“Ngấm” dần chi phí đầu vào tăng

Từ tháng 3/2026 đến nay, giá dầu thô Brent giao ngay duy trì dao động quanh vùng 95-110 USD/thùng, cao hơn nhiều so với mức quanh 65 USD/thùng trước đây. Cuộc xung đột leo thang giữa Mỹ, Israel và Iran đang tạo ra cú sốc nghiêm trọng đối với thị trường năng lượng toàn cầu. Dù giá dầu không còn tăng sốc như giai đoạn đầu xung đột, mặt bằng giá cao kéo dài đang tạo sức ép lan tỏa sang nhiều nhóm hàng hoá nguyên liệu công nghiệp, đặc biệt là các sản phẩm hóa dầu và chi phí logistics.

Nguồn: CTCP Nhựa Bình Minh. Đồ họa: Phương Anh

Nhiều ngành sản xuất sử dụng yếu tố đầu vào “nhạy cảm” với diễn biến giá dầu cũng bắt đầu chịu tác động rõ hơn. Điển hình với ngành nhựa, nguyên liệu đầu vào như hạt nhựa PVC, PPR... đều có nguồn gốc từ hóa dầu.

Trong quý đầu năm 2026, CTCP Nhựa Bình Minh tiếp tục ghi nhận kết quả kinh doanh tăng trưởng với doanh thu quý I/2026 đạt 1.457 tỷ đồng, tăng 5% so với cùng kỳ, trong khi lợi nhuận sau thuế đạt 304 tỷ đồng, tăng 6%. Điểm đáng chú ý là biên lợi nhuận gộp của doanh nghiệp duy trì 4 quý liên tiếp ở mức 47 - 48% nhờ giá nguyên liệu PVC ở vùng thấp.

Thực tế, giá hạt nhựa - nguyên liệu đầu vào chính của Nhựa Bình Minh đã điều chỉnh so với mức đỉnh thiết lập vào tháng 3/2026. Tuy vậy, tính đến giữa tháng 5, giá hạt nhựa PVC đạt 708 USD/tấn, tương ứng mức tăng 10% từ đầu năm. Bà Huỳnh Thị Thu Thảo, chuyên gia từ Chứng khoán Mirae Asset Việt Nam kỳ vọng giá hạt nhựa sẽ tiếp tục tăng nhẹ trong khoảng 730-750 USD/tấn trong năm 2026, xấp xỉ mức đỉnh năm 2025.

Điểm đáng chú ý là công ty hiện vẫn đang hưởng lợi từ lượng tồn kho giá thấp được tích lũy trước đó. Theo bà Thảo, tồn kho nguyên liệu giá thấp có thể duy trì đến hết quý II/2026, nhưng sang nửa cuối năm, biên lợi nhuận gộp của doanh nghiệp có thể giảm về quanh 44% khi giá vốn bắt đầu phản ánh mặt bằng nguyên liệu mới.

Tương tự tại CTCP Nhựa Thiếu niên Tiền Phong, theo chuyên gia từ Trung tâm phân tích và tư vấn đầu tư Chứng khoán SSI (SSI Research), doanh nghiệp ngành nhựa này vẫn duy trì được biên lợi nhuận tích cực trong quý đầu năm nhờ sử dụng lượng nguyên liệu giá thấp tích trữ từ quý IV/2025. Biên lợi nhuận gộp quý I/2026 của doanh nghiệp đạt gần 30%, tăng 1,1 điểm phần trăm so với cùng kỳ.

Tuy nhiên, SSI Research cũng lưu ý áp lực chi phí sẽ rõ hơn dù đà tăng trưởng của ngành xây dựng ổn định và lượng backlog (giá trị hợp đồng chưa ghi nhận doanh thu) lớn tiếp tục hỗ trợ tăng trưởng doanh thu. Theo các chuyên gia từ Chứng khoán SSI, công ty tăng giá bán trong quý II, nhưng lại khó có thể tiếp tục tăng giá do có thể gây ảnh hưởng kém tích cực đến ngành xây dựng. Do đó, việc công ty Nhựa Thiếu niên Tiền Phong tăng giá chủ yếu hỗ trợ doanh thu hơn là duy trì biên lợi nhuận.

Không dễ tăng giá bán

Thực tế, việc chuyển toàn bộ áp lực chi phí sang giá bán không phải bài toán dễ với các doanh nghiệp sản xuất dù giá nguyên liệu đầu vào tăng mạnh. Tại cuộc họp đại hội đồng cổ đông (ĐHĐCĐ) thường niên năm 2026, lãnh đạo Nhựa Bình Minh thừa nhận biến động giá nguyên vật liệu khiến công tác điều hành giá trở nên “rất thách thức”. Việc tăng giá bán cần được cân nhắc kỹ lưỡng theo diễn biến thị trường, thực hiện trên cơ sở xem xét động thái của các đối thủ cạnh tranh cũng như sức mua của thị trường và thực hiện tăng dần theo biến động chi phí đầu vào. Ngược lại, nếu chiến sự kết thúc, giá nguyên vật liệu có thể giảm, nhưng việc điều chỉnh giảm giá bán cũng không đơn giản. Theo dự báo Chủ tịch HĐQT Sakchai Patiparnpreechavud, ngay cả khi chiến sự kết thúc, giá nguyên vật liệu khó có thể quay trở lại mức trước chiến tranh trong vòng 1 - 2 năm, do một số cơ sở hóa dầu đã bị ảnh hưởng và gián đoạn hoạt động.

Trong ngành săm lốp, CTCP Công nghiệp Cao su Miền Nam (Casumina) cũng bắt đầu có động thái điều chỉnh giá bán. Tại cuộc họp ĐHĐCĐ thường niên năm nay, Casumina cho biết đã tăng khoảng 5% giá bán nội địa và 3% giá bán xuất khẩu trong quý I/2026 nhằm bù đắp một phần chi phí đầu vào.

Năm 2026, công ty xây dựng kế hoạch lợi nhuận 120 tỷ đồng, tăng 96% so với năm trước. Nếu hoàn thành, đây là con số lợi nhuận tích cực nhất trong 1 thập kỷ của hãng săm lốp này. Theo ban lãnh đạo công ty, đây là mức kế hoạch dự kiến để đảm bảo được mức lương cho người lao động giữ chân người lao động.

Casumina hiện đã chủ động dự trữ nguyên liệu đủ cho hoạt động sản xuất đến tháng 8/2026. Lãnh đạo công ty cũng cho biết đang đồng thời tìm kiếm thêm nguồn cung thay thế ngoài Trung Đông nhằm hạn chế rủi ro đứt gãy chuỗi cung ứng. Dù vậy, bài toán biên lợi nhuận vẫn hiện hữu khi doanh nghiệp phải cân bằng giữa giá bán, thị phần và khả năng cạnh tranh. Trong chiến lược hợp tác với một doanh nghiệp sản xuất ô tô nội địa thông qua cung cấp lốp cho dòng xe bus điện và đang xem xét mở rộng hợp tác với các mẫu xe điện khác, lãnh đạo Casumina cho biết đơn giá bán khá thấp, khiến doanh nghiệp phải cân nhắc kỹ và xem xét hướng hợp tác.

Tồn kho giá thấp đang đóng vai trò như một “vùng đệm” tạm thời cho nhiều doanh nghiệp sản xuất. Tuy nhiên, khi nguyên liệu mới bắt đầu phản ánh vào giá vốn, áp lực duy trì biên lợi nhuận sẽ ngày càng rõ hơn trong nửa cuối năm 2026, đặc biệt với các ngành phụ thuộc lớn vào nguyên liệu hóa dầu nhập khẩu.