Trong hành trình thực hiện bảo hiểm y tế (BHYT) toàn dân, học sinh, sinh viên (HSSV) là nhóm cần sớm được bao phủ, bởi bảo vệ sức khỏe người học không chỉ giải quyết rủi ro trước mắt mà còn là đầu tư cho chất lượng nguồn nhân lực và sự phát triển bền vững của đất nước.
Chính sách BHYT HSSV được triển khai thí điểm từ năm học 1994-1995. Qua hơn ba thập kỷ, khuôn khổ pháp lý, diện bao phủ và quyền lợi của người tham gia từng bước được hoàn thiện.
 |
| Tuyên truyền chính sách bảo hiểm y tế học sinh, sinh viên tới phụ huynh và học sinh. Ảnh: BHXHVN |
Theo quy định của pháp luật về BHYT, HSSV thuộc nhóm tham gia BHYT được ngân sách nhà nước hỗ trợ mức đóng. Việc tham gia BHYT không chỉ bảo đảm thực hiện quy định của pháp luật mà còn giúp HSSV có cơ chế bảo vệ tài chính, được tiếp cận các dịch vụ khám, chữa bệnh trong phạm vi quyền lợi BHYT khi không may ốm đau, bệnh tật.
Đáng chú ý, mức hỗ trợ đóng BHYT từ ngân sách nhà nước đối với HSSV đã được nâng từ tối thiểu 30% lên tối thiểu 50% mức đóng BHYT. Chính sách này trực tiếp giảm phần kinh phí HSSV và gia đình phải đóng, qua đó tạo thêm điều kiện để duy trì tham gia BHYT liên tục.
Độ bao phủ BHYT HSSV liên tục được mở rộng. BHXH Việt Nam cho biết, nếu năm học 2023-2024 có hơn 19,1 triệu HSSV tham gia, đạt khoảng 97,8%, thì đến cuối tháng 6/2026 số người tham gia đã tăng lên 21,55 triệu, tương ứng 99,39%. Đã có 9 địa phương đạt tỷ lệ 100% và 3 địa phương đạt 99,9%.
Kết quả này cho thấy mục tiêu bao phủ toàn diện có thể đạt được khi cấp ủy, chính quyền quan tâm chỉ đạo; ngành Giáo dục, cơ quan BHXH, nhà trường phối hợp chặt chẽ; phụ huynh, HSSV nhận thức đầy đủ về ý nghĩa và quyền lợi của BHYT. Quyết định số 1468/QĐ-TTg ngày 31/7/2026 của Thủ tướng Chính phủ về giao chỉ tiêu thực hiện bao phủ BHYT giai đoạn 2026-2030 đặt mục tiêu đến năm 2030 có 100% dân số tham gia BHYT; trong đó Bộ Giáo dục và Đào tạo được giao xây dựng kế hoạch, giải pháp, phấn đấu đạt 100% HSSV tham gia.
Giá trị của BHYT HSSV không chỉ nằm ở tỷ lệ bao phủ. Điều cốt lõi là quyền lợi được bảo đảm trong thực tế, từ chăm sóc sức khỏe ban đầu tại trường học đến khám, chữa bệnh khi phát sinh rủi ro. Trung bình mỗi năm, Quỹ BHYT chuyển kinh phí hàng nghìn tỷ đồng cho các cơ sở giáo dục để thực hiện chăm sóc sức khỏe ban đầu cho HSSV, góp phần sơ cứu, xử trí kịp thời khi các em bị tai nạn, ốm đau trong thời gian học tập.
Khi phải khám, chữa bệnh tại cơ sở y tế, HSSV được Quỹ BHYT chi trả trong phạm vi quyền lợi và mức hưởng theo quy định. Theo thống kê của BHXH Việt Nam, chỉ tính riêng 6 tháng đầu năm 2026, có 3.527.625 lượt học sinh khám, chữa bệnh BHYT, với số tiền đề nghị Quỹ BHYT chi trả 1.807,2 tỷ đồng.
