Quy mô kế hoạch vốn năm 2026 tăng mạnh nhưng đã được phân bổ gần hết

Căn cứ quy định của Luật Đầu tư công và các nghị quyết của Quốc hội, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ đã giao kế hoạch đầu tư vốn ngân sách nhà nước (NSNN) năm 2026 cho các bộ, cơ quan trung ương và địa phương là 995.348,05 tỷ đồng, cao hơn khoảng 93 nghìn tỷ đồng so với kế hoạch năm 2025.

Trong đó, vốn ngân sách trung ương (NSTW) là 345.121,45 tỷ đồng (vốn trong nước 327.440,122 tỷ đồng; vốn nước ngoài 17.681,328 tỷ đồng); vốn ngân sách địa phương (NSĐP) là 650.226,6 tỷ đồng.

Theo cập nhật đến hết tháng 2/2026, kế hoạch vốn cân đối NSĐP do các địa phương giao tăng so với kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao là 12.932,5 tỷ đồng. Bên cạnh đó, kế hoạch vốn các năm trước được phép kéo dài sang năm 2026 là 330,3 tỷ đồng (NSTW 246,2 tỷ đồng; NSĐP 84,1 tỷ đồng). Như vậy, tổng kế hoạch vốn đầu tư công năm 2026 tính đến thời điểm báo cáo đạt 1.008.610,9 tỷ đồng.

Giải ngân vốn đầu tư công 2 tháng đầu năm 2026 đạt 5,6% kế hoạch. Ảnh minh họa

Về phân bổ vốn, đến hết tháng 2/2026, các bộ, cơ quan trung ương và địa phương đã phân bổ, giao kế hoạch vốn chi tiết cho danh mục nhiệm vụ, dự án với tổng số 975.471,1 tỷ đồng (NSTW 323.888,4 tỷ đồng; NSĐP 651.582,7 tỷ đồng).

Nếu không tính phần vốn cân đối NSĐP giao tăng, tổng số vốn đã phân bổ chi tiết đạt 962.538,6 tỷ đồng, tương đương 96,7% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao.

Số vốn chưa phân bổ chi tiết còn 32.809,4 tỷ đồng, chiếm 3,3% kế hoạch (NSTW 21.233 tỷ đồng; NSĐP 11.576,4 tỷ đồng), thuộc 15 bộ, cơ quan trung ương và 15 địa phương, chủ yếu đang trong quá trình hoàn thiện thủ tục đầu tư để đủ điều kiện giao vốn.

Giải ngân cao hơn về số tuyệt đối so với cùng kỳ

Lũy kế từ đầu năm đến ngày 28/2/2026, giải ngân vốn đầu tư công của cả nước đạt 55.739,8 tỷ đồng, bằng 5,6% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao (995.348,05 tỷ đồng). Trong đó, vốn NSTW đạt 10.178 tỷ đồng (2,9%), vốn NSĐP đạt 45.561,8 tỷ đồng (7%). So với cùng kỳ năm 2025, tỷ lệ giải ngân tương đương, song giá trị tuyệt đối cao hơn 10.928,6 tỷ đồng.

Có 6 bộ, cơ quan trung ương và 14 địa phương có tỷ lệ giải ngân đạt từ mức bình quân chung của cả nước trở lên như Ngân hàng Chính sách xã hội; Tổng Công ty Đầu tư phát triển đường cao tốc Việt Nam; Bộ Công thương; Điện Biên; Sơn la; Lai Châu; Hải Phòng; TP. Hồ Chí Minh; Lạng Sơn; Hà Tĩnh; Cà Mau; Hà Nội; Thái Nguyên… Bên cạnh đó, còn 29 bộ, cơ quan trung ương và 20 địa phương có tỷ lệ giải ngân dưới mức bình quân chung; trong đó 25 bộ, cơ quan có tỷ lệ dưới 1% hoặc chưa giải ngân.

