Hoàn thiện địa bàn hoạt động hải quan theo thực tiễn mới

Ngày 25/6/2026, Cục Hải quan tổ chức Hội nghị tập huấn triển khai Nghị định số 153/2026/NĐ-CP (có hiệu lực thi hành từ ngày 5/7/2026), sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 01/2015/NĐ-CP quy định chi tiết phạm vi địa bàn hoạt động hải quan và trách nhiệm phối hợp trong phòng, chống buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới, đã được sửa đổi, bổ sung tại Nghị định số 12/2018/NĐ-CP.

Ông Lưu Mạnh Tưởng phát biểu tại sự kiện. Ảnh: HQ

Theo Phó Cục trưởng Cục Hải quan Lưu Mạnh Tưởng, Hội nghị được tổ chức nhằm quán triệt các nội dung mới của nghị định, thống nhất nhận thức và cách thức triển khai trong toàn ngành; đồng thời nâng cao năng lực tổ chức thực hiện cho công chức hải quan, kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc phát sinh trong quá trình áp dụng, bảo đảm các quy định mới nhanh chóng đi vào cuộc sống.

Theo Cục Hải quan, việc ban hành Nghị định số 153/2026/NĐ-CP xuất phát từ yêu cầu tiếp tục cụ thể hóa Luật Hải quan năm 2014 và bảo đảm đồng bộ với hệ thống pháp luật đã được sửa đổi, bổ sung trong thời gian qua.

Cùng với quá trình sắp xếp đơn vị hành chính, phát triển hạ tầng cửa khẩu, hình thành các mô hình kinh tế mới như khu công nghệ số tập trung, trung tâm tài chính quốc tế, khu công nghệ cao…, nhiều quy định hiện hành về địa bàn hoạt động hải quan đã bộc lộ khoảng trống hoặc chưa theo kịp thực tiễn.

Qua tổng kết thi hành Nghị định số 01/2015/NĐ-CP và Nghị định số 12/2018/NĐ-CP, ngành Hải quan ghi nhận một số bất cập liên quan đến xác định phạm vi quản lý, tổ chức kiểm tra, giám sát và phối hợp giữa các lực lượng chức năng tại khu vực biên giới.

Trong bối cảnh đó, Nghị định số 153/2026/NĐ-CP được ban hành nhằm chuẩn hóa địa bàn hoạt động hải quan, bảo đảm không chồng chéo, không bỏ trống địa bàn quản lý, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi hơn cho hoạt động xuất khẩu, nhập khẩu.

Một trong những nội dung đáng chú ý là quy định rõ phạm vi địa bàn hoạt động hải quan tại khu vực cửa khẩu đường bộ và cửa khẩu biên giới đường thủy nội địa theo các tiêu chí cụ thể như mốc giới, tọa độ, chiều dài, chiều sâu, vị trí tiếp giáp gắn với địa giới hành chính mới.

Nghị định cũng bổ sung các khái niệm phù hợp với thực tiễn như lối thông quan, đường chuyên dụng vận chuyển hàng hóa, cửa khẩu đường sắt nhằm đồng bộ với quy định pháp luật về quản lý cửa khẩu biên giới đất liền.

Đáng chú ý, cơ quan quản lý rà soát, đưa ra khỏi địa bàn hoạt động hải quan 20 cửa khẩu phụ không phát sinh hoạt động xuất nhập khẩu. Việc điều chỉnh này giúp tập trung nguồn lực, nhân lực và hạ tầng cho các khu vực cửa khẩu có lưu lượng hàng hóa lớn, nâng cao hiệu quả kiểm tra, giám sát và giảm phân tán nguồn lực. Bên cạnh đó, nghị định cũng bổ sung cơ chế xác định địa bàn hoạt động hải quan đối với cửa khẩu, lối mở, đường chuyên dụng hoặc địa điểm mới được cơ quan có thẩm quyền cho phép hoạt động xuất nhập khẩu, bảo đảm công tác quản lý được triển khai ngay từ đầu.

Tăng phối hợp liên ngành, thúc đẩy quản lý hải quan hiện đại

Cũng theo đánh giá của cơ quan hải quan, điểm đáng chú ý là ngoài khu vực cửa khẩu, Nghị định số 153/2026/NĐ-CP mở rộng phạm vi địa bàn hoạt động hải quan tại các địa điểm ngoài cửa khẩu theo hướng phù hợp với mô hình quản lý hiện đại.

Nhiều địa điểm mới được bổ sung như trụ sở, kho hàng, cơ sở sản xuất của doanh nghiệp chịu giám sát hải quan trong khu công nghệ cao, khu công nghệ số tập trung, trung tâm tài chính quốc tế; cơ sở sản xuất của doanh nghiệp chế xuất; kho hàng không kéo dài; địa điểm tập kết, kiểm tra, giám sát hàng hóa xuất nhập khẩu.

Những điều chỉnh này được kỳ vọng sẽ hỗ trợ tốt hơn cho hoạt động sản xuất, logistics và chuỗi cung ứng, đồng thời nâng cao khả năng kiểm soát của cơ quan quản lý.

Đối với công tác phòng, chống buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới, nghị định bổ sung quy định về trao đổi, cung cấp thông tin dưới hình thức tài liệu và dữ liệu điện tử giữa các cơ quan chức năng, tạo nền tảng thúc đẩy chuyển đổi số trong phối hợp nghiệp vụ.

Đồng thời, quy định mới tiếp tục làm rõ vai trò chủ trì của cơ quan Hải quan trong địa bàn hoạt động hải quan đối với nhiệm vụ phòng, chống buôn lậu theo đúng nguyên tắc phân định rõ trách nhiệm, nâng cao hiệu quả phối hợp liên ngành.