Tại Việt Nam, vấn đề tiền lương thấp vẫn tiếp tục ảnh hưởng đến nhiều người lao động. Mặc dù mức lương danh nghĩa bình quân đã tăng trong những năm gần đây, song tiền lương thực tế vẫn ở mức thấp khi tính đến lạm phát, cho thấy vai trò quan trọng của tiền lương tối thiểu trong việc bảo đảm mức sống của người lao động.

Trước những thách thức này và theo đề nghị của Hội đồng Tiền lương quốc gia, Tổ chức Lao động quốc tế (ILO) đã chủ trì thực hiện báo cáo nghiên cứu nhằm đánh giá toàn diện tác động và hiệu quả của mức lương tối thiểu theo luật định ở cấp quốc gia kể từ khi lương tối thiểu được thiết lập dựa trên đối thoại xã hội 3 bên vào năm 2013.

Tiền lương tối thiểu có vai trò quan trọng trong việc bảo đảm mức sống của người lao động. Ảnh minh họa

Nghiên cứu “Tác động của lương tối thiểu tại Việt Nam” sử dụng phương pháp tiếp cận hỗn hợp, kết hợp phân tích định lượng từ Điều tra Lao động việc làm và Điều tra doanh nghiệp Việt Nam kết hợp với phỏng vấn định tính người lao động, người sử dụng lao động và đại diện người lao động.

Báo cáo này được xây dựng trong khuôn khổ dự án “Thiết lập mức lương thỏa đáng” - một sáng kiến hợp tác kỹ thuật với sự hỗ trợ của Bộ Ngoại giao Hà Lan.

Kết quả chính của nghiên cứu cho thấy, Việt Nam có tỷ lệ lao động hưởng mức lương thấp hơn mức tối thiểu tương đối thấp, nhưng một số nhóm như lao động nữ, lao động lớn tuổi, lao động có trình độ học vấn thấp vẫn dễ bị tổn thương.

Bên cạnh đó, mức độ tuân thủ lương tối thiểu khác nhau theo ngành và vùng, đặc biệt lao động làm việc trong khu vực hộ gia đình đối mặt với rủi ro cao nhất.

Cũng theo báo cáo, điều chỉnh lương tối thiểu không tác động đáng kể đến mức độ việc làm hoặc hiệu quả hoạt động doanh nghiệp, nhưng có ảnh hưởng đến chi phí lao động, năng lực cạnh tranh và khả năng tiếp cận bảo hiểm xã hội của người lao động.

Từ những kết quả nghiên cứu trên, ILO đưa ra một số khuyến nghị đối với các nhà hoạch định chính sách liên quan đến tiền lương tối thiểu. Theo đó, cần xây dựng lộ trình điều chỉnh tiền lương tối thiểu minh bạch và có tính dự báo. Song song với đó là nâng cao hiệu quả cơ chế thương lượng tập thể.

Bên cạnh đó, báo cáo của ILO nhấn mạnh, cần tăng cường kiểm soát lạm phát để bảo đảm tăng thu nhập thực tế; đồng thời, lồng ghép chính sách lương tối thiểu với các biện pháp kinh tế - xã hội rộng hơn./.