Còn nhiều khó khăn trong năm đầu giai đoạn mới

Báo cáo từ Bộ Tài chính cho biết, năm 2026 là năm đầu tiên của giai đoạn trung hạn 2026 - 2030, ghi nhận lượng vốn đầu tư công lớn nhất từ trước đến nay, khiến áp lực giải ngân vốn đầu tư công gia tăng.

Hơn nữa, trong bối cảnh hiện nay, năm 2026 vẫn sẽ tồn tại một số yếu tố cơ bản ảnh hưởng đến giải ngân đầu tư công tương tự năm 2025 như: vướng mắc trong công tác đền bù, giải phóng mặt bằng; tình trạng thiếu nguồn cung và khả năng biến động giá cả nguyên vật liệu khi rất nhiều công trình xây dựng lớn cùng đồng loạt triển khai; diễn biến thời tiết thất thường. Đồng thời, năm 2026 cũng là năm chuyển tiếp về thể chế, nhiều văn bản pháp luật mới có hiệu lực từ ngày 1/1/2026, dẫn tới việc triển khai các cơ chế, chính sách mới có thể phát sinh những khó khăn, vướng mắc nhất định.

Trên cơ sở báo cáo định kỳ của các bộ, cơ quan trung ương và địa phương, Bộ Tài chính đã tổng hợp một số khó khăn, vướng mắc chủ yếu làm ảnh hưởng đến tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công trong 2 tháng đầu năm 2026.

Cụ thể, liên quan đến phân bổ vốn. Việc còn khoảng 32,8 nghìn tỷ đồng chưa được phân bổ chi tiết đã tác động đến tỷ lệ giải ngân những tháng đầu năm. Bên cạnh đó, một số bộ, ngành và địa phương phân bổ vốn cho dự án chưa đủ điều kiện, như nhiệm vụ chuẩn bị đầu tư chưa được phê duyệt dự toán, bố trí vượt tổng mức đầu tư hoặc vượt thời gian thực hiện dự án. Bộ Tài chính đã có văn bản kiểm tra, yêu cầu rà soát, điều chỉnh theo đúng quy định.

Liên quan đến tổ chức thực hiện. Hai tháng đầu năm thường có tỷ lệ giải ngân thấp do các chủ đầu tư tập trung hoàn thiện thủ tục, phân khai kế hoạch vốn và triển khai dự án chuyển tiếp. Thời điểm nghỉ Tết năm 2026 diễn ra muộn hơn so với năm trước cũng ảnh hưởng đến tiến độ thi công, nghiệm thu và thanh toán khối lượng hoàn thành.

Ngoài ra, khối lượng hồ sơ thanh toán chuyển tiếp từ cuối năm 2025 sang đầu năm 2026 lớn; năng lực và trách nhiệm của một số chủ đầu tư, ban quản lý dự án, nhà thầu còn hạn chế; một số đơn vị cơ sở sau sắp xếp tổ chức bộ máy còn thiếu cán bộ phụ trách đầu tư công, phải kiêm nhiệm nhiều nhiệm vụ.

Đối với các dự án ODA, một số dự án chưa hoàn tất thủ tục điều chỉnh, gia hạn, ký kết và hiệu lực hiệp định vay; đồng thời đang tập trung xử lý chứng từ năm 2025 và thực hiện thủ tục đấu thầu, giải phóng mặt bằng nên giải ngân kế hoạch năm 2026 còn chậm.

Theo Bộ Tài chính, trong bối cảnh nhiều văn bản pháp luật mới có hiệu lực từ ngày 1/1/2026, việc triển khai cơ chế, chính sách mới cũng có thể phát sinh vướng mắc bước đầu. Do đó, yêu cầu đặt ra là các bộ, ngành, địa phương cần tiếp tục quyết liệt tháo gỡ để đẩy nhanh tiến độ giải ngân trong các tháng tiếp theo./.