp trực tiếp và trực tuyến, nhằm mở rộng khả năng tiếp cận thị trường. Cục Xuất nhập khẩu tiếp tục triển khai Chiến lược phát triển thị trường xuất khẩu gạo đến năm 2030, theo dõi sát diễn biến thị trường để kịp thời tham mưu các giải pháp điều hành xuất khẩu phù hợp với từng thời điểm, bảo đảm hài hòa lợi ích giữa xuất khẩu và tiêu dùng trong nước.

Ở trong nước, yêu cầu ổn định thị trường được đặt lên hàng đầu. Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước theo dõi chặt cung - cầu, giá cả lúa gạo; kịp thời đề xuất giải pháp ổn định thị trường; tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm các hành vi gian lận thương mại, vi phạm về chất lượng, xuất xứ, qua đó bảo vệ người tiêu dùng và giữ kỷ cương thị trường.

Bên cạnh đó, Cục Phòng vệ thương mại và Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia có trách nhiệm theo dõi, xử lý các vụ việc liên quan đến cạnh tranh, phòng vệ thương mại; góp phần bảo đảm môi trường kinh doanh minh bạch, lành mạnh cho hoạt động sản xuất và xuất khẩu gạo. Các cơ quan báo chí, truyền thông thuộc Bộ được yêu cầu tăng cường công tác tuyên truyền, cung cấp thông tin đầy đủ, chính xác, kịp thời về tình hình sản xuất, tiêu thụ và xuất khẩu gạo; qua đó góp phần định hướng dư luận, tạo đồng thuận xã hội và hỗ trợ doanh nghiệp trong hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Đáng chú ý, Chỉ thị 08 nhấn mạnh vai trò của địa phương trong việc gắn sản xuất với tín hiệu thị trường, thúc đẩy phát triển giống lúa chất lượng cao, nâng giá trị gia tăng. Các hiệp hội ngành hàng được khuyến khích tăng cường chia sẻ thông tin, hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng lực đàm phán và thích ứng với biến động toàn cầu.

Với doanh nghiệp xuất khẩu, yêu cầu đặt ra là tuân thủ nghiêm quy định về thu mua, dự trữ, bảo đảm chất lượng; chủ động xây dựng phương án kinh doanh, nâng cao năng lực quản trị rủi ro. Trong bối cảnh chi phí logistics và biến động tỷ giá còn lớn, doanh nghiệp được khuyến nghị tận dụng các công cụ bảo hiểm giá, phòng ngừa rủi ro tỷ giá, đồng thời linh hoạt đàm phán, giãn tiến độ các đơn hàng tại thị trường có rủi ro cao.../.