Doanh nghiệp nhà nước phải bứt phá để giữ vững mục tiêu tăng trưởng cao

Chiều 19/3, Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng đã chủ trì Hội nghị đánh giá công tác quý I/2026 và phương hướng, nhiệm vụ thời gian tới của các doanh nghiệp do Bộ Tài chính là cơ quan đại diện chủ sở hữu.

Kết quả kinh doanh quý I khả quan

Phát biểu tại hội nghị, Bộ trưởng Nguyễn Văn Thắng nhấn mạnh, để đạt mục tiêu phấn đấu tăng trưởng hai con số của cả nhiệm kỳ, nhiệm vụ của Bộ Tài chính là rất lớn. Bộ đã tham mưu cho Chính phủ, Bộ Chính trị để xây dựng các kịch bản cho phát triển kinh tế. Tuy nhiên, tình hình đang diễn biến rất nhanh, xoay chuyển chủ yếu theo hướng bất lợi.

Trước tình hình đó, thông điệp của Đảng và Nhà nước là không “lùi bước”, không thay đổi mục tiêu, kiên định phấn đấu mục tiêu tăng trưởng cao bằng các giải pháp đồng bộ và sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị. Để đạt được mục tiêu đề ra, cùng với nhiệm vụ nặng nề của Bộ Tài chính, Bộ trưởng khẳng định vai trò của các doanh nghiệp nhà nước có ý nghĩa vô cùng quan trọng.

Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng phát biểu tại Hội nghị đánh giá công tác quý I/2026 và phương hướng, nhiệm vụ thời gian tới của các doanh nghiệp do Bộ Tài chính là cơ quan đại diện chủ sở hữu. Ảnh: Đức Minh

Theo báo cáo đánh giá công tác quý I/2026 do Cục trưởng Cục Phát triển Doanh nghiệp nhà nước Vũ Hồng Phương trình bày tại hội nghị, mặc dù kinh tế toàn cầu đối mặt nhiều khó khăn, song các doanh nghiệp do Bộ Tài chính làm đại diện chủ sở hữu vẫn duy trì đà tăng trưởng tích cực, tạo đà hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai con số trong năm 2026.

Theo đó, tổng doanh thu hợp nhất quý I/2026 ước đạt 399 nghìn tỷ đồng, bằng 23% kế hoạch năm 2026 và bằng 109% so với cùng kỳ năm 2025; lợi nhuận trước thuế ước đạt 16 nghìn tỷ đồng, bằng 24% kế hoạch năm 2026 và bằng 107% so với cùng kỳ; nộp ngân sách nhà nước ước đạt 34 nghìn tỷ đồng, bằng 26% kế hoạch năm 2026 và bằng 112% so với cùng kỳ. Đáng chú ý, toàn khối không có doanh nghiệp nào thua lỗ, góp phần quan trọng trong việc bảo toàn và phát triển vốn nhà nước.

Trong quý I/2026, các sản phẩm, dịch vụ chủ yếu của doanh nghiệp được duy trì ổn định, cơ bản bám sát kế hoạch đề ra. Nhiều lĩnh vực ghi nhận mức tăng trưởng khá so với cùng kỳ, đặc biệt trong các ngành năng lượng, hàng không, viễn thông và một số sản phẩm công nghiệp. Tuy nhiên, một số lĩnh vực như than, đường sắt, một số sản phẩm công nghiệp và nông nghiệp còn gặp khó khăn, sản lượng đạt thấp hơn so với cùng kỳ hoặc tiến độ kế hoạch, cần tiếp tục theo dõi, đánh giá và có giải pháp điều hành phù hợp trong thời gian tới.

Nhiều doanh nghiệp chịu tác động mạnh do chi phí đầu vào tăng

Theo báo cáo đánh giá công tác quý I/2026, về mặt thể chế, tiến độ xây dựng các văn bản hướng dẫn thi hành Luật số 68/2025/QH15 về Quản lý và đầu tư vốn nhà nước tại doanh nghiệp còn chậm, khiến doanh nghiệp gặp lúng túng trong thực tiễn. Các rào cản về tiếp cận nguồn vốn đầu tư (như trường hợp của VIMC, PVN), vướng mắc trong khâu xử lý đất đai, thoái vốn và chưa hoàn thành quyết toán vốn nhà nước vẫn là những lực cản làm chậm tiến độ các dự án trọng điểm. Ngành than, đường sắt và nông nghiệp hiện có sản lượng đạt thấp hơn tiến độ.

Tại cuộc họp, đại diện các doanh nghiệp đã báo cáo chi tiết về tình hình sản xuất kinh doanh trong quý I cũng như kế hoạch, giải pháp để hoàn thành mục tiêu của cả năm. Mặc dù kết quả kinh doanh quý I khả quan, song nhiều doanh nghiệp cho biết tình hình chiến sự tại Trung Đông đang ảnh hưởng lớn đến hoạt động và kế hoạch kinh doanh của doanh nghiệp, đặc biệt là trong các lĩnh vực hàng không, xăng dầu, năng lượng…

Phần lớn doanh nghiệp chịu tác động mạnh từ việc chi phí đầu vào gia tăng, cùng với cơ chế thuế, phí và biến động của lãi suất, tỷ giá, qua đó ảnh hưởng đến việc thực hiện các hợp đồng xuất nhập khẩu, duy trì nguồn cung nguyên/nhiên liệu và hiệu quả sản xuất kinh doanh. Điển hình, Vietnam Airlines, Petrolimex chịu áp lực lớn do biến động giá xăng dầu thế giới và chi phí nhập khẩu tăng cao, Vinachem phải nhập khẩu muối công nghiệp với thuế suất cao do nguồn cung trong nước không đáp ứng, EVN gặp khó khăn trong đảm bảo nguồn nhiên liệu đầu vào cho phát điện trong các thời điểm cao điểm.

