Đại biểu Vũ Tiến Lộc (Đoàn Thái Bình)

Đây là câu hỏi được ĐB Vũ Tiến Lộc (Thái Bình) đặt ra trong phiên chất vấn Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc tại Quốc hội chiều ngày 13/6.

Bốn nguyên nhân doanh nghiệp nhiều nhưng quy mô nhỏ

ĐB Vũ Tiến Lộc cho biết, xét về mặt dài hạn thì khu vực kinh tế tư nhân trong nước, khu vực kinh tế của nhân dân phải là động lực chính để xây dựng nền kinh tế đất nước vững mạnh và tự chủ. Suốt trong những năm qua mặc dù Thủ tướng và Chính phủ đã nhấn mạnh đến vai trò của khu vực này và đã triển khai nhiều biện pháp tích cực để thúc đẩy phát triển khu vực tư nhân trong nước. Nhưng những khó khăn, yếu kém của khu vực này, với hàng triệu đơn vị kinh doanh manh mún đang là nỗi lo lắng lớn nhất của chúng ta trước trào lưu hội nhập mạnh mẽ như hiện nay.

Do vậy, “việc thúc đẩy nâng cao năng lực cạnh tranh của khu vực này là vấn đề sống còn và cần được coi là trọng tâm chính sách của Chính phủ trong những năm tới”, ĐB nhấn mạnh.

Chính phủ sẽ tiếp tục cải cách hành chính nói chung, đặc biệt là thủ tục hành chính để tạo môi trường đầu tư kinh doanh cho doanh nghiệp được tốt hơn, phát triển các loại hình doanh nghiệp tốt, trong đó có doanh nghiệp tư nhân. Chúng tôi cho phát triển kinh tế tư nhân ở Việt Nam rất là quan trọng.   Phó Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc

ĐB Lộc phân tích thêm, để nâng cao năng lực của khu vực tư nhân trong nước, rất cần phải khởi động một làn sóng cải cách lần thứ hai hướng về doanh nghiệp.

Chúng ta không chỉ cần những biện pháp cải cách thể chế, xây dựng môi trường kinh doanh, minh bạch, bình đẳng, thuận lợi, an toàn theo chuẩn mực quốc tế, mà cần có chiến lược cơ cấu đúng đắn trên cơ sở những lợi thế so sánh của đất nước để định hướng cho khu vực tư nhân và các chính sách đồng bộ để thúc đẩy, yểm trợ cho họ.

Tất nhiên, “với điều kiện chúng ta không vi phạm những cam kết quốc tế và các nước trên thế giới đều làm như vậy để bảo vệ lợi ích của các doanh nghiệp, quốc gia, dân tộc”, ĐB lưu ý.

Trả lời về ý kiến này, Phó Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc cho rằng, trước hết, vai trò của kinh tế tư nhân như nghị quyết của Đảng, Quốc hội, Chính phủ đã nêu, rất to lớn trong nền kinh tế Việt Nam. Khi có doanh nghiệp, chúng ta mới tạo việc làm, mới tạo ra GDP, mới thu được ngân sách.

“Từ khi có Luật doanh nghiệp năm 2005 đến nay, có thể nói đã có một sự phát triển vượt bậc”, Phó Thủ tướng nói.

Cụ thể, hiện nay đã có gần 500 nghìn doanh nghiệp và có khoảng trên 4 triệu hộ cá thể có thể phát triển thành doanh nghiệp. Nhưng phải nói đúng mức phát triển doanh nghiệp của chúng ta chưa tương xứng với tiềm năng, quy mô còn nhỏ, giá trị gia tăng chưa cao, mới khai thác cái đã có. Chỉ có một số doanh nghiệp lớn có thể làm được một số công trình khoa học, áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất kinh doanh giá trị gia tăng. Còn lại nhiều doanh nghiệp ở tình trạng đơn giản. Chính vì vậy cần phải có quy mô lớn, đặc biệt có tính cạnh tranh cao.

“Vì sao chúng ta có nhiều doanh nghiệp nhưng quy mô còn nhỏ?”, Phó Thủ tướng chỉ ra 4 nguyên nhân.

Thứ nhất, tôi cho rằng môi trường kinh doanh của chúng ta vừa qua chưa tốt, nhưng gần đây chúng ta có chú trọng hơn. Thứ hai, môi trường pháp lý còn nhiều vấn đề bất cập. Thứ ba, sự khuyến khích của Nhà nước chưa phát triển được với doanh nghiệp tư nhân. Thứ tư, nhiều doanh nghiệp chúng ta chưa yên tâm đầu tư, phát triển kinh doanh để lợi cho mình, lợi cho Nhà nước.

Hai nhóm giải pháp lớn

Cho biết về giải pháp để nâng tầm khối kinh tế tư nhân, Phó Thủ tướng đưa ra hai nhóm giải pháp lớn.

Theo đó, trước hết, tiếp tục cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, gắn với ổn định vĩ mô, vì môi trường kinh doanh vẫn chưa thực sự tốt. Nhưng trong những năm gần đây, đặc biệt là năm 2014-2015, Thủ tướng Chính phủ tập trung chỉ đạo môi trường kinh doanh đầu tư, thông qua Nghị quyết số 19 của năm 2015 với những giải pháp rất cụ thể.

Thứ hai, cải thiện môi trường pháp lý, như vấn đề phá sản, vấn đề trọng tài, vấn đề không hình sự hóa nền kinh tế. “Nhân đây, một biện pháp quan trọng mà chúng tôi đã nêu đó là phải ổn định các chỉ số kinh tế vĩ mô, lạm phát không tăng, doanh nghiệp mới có thể phát triển được”, Phó Thủ tướng nói.

Cũng trong nhóm giải pháp này, Phó Thủ tướng cho biết thêm, Chính phủ sẽ tiếp tục cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước tốt hơn, bình đẳng hơn. Đặc biệt, Nhà nước hỗ trợ thông tin các hiệp hội, ngành nghề; đồng thời, lắng nghe ý kiến của doanh nghiệp để xử lý chính sách vĩ mô hợp lý./.

Duy Thái