Tân binh góp sắc, nhóm dẫn dắt cùng tăng tốc

Kỳ đảo danh mục giữa năm của VN30 chính thức có hiệu lực từ ngày 3/8 với hai thành viên mới là Công ty cổ phần Hàng tiêu dùng Masan (MCH) và Công ty cổ phần Chứng khoán Kỹ Thương (TCX), thay thế TPBank (TPB) và Petrolimex (PLX).

Hai “tân binh” cũng có màn chào sân tích cực trong mùa báo cáo tài chính vừa qua. Quý II/2026, MCH ghi nhận doanh thu thuần 7.165 tỷ đồng, tăng 14,2% so với cùng kỳ; lợi nhuận trước thuế đạt 1.740 tỷ đồng, tăng 12,6%. Với TCBS (TCX), công ty chứng khoán này thu về khoản lãi trước thuế 2.097 tỷ đồng, tăng 21% so với cùng kỳ. Không chỉ đáp ứng các tiêu chí về vốn hóa, thanh khoản và thời gian niêm yết, kết quả kinh doanh tăng trưởng hai chữ số của MCH và TCX cũng đóng góp đáng kể vào bức tranh lợi nhuận sáng sủa của nhóm VN30 kỳ này.

Lợi nhuận của Tổng Công ty Lọc Hóa dầu Việt Nam quý II/2026 tăng trưởng đột biến. Ảnh: Đức Thanh

Gam màu sáng áp đảo trong bức tranh này. Theo thống kê, có 25/30 tổ chức niêm yết thuộc rổ VN30 ghi nhận doanh thu thuần hoặc thu nhập lãi thuần tăng. Trong khi đó, 21 doanh nghiệp, tương đương 70% số thành viên, ghi nhận lợi nhuận trước thuế cao hơn cùng kỳ.

Độ rộng tăng trưởng không chỉ đến từ một ngành. Nhóm bất động sản có sự bứt phá của Vinhomes và Vingroup; BSR và PV GAS hưởng lợi từ diễn biến thuận lợi của thị trường năng lượng. Trong khi đó, Hòa Phát tăng trưởng cùng quá trình mở rộng công suất. Các doanh nghiệp bán lẻ, tiêu dùng như MWG, Vinamilk, Masan Consumer cũng cải thiện rõ cả doanh thu và lợi nhuận.

Trong cơ cấu VN30, ngân hàng vẫn là trụ đỡ quan trọng nhất khi vừa đứng đầu về tỷ trọng thành viên cùng mức đóng góp vào kết quả kinh doanh. Tổng thu nhập lãi thuần của 13 ngân hàng trong quý II tăng 17,9%. Lợi nhuận trước thuế riêng một quý nhóm 13 ngân hàng top đầu này đang tiến sát mốc 100.000 tỷ đồng, tăng hơn 25% so với cùng kỳ. Có 9/13 ngân hàng cải thiện thu nhập lãi thuần và 8/13 ngân hàng tăng lợi nhuận.

Ở chiều ngược lại, ACB, VIB, SeABank, Sacombank và SHB ghi nhận lợi nhuận suy giảm, chủ yếu do chi phí dự phòng tăng, nguồn thu ngoài lãi phân hóa hoặc thu nhập lãi thuần chưa theo kịp chi phí. Dù vậy, số ngân hàng tăng trưởng vẫn chiếm đa số, giúp nhóm ngành này tiếp tục tạo nền lợi nhuận lớn cho nhóm VN30.

Nhiều khoản lãi đột biến

Dù bức tranh chung rất sáng, không phải phần tăng trưởng nào cũng đến từ hoạt động kinh doanh cốt lõi hay có khả năng lặp lại đều đặn.

Tổng công ty Lọc hóa dầu Việt Nam (BSR) đứng đầu trong top tăng trưởng quý II/2026. Doanh thu thuần của doanh nghiệp đạt 58.716 tỷ đồng, tăng gần 60%, trong khi lợi nhuận trước thuế đạt 8.484 tỷ đồng, tăng gần 8 lần so với cùng kỳ. Sự cải thiện đến từ biên lợi nhuận hoạt động lọc hóa dầu nhờ diễn biến giá dầu và chênh lệch giá sản phẩm thuận lợi hơn.

Đây là khoản tăng trưởng xuất phát từ hoạt động kinh doanh, nhưng vẫn mang tính chu kỳ cao. Kết quả của Vinpearl tăng mạnh trong quý vừa rồi, một phần đến từ doanh thu khách sạn, du lịch và vui chơi giải trí cải thiện. Tuy nhiên, doanh thu tài chính cũng tăng gần gấp đôi, lên hơn 935 tỷ đồng.