Bên cạnh đó, theo đại diện VNPT, việc triển khai các dự án đầu tư vào khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo cũng gặp những khó khăn khách quan do giá các loại vật tư, thiết bị công nghệ tăng rất mạnh thời gian qua.

Nêu ý kiến tại hội nghị, Thứ trưởng Bộ Tài chính Cao Anh Tuấn lưu ý các doanh nghiệp tăng cường công tác dự báo, nắm bắt tình hình trong nước quốc tế, thường xuyên cập nhật kịch bản kinh doanh nhằm thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số. Đối với Cục Phát triển doanh nghiệp nhà nước, Thứ trưởng yêu cầu tập hợp, phân loại các kiến nghị để xử lý hỗ trợ. Đặc biệt tập trung đẩy nhanh tiến độ. Đồng thời với Bộ Tư pháp và Chính phủ đã ban hành các văn bản hướng dẫn Luật số 68, khẩn trương tổ chức thực hiện các nhiệm vụ theo Nghị quyết số 79-NQ/TW Bộ Chính trị về phát triển kinh tế nhà nước.

Không lùi bước, kiên định phấn đấu tăng trưởng cao

Phát biểu kết luận tại hội nghị, Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng ghi nhận sự chủ động và kết quả kinh doanh tăng trưởng ấn tượng của các doanh nghiệp nhà nước trong quý I/2026.

Tuy nhiên, Bộ trưởng cũng lưu ý, bên cạnh sự chủ động ứng phó vẫn còn những tồn tại như một số doanh nghiệp còn bị động, còn chờ đợi các cơ quan quản lý nhà nước hỗ trợ. Quá trình đầu tư của một số doanh nghiệp còn có những sai phạm. Việc xây dựng, hoàn thiện chiến lược phát triển, sửa đổi điều lệ, tái cơ cấu doanh nghiệp theo cơ chế mới còn chậm.

Bên cạnh đó, Bộ trưởng dự báo tình hình tới đây sẽ tiếp tục có những phức tạp, khó lường, đặt ra áp lực rất lớn với tăng trưởng hai con số, trong đó có các doanh nghiệp do Bộ Tài chính là cơ quan đại diện chủ sở hữu.

Định hướng cho thời gian tới, Bộ trưởng đưa ra 9 yêu cầu trọng tâm đối với các doanh nghiệp.

Theo đó, các doanh nghiệp của Bộ Tài chính phấn đấu nỗ lực thực hiện đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số trong năm 2026 theo các chỉ tiêu định hướng đã được giao và phấn đấu ở mức cao nhất có thể. Thực hiện nghiêm công tác phòng chống tham nhũng và các chỉ đạo của Đảng, Chính phủ để phòng ngừa các tình huống trong quá trình tổ chức triển khai sản xuất kinh doanh, đầu tư xây dựng.

Đồng thời, các doanh nghiệp khẩn trương xây dựng, ban hành chiến lược phát triển cho giai đoạn tối thiểu 5 năm theo Nghị định số 366/2025/NĐ-CP của Chính phủ về quản lý và đầu tư vốn nhà nước tại doanh nghiệp. Bộ trưởng nêu rõ, chậm nhất trong quý II/2026, phải trình đề án tái cơ cấu Tổng công ty Đầu tư và Kinh doanh vốn nhà nước (SCIC) để hình thành Quỹ đầu tư quốc gia. Cùng với đó, Tập đoàn Dầu khí Việt Nam (PVN) và một số doanh nghiệp lọt vào Top 500 doanh nghiệp lớn nhất thế giới đến năm 2030; các doanh nghiệp còn lại hướng tới Top 500 Đông Nam Á.

Đối với các đơn vị trong Bộ, Bộ trưởng yêu cầu khẩn trương rà soát, nghiên cứu xây dựng các đề án, cơ chế chính sách báo cáo cấp có thẩm quyền theo thời hạn được giao để đảm bảo thể chế hóa đầy đủ, kịp thời, phân cấp mạnh, cải cách thủ tục hành chính, áp dụng chuyển đổi số, phòng chống thất thoát, tham nhũng nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp phát triển.

Trong bối cảnh "nước sôi lửa bỏng", Bộ trưởng đề nghị lãnh đạo doanh nghiệp gọi điện hoặc nhắn tin trực tiếp cho Bộ trưởng hoặc Thứ trưởng phụ trách để xin ý kiến xử lý vấn đề nóng ngay lập tức, nhằm rút ngắn quy trình báo cáo văn bản hành chính kéo dài.

Nêu rõ thời gian tới công việc rất nặng nề, với rất nhiều khó khăn thách thức phía trước, Bộ trưởng bày tỏ tin tưởng với sự đoàn kết, nỗ lực cố gắng, các doanh nghiệp, các đơn vị chuyên môn sẽ vượt qua được những khó khăn, thách thức này để có những đóng góp cho đất nước cũng như cho chính các tập đoàn, tổng công ty, doanh nghiệp thuộc ngành Tài chính.