Lãi suất “ngầm” lan rộng, ngân hàng chỉ tăng thêm 5,4% tiền gửi

Theo dữ liệu của phóng viên Báo Tài chính - Đầu tư, tính đến ngày 30/6/2026, tổng tiền gửi khách hàng tại 28 ngân hàng (gồm 27 ngân hàng niêm yết và Agribank) đạt khoảng 15,77 triệu tỷ đồng, tăng 5,4% so với cuối năm 2025, tương ứng tăng trên 800 nghìn tỷ đồng chỉ sau 6 tháng.

Mức tăng 5,4% cho thấy, việc huy động vốn vẫn là bài toán không dễ với các ngân hàng, dù mặt bằng lãi suất liên tục đi lên. Thống kê của Công ty cổ phần Chứng khoán Rồng Việt (VDSC) cho thấy, lãi suất huy động đã tăng thêm 75 - 120 điểm cơ bản trong nửa đầu năm 2026.

Gần đây, nhiều ngân hàng đã đẩy lãi suất cộng “ngầm” lên 2 - 3%/năm đối với các khoản tiền gửi, đưa mức lãi suất thực nhận lên sát 9%/năm, trong khi lãi suất niêm yết của phần lớn nhà băng vẫn dưới 7%/năm.

Với 2,26 triệu tỷ đồng tiền gửi khách hàng, Agribank từ vị trí thứ hai đã vươn lên dẫn đầu hệ thống, tăng 5% so với đầu năm, tương ứng thêm 107.365,7 tỷ đồng. Đà tăng này diễn ra trong bối cảnh nhiều kỳ hạn huy động của Agribank duy trì ở nhóm cao nhất trong “big 4” từ cuối năm 2025 đến nay.

Xếp ngay sau là BIDV với 2,26 triệu tỷ đồng, chỉ tăng 1,7%, tương ứng 38.729 tỷ đồng.

Tiếp đến là VietinBank đạt 1,89 triệu tỷ đồng tiền gửi khách hàng, tăng 5,4%. Còn Vietcombank đạt 1,73 triệu tỷ đồng, tăng 3,4%.

Về tốc độ tăng trưởng, chỉ có 5 ngân hàng ghi nhận mức tăng huy động hai chữ số, gồm HDBank (tăng 20,2%), VPBank (tăng 16,7%), BVBank (tăng 13,9%), NCB (tăng 13,5%) và Nam A Bank (tăng 12,5%).

Trong số đó, HDBank và VPBank - hai ngân hàng tham gia nhận chuyển giao ngân hàng yếu kém, cũng là hai đơn vị dẫn đầu toàn ngành về tốc độ tăng tiền gửi. Việc được nới room tín dụng tạo điều kiện mở rộng cho vay, đồng thời khiến nhu cầu huy động vốn của hai ngân hàng này tăng mạnh.

Dù mặt bằng lãi suất huy động tăng lên, phần lớn ngân hàng chỉ tăng trưởng tiền gửi 2 - 4%. Đáng chú ý, 4 ngân hàng vẫn ghi nhận tiền gửi khách hàng sụt giảm so với cuối năm 2025, trong đó BacABank giảm 5,4%, Saigonbank giảm 4,3% và ACB giảm 1,5%.

Nỗi lo thanh khoản chưa nguôi, ngân hàng mở thêm “van” hút vốn

Ngay đầu tháng 8/2026, BIDV - ngân hàng có quy mô tài sản lớn nhất hệ thống - công bố biểu lãi suất huy động mới. Theo đó, lãi suất kỳ hạn 12 tháng tăng lên 7,4%/năm; các kỳ hạn 6 - 11 tháng và 13 - 36 tháng lên 7,2%/năm. Động thái này giúp BIDV vượt trở thành ngân hàng có lãi suất huy động cao nhất nhóm “big 4”.

Tuy nhiên, chỉ ít ngày sau, BIDV đã đưa toàn bộ biểu lãi suất trực tuyến trở về mức trước khi điều chỉnh, qua đó cho thấy, áp lực huy động vốn vẫn hiện hữu, song các ngân hàng có xu hướng điều tiết linh hoạt.

Khoảng cách giữa tăng trưởng tín dụng và huy động ngày càng nới rộng, lên 2,8 triệu tỷ đồng cuối quý II/2026, cao hơn so với mức 2,6 triệu tỷ đồng cuối quý I/2026 và 2,1 triệu tỷ đồng cuối năm 2025, theo dữ liệu của VDSC.