Trong quý II, Vinpearl đã giảm sở hữu khi thoái một phần chứng khoán kinh doanh là cổ phiếu Vingroup (VIC). Giá gốc danh mục chứng khoán kinh doanh đã giảm từ gần 1.410 tỷ đồng đầu năm xuống khoảng 561 tỷ đồng cuối quý II. Đây toàn bộ là cổ phiếu VIC. Theo tính toán của Vinpearl, giá trị hợp lý của lượng cổ phiếu còn nắm giữ tại cuối kỳ đạt hơn 15.300 tỷ đồng, gấp hơn 27 lần giá trị đầu tư đang ghi nhận.

Vietcombank cũng là trường hợp lợi nhuận tăng trưởng cao nhưng có thêm yếu tố không thường xuyên. Tuy nhiên, lãi thuần từ hoạt động khác tăng lên hơn 4.000 tỷ đồng, gấp hơn 3 lần cùng kỳ. Thông tin từ ngân hàng cho biết, mức tăng này có đóng góp từ việc đánh giá lại một khoản đầu tư theo giá trị hợp lý khi thực hiện hợp nhất kinh doanh. Khoản đánh giá lại này giúp lợi nhuận quý II tăng mạnh, nhưng khó có thể được xem là nguồn thu lặp lại đều đặn hàng kỳ. Các khoản thu tài chính, đánh giá lại tài sản đã góp phần đáng kể vào bức tranh tăng trưởng chung của nhóm doanh nghiệp tổ chức niêm yết top đầu này.

Phân hóa dư địa tăng trưởng

Với nhóm ngân hàng, dư địa tăng trưởng nửa cuối năm tiếp tục được hỗ trợ bởi nhu cầu tín dụng. Tăng trưởng cho vay khách hàng tại nhiều ngân hàng vẫn ở mức cao. Tuy nhiên, bài toán nguồn vốn đang trở nên rõ nét hơn. Tốc độ cho vay cao so với huy động của 13 ngân hàng trong VN30 trong nửa đầu năm lên tới gần 3 điểm phần trăm, tiếp tục tạo sức ép lên thanh khoản và chi phí vốn.

Với các quy định mới về trần sử dụng vốn ngắn hạn cho vay trung, dài hạn, các ngân hàng có thể có thêm không gian phân bổ vốn cho các dự án hạ tầng và nhu cầu tín dụng dài hạn. Tuy nhiên, tác động của thay đổi chính sách sẽ không đồng đều. Trong bối cảnh khả năng tăng lãi suất bị giới hạn, những ngân hàng có tỷ lệ tiền gửi không kỳ hạn cao, nguồn vốn ổn định và thu nhập ngoài lãi đa dạng sẽ có lợi thế hơn.

Áp lực dự phòng cũng tạo ra sự phân hóa. Sacombank, ACB và VIB đều ghi nhận chi phí dự phòng tăng, khiến lợi nhuận giảm dù hoạt động tín dụng hoặc thu nhập lãi thuần vẫn tăng.

Ngoài ngân hàng, hoạt động giải ngân đầu tư công và sự phục hồi của nhu cầu nội địa là hai động lực đáng chú ý cho nửa cuối năm. Với Hòa Phát, doanh thu quý II đạt 55.159 tỷ đồng, tăng gần 54%; lợi nhuận trước thuế đạt 7.185 tỷ đồng, tăng hơn 44%. Biên lợi nhuận gộp cải thiện lên khoảng 19% nhờ sản lượng tăng, kiểm soát chi phí và mặt bằng giá bán thuận lợi.

Theo chuyên gia từ Agrisecom Dung Quất 2 được kỳ vọng sẽ là động lực chính giúp sản lượng thép của Hòa Phát tăng mạnh. Riêng sản lượng HRC đạt khoảng 1,9 triệu tấn trong nửa đầu năm, tăng 64%, trong đó khoảng 88% được tiêu thụ tại thị trường nội địa. Ngoài ra, thuế chống bán phá giá HRC khổ rộng và nhu cầu từ các dự án hạ tầng được kỳ vọng tiếp tục hỗ trợ đầu ra.

Sau một quý tăng trưởng mạnh, triển vọng của nhóm VN30 sẽ nằm nhiều hơn ở các động lực tăng trưởng đang dần được mở rộng: từ tín dụng, sản xuất công nghiệp, đầu tư công đến tiêu dùng nội địa.