Nới điều kiện phát hành đi đôi với tăng cường giám sát

Thị trường trái phiếu doanh nghiệp đang bước sang giai đoạn phát triển mới với định hướng vừa tạo thuận lợi hơn cho doanh nghiệp huy động vốn, vừa tăng cường hiệu quả quản lý.

Theo ông Hoàng Văn Thu - Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, mục tiêu lớn nhất của cơ quan quản lý là khôi phục niềm tin của nhà đầu tư thông qua việc nâng cao chất lượng tổ chức phát hành, kiểm soát rủi ro và chuẩn hóa toàn bộ quy trình phát hành trái phiếu.

Mạng lưới giám sát nhiều tầng sẽ góp phần hạn chế rủi ro từ sớm. Ảnh: Đức Thanh

Ông Thu cho biết, khi điều kiện và thủ tục phát hành được điều chỉnh theo hướng thông thoáng hơn thì công tác kiểm tra, giám sát cũng phải được tăng cường tương ứng. Chính vì vậy, một trong những điểm mới đáng chú ý của Nghị định số 200/2026/NĐ-CP là thiết lập cơ chế giám sát đồng bộ hơn giữa Bộ Tài chính, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước và chính quyền địa phương.

Lần đầu tiên, trách nhiệm của UBND các tỉnh, thành phố trong quản lý doanh nghiệp phát hành trái phiếu trên địa bàn được quy định cụ thể. Trước đây, nội dung này chưa được xác lập rõ trong các nghị định, dẫn đến khoảng trống trong theo dõi doanh nghiệp sau phát hành.

Theo quy định mới, việc phân cấp không tạo ra sự chồng chéo mà phân định rõ trách nhiệm giữa các cơ quan quản lý. Hoạt động giám sát sẽ được

thực hiện thông qua công bố thông tin, hậu kiểm và tăng cường kiểm tra thực tế tại địa phương.

Theo lãnh đạo Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, với lợi thế gần doanh nghiệp, chính quyền địa phương có điều kiện theo dõi sát hơn tình hình hoạt động của tổ chức phát hành, kịp thời phát hiện dấu hiệu bất thường và phối hợp với cơ quan trung ương trong xử lý. Điều này giúp hình thành mạng lưới giám sát nhiều tầng, góp phần hạn chế rủi ro ngay từ sớm.

Không chỉ tăng cường giám sát, văn bản pháp lý mới vẫn duy trì mục tiêu khơi thông nguồn vốn cho doanh nghiệp. Theo quy định mới, doanh nghiệp được phát hành trái phiếu để thực hiện các dự án đầu tư, cơ cấu lại nợ hoặc phục vụ các mục đích theo quy định của pháp luật chuyên ngành. Doanh nghiệp phải công khai mục đích phát hành, phương án sử dụng vốn và chịu trách nhiệm về việc quản lý dòng tiền huy động.

Hoàn thiện cơ chế giám sát từ trung ương đến địa phương

Nhằm tiếp tục hoàn thiện khuôn khổ pháp lý về chào bán và giao dịch trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) đã rà soát các quy định hiện hành, khẩn trương xây dựng dự thảo Thông tư hướng dẫn theo hướng kế thừa các quy định còn phù hợp, đồng thời sửa đổi, bổ sung những nội dung cần thiết để thống nhất với Nghị định mới và tháo gỡ các vướng mắc phát sinh trong thực tiễn. Sau khi ban hành, Thông tư sẽ thay thế Thông tư số 30/2023/TT-BTC và Thông tư số 76/2024/TT-BTC của Bộ Tài chính.

Đáng chú ý, dự thảo Thông tư đã cụ thể hóa một số nội dung mới về công tác giám sát theo Nghị định số 200. Theo đó, UBND cấp tỉnh có trách nhiệm định kỳ hằng năm gửi Bộ Tài chính báo cáo kết quả theo dõi tình hình phát hành trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ, kết quả thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm đối với doanh nghiệp phát hành không phải là công ty đại chúng, công ty chứng khoán hoặc công ty quản lý quỹ đầu tư chứng khoán có trụ sở trên địa bàn. Quy định này được kỳ vọng sẽ tăng cường sự phối hợp giữa trung ương và địa phương trong theo dõi, đánh giá diễn biến thị trường.

Trao đổi với phóng viên, ông Trương Hiền Phương - Giám đốc Cấp cao Công ty Chứng khoán KIS Việt Nam đánh giá, các quy định mới trong dự thảo Thông tư hướng dẫn Nghị định số 200, góp phần làm rõ hơn trách nhiệm của từng chủ thể tham gia thị trường trái phiếu doanh nghiệp, từ doanh nghiệp phát hành, tổ chức trung gian đến cơ quan quản lý. Đây là yếu tố quan trọng để nâng cao tính minh bạch và chuyên nghiệp của thị trường.

Theo ông Phương, việc quy định rõ trách nhiệm của các tổ chức tham gia phát hành, đặc biệt là các đơn vị cung cấp dịch vụ như công ty chứng khoán, sẽ góp phần nâng cao chất lượng thẩm định hồ sơ và tính chính xác của thông tin công bố. Khi trách nhiệm được xác định cụ thể, các đơn vị tham gia sẽ phải thận trọng hơn trong quá trình kiểm tra, rà soát và công bố thông tin, qua đó hạn chế những rủi ro phát sinh trên thị trường.

Bên cạnh đó, quy định bổ sung trách nhiệm của UBND cấp tỉnh trong theo dõi tình hình phát hành, thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm đối với doanh nghiệp phát hành trên địa bàn cũng sẽ tăng cường hiệu quả giám sát. Theo ông Phương, chính quyền địa phương là đơn vị nắm sát hoạt động của doanh nghiệp nên việc tham gia theo dõi sẽ giúp phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường, đồng thời tăng cường sự phối hợp với cơ quan quản lý trung ương trong quản lý thị trường trái phiếu doanh nghiệp.

“Việc nâng cao trách nhiệm của tất cả các chủ thể tham gia, từ doanh nghiệp phát hành, tổ chức cung cấp dịch vụ, cơ quan quản lý địa phương đến các đơn vị kiểm toán sẽ góp phần bảo đảm nguồn vốn huy động từ trái phiếu được sử dụng đúng mục đích, nâng cao tính minh bạch của thị trường và hạn chế các rủi ro phát sinh” - ông Phương nhấn mạnh.