Trong khi đó, tiền gửi chịu áp lực cạnh tranh từ nhiều kênh đầu tư khác, buộc các ngân hàng tăng tốc cuộc đua hút vốn. Như vậy, cuộc đua lãi suất huy động nửa cuối năm 2026 khó có dấu hiệu hạ nhiệt.

Khoảng cách giữa tăng trưởng tín dụng và huy động nới rộng lên 2,8 triệu tỷ đồng cuối quý II/2026. Ảnh minh họa.

Trao đổi tại Hội nghị Nhà đầu tư MB vừa diễn ra, Tổng Giám đốc MB Phạm Như Ánh cho rằng, thanh khoản vẫn là yếu tố đáng lo trong 6 tháng cuối năm, còn các yếu tố khác thì ngân hàng đều có thể kiểm soát được. Nếu thanh khoản được cải thiện và thuận lợi hơn, kết quả kinh doanh của ngân hàng sẽ rất tích cực.

Giữa bài toán thanh khoản ngày càng nhiều biến số, tiền gửi khách hàng vẫn là “mỏ neo” giữ ổn định cán cân nguồn vốn của các ngân hàng.

Dù vậy, Tổng Giám đốc MB cũng khẳng định, MB không bằng mọi giá tăng lãi suất cao như các ngân hàng khác. Bởi nếu đẩy lãi suất huy động lên khoảng 9%/năm, ngân hàng có thể nhanh chóng tăng trưởng huy động ở mức hai con số, nhưng điều đó sẽ làm chi phí vốn tăng mạnh và phá vỡ mặt bằng thị trường, các ngân hàng khác sẽ “chạy” theo.

“Là một ngân hàng quy mô lớn, phải nhìn trước, nhìn sau, nhìn chính sách của Nhà nước và nhìn vào sự cân bằng của thị trường” - ông Ánh nói và nhấn mạnh thêm, tín dụng tăng đến đâu thì huy động sẽ được cân bằng đến đó, đảm bảo thanh khoản phù hợp.

Còn theo lãnh đạo VPBank, hoạt động huy động vốn chịu rất nhiều áp lực cạnh tranh, khi mặt bằng lãi suất thị trường tiếp tục tăng cao. Vì vậy, VPBank kiểm soát và quản lý bảng cân đối rất chặt chẽ, vừa đáp ứng yêu cầu tăng trưởng quy mô, vừa đảm bảo các chỉ số quản trị thanh khoản, cũng như cam kết với các đối tác cho vay.

Ông Phùng Duy Khương - Phó Tổng Giám đốc Thường trực VPBank nhận định, 6 tháng cuối năm, yêu cầu về tăng trưởng tiền gửi còn cao hơn, hoạt động huy động vốn sẽ tiếp tục đối mặt với những thách thức lớn, đặc biệt trong bối cảnh phải đáp ứng mục tiêu tăng trưởng tín dụng 35% của VPBank.

Giữa cuộc đua hút tiền gửi ngày càng nóng nhưng hiệu quả chưa như kỳ vọng, nhiều ngân hàng xoay hướng đẩy mạnh phát hành chứng chỉ tiền gửi, trái phiếu, vay vốn quốc tế... để bổ sung nguồn vốn.

Tính đến cuối tháng 6/2026, quy mô phát hành giấy tờ có giá của 28 ngân hàng niêm yết đạt gần 2,1 triệu tỷ đồng, tăng 13,6% so với cuối năm năm 2025, gấp 2,5 lần tốc độ tăng tiền gửi khách hàng (5,4%) và cũng vượt xa mức tăng tiền gửi, vay các tổ chức tín dụng khác.

Xét về giá trị tuyệt đối, dù tiền gửi khách hàng chỉ tăng 1,7%, tương ứng hơn 38.700 tỷ đồng so với đầu năm, BIDV lại dẫn đầu hệ thống về quy mô phát hành giấy tờ có giá. Cụ thể, giá trị giấy tờ có giá phát hành của ngân hàng tăng thêm 76.324 tỷ đồng, tương ứng 33,9%, lên 301.732 tỷ đồng.

VPBank tăng mạnh nhất nhóm khảo sát, với mức tăng 57,7%, tương ứng 61.823 tỷ đồng, lên 168.944 tỷ đồng.

Ngoài ra, nhiều ngân hàng đa dạng hóa nguồn vốn trung - dài hạn thông qua phát hành chứng chỉ tiền gửi và vay vốn quốc tế, gồm VPBank (1,44 tỷ USD), HDBank (720 triệu USD) và ACB (500 triệu USD), theo thông tin của Trung tâm Phân tích và Tư vấn đầu tư Công ty cổ phần Chứng khoán SSI./.