Đối với sinh viên, có 565.345 lượt khám, chữa bệnh BHYT, tăng 12,4%, tương ứng tăng 62.313 lượt so với cùng kỳ năm 2025. Những con số này cho thấy tấm thẻ BHYT là điểm tựa tài chính thiết thực đối với nhiều gia đình.
Nhiều HSSV mắc bệnh nan y, bệnh mạn tính như suy thận, ung thư, tim mạch đã được Quỹ BHYT chi trả từ hàng trăm triệu đến hàng tỷ đồng. Qua cơ chế chia sẻ rủi ro, BHYT giúp gia đình giảm áp lực tài chính và bảo đảm cơ hội tiếp tục điều trị khi người học không may mắc bệnh nặng.
Đơn cử như học sinh có mã thẻ HS47979366XXX…, sinh năm 2016, tại TP. Hồ Chí Minh bị mắc bệnh rối loạn đông máu đặc biệt và suy tim, được Quỹ BHYT chi trả hơn 1 tỷ 369 triệu đồng tiền điều trị. Học sinh có mã thẻ HS40101292XXX…, sinh năm 2015, tại TP. Hà Nội, được Quỹ BHYT chi trả hơn 1 tỷ 152 triệu đồng điều trị bệnh nhiễm trùng huyết và biến chứng sau phẫu thuật. Một sinh viên có mã thẻ SV40126210XXX…, sinh năm 2007, tại Phú Thọ, được Quỹ BHYT chi trả 1 tỷ 043 triệu đồng cho điều trị bệnh rối loạn nhịp tim.
Những trường hợp chi phí điều trị lên tới hàng trăm triệu, thậm chí hàng tỷ đồng cho thấy rõ hơn ý nghĩa của chính sách BHYT đối với HSSV. Khi còn khỏe mạnh, khoản đóng BHYT có thể được nhìn nhận như một chi phí thường xuyên; nhưng khi rủi ro sức khỏe xảy ra, chính tấm thẻ BHYT lại trở thành một trong những công cụ quan trọng giúp gia đình giảm áp lực chi trả.
Trong xu thế quyền lợi khám chữa bệnh về BHYT cho người tham gia ngày càng được mở rộng và không ngừng được nâng cao với các dịch vụ kỹ thuật hiện đại, thuốc điều trị mới, vật tư y tế cần thiết, tấm thẻ BHYT giúp HSSV được tiếp cận các đầy đủ các thuốc và dịch vụ y tế tiên tiến ngay tại các cơ sở trong nước với thủ tục thuận tiện, minh bạch. Từ mạng lưới y tế trường học, các cơ sở y tế từ trung ương đến cấp xã đều tham gia cung cấp dịch vụ khám chữa bệnh BHYT cho HSSV, bảo đảm các em được tiếp cận các dịch vụ y tế kịp thời, tại mọi địa bàn.
Về phía cơ quan BHXH, với trách nhiệm tổ chức, thực hiện chính sách, hệ thống BHXH Việt Nam đã và đang nỗ lực thực hiện tốt việc bảo đảm quyền lợi BHYT cho HSSV. Đặc biệt trong đó là việc tăng cường cải cách thủ tục hành chính, ứng dụng công nghệ thông tin nhằm hướng tới hỗ trợ HSSV tham gia và sử dụng thẻ BHYT đơn giản, thuận tiện hơn.
Hiện nay, ngoài việc sử dụng thẻ BHYT giấy khi đi khám chữa bệnh, HSSV có thể sử dụng căn cước công dân gắn chíp, hoặc hình ảnh thẻ BHYT trên ứng dụng VNeID, ứng dụng “VssID - Bảo hiểm xã hội số” thay cho thẻ BHYT bằng giấy khi đi khám chữa bệnh, tạo nhiều thuận lợi và giúp tiết kiệm thời gian.
Khi mỗi HSSV đều được bảo vệ bởi một chính sách BHYT đầy đủ, hiệu quả, đó không chỉ là thêm một bước tiến về tỷ lệ bao phủ. Quan trọng hơn, đây là sự chuẩn bị về sức khỏe và an sinh cho thế hệ trẻ, góp phần hiện thực hóa mục tiêu BHYT toàn dân và xây dựng một hệ thống an sinh xã hội bao trùm, bền vững.
