Gỡ rào cản về cơ chế thanh toán để sớm nâng hạng thị trường chứng khoán

Hoàng Yến
(TBTCO) - Các nội dung sửa đổi liên quan đến Luật Chứng khoán là vấn đề được nhiều đại biểu Quốc hội quan tâm trong phiên thảo luận tại hội trường ngày 7/11 về dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chứng khoán, Luật Kế toán, Luật Kiểm toán độc lập, Luật Ngân sách nhà nước (NSNN), Luật Quản lý, sử dụng tài sản công, Luật Quản lý thuế, Luật Dự trữ quốc gia.
aa

Một trong những nội dung mới của Luật Chứng khoán sửa đổi là bổ sung nhóm các quy định để tháo gỡ các vướng mắc trên thực tiễn, thúc đẩy sự phát triển của thị trường chứng khoán (TTCK) với mục tiêu nâng hạng TTCK. Cụ thể là hoàn thiện cơ sở pháp lý để thực hiện được hoạt động bù trừ, thanh toán các giao dịch chứng khoán trên thị trường theo cơ chế đối tác bù trừ trung tâm (CCP) trên TTCK Việt Nam.

Luật Chứng khoán sửa đổi: Nhiều vấn đề quan trọng được bổ sung, hoàn thiện Thông qua Luật Chứng khoán (sửa đổi): Tăng chất lượng chào bán chứng khoán riêng lẻ Luật Chứng khoán (sửa đổi): Sẽ trình 4 nghị định và 10 thông tư hướng dẫn ngay trong năm 2020 Luật Chứng khoán sửa đổi nâng cao tính minh bạch, hiệu quả trong hoạt động phát hành, chào bán chứng khoán Dự thảo Luật Chứng khoán sửa đổi: Tăng sức hút vốn ngoại vào thị trường trái phiếu doanh nghiệp

Cần có cơ chế quản trị rủi ro khi triển khai CCP

Theo đại biểu Nguyễn Hải Nam (đoàn Thừa Thiên - Huế), Ủy viên thường trực Ủy ban Kinh tế của Quốc hội, việc sửa đổi, bổ sung các quy định để đáp ứng các tiêu chí nâng hạng thị trường là rất cần thiết, theo chủ trương đã được Nhà nước quan tâm và triển khai từ nhiều năm nay.

Trong đó, đại biểu nhấn mạnh để thực hiện CCP cần có 2 nội dung.

Một là xây dựng hệ thống công nghệ thông tin hiện đại, đáp ứng yêu cầu.

Hai là xây dựng các cơ chế, đặc biệt là cơ chế quản lý rủi ro và quản trị rủi ro. Cụ thể, quy định hiện nay là yêu cầu có tiền ký quỹ đặt trước khi giao dịch, để khi đặt lệnh giao dịch thành công thì sẽ có tiền để đảm bảo thanh toán được hoàn thành và không có rủi ro.

Tuy nhiên, tiêu chuẩn chung của quốc tế khi nâng hạng là yêu cầu DVP (delivery versus payment), nghĩa là khi giao hàng phải giao tiền, đồng thời để tránh việc nộp giữ tiền lâu. "CCP có thể giải quyết được vấn đề đó, về bản chất đó là bên mua của nhiều bên bán và bên bán của nhiều bên mua" - đại biểu Nguyễn Hải Nam phân tích.

Gỡ rào cản về cơ chế thanh toán để sớm nâng hạng thị trường chứng khoán
Đại biểu Nguyễn Hải Nam (đoàn Thừa Thiên - Huế)

Với cơ chế này, đại biểu lưu ý cơ quan soạn thảo và cơ quan thẩm tra tính toán, cân nhắc về rủi ro thanh toán, nhất là ở những thời điểm xảy ra sự kiện đặc biệt khiến thị trường giảm mạnh, hay giảm kéo dài như cuộc khủng hoảng tài chính ở Thái Lan năm 1997, khủng hoảng do đại dịch năm 2020… Khi đó, các nhà đầu tư đặt lệnh giao dịch thì nghĩa vụ thanh toán thuộc về CCP. Khối lượng tiền là khá lớn và có thể họ không hoàn thành thực hiện giao dịch.

Một vấn đề nữa là hệ thống thanh toán đối tác bù trừ trung tâm phải phù hợp chung với thiết kế hệ thống ngân hàng thương mại của Việt Nam. Tại Luật Chứng khoán 2023, Điều 111 đã quy định, khi thực hiện các nghiệp vụ về bảo lãnh phát hành chứng khoán hay môi giới chứng khoán, phân phối chứng chỉ quỹ thì hệ thống ngân hàng thương mại phải thành lập hoặc mua lại những công ty con hoặc công ty liên kết để thực hiện chức năng này, đại biểu dẫn quy định cho hay.

Để bảo đảm nội dung này được thực thi thuận lợi, đáp ứng thông lệ chung và yêu cầu nâng hạng nhưng vẫn đảm bảo đảm chặt chẽ, tránh rủi ro phát sinh, đại biểu Đỗ Đức Hiển đề nghị Bộ Tài chính, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam phối hợp chặt chẽ, sớm ban hành các tiêu chuẩn kỹ thuật, cơ chế vận hành phù hợp trong quá trình các ngân hàng này tham gia trên hệ thống đối tác bù trừ trung tâm.

Cũng quan tâm đến vấn đề này, đại biểu Đỗ Đức Hiển (đoàn TP. HCM), Ủy viên thường trực Ủy ban Pháp luật cho rằng, việc sửa đổi, bổ sung để làm rõ hơn nội dung quy định của luật hiện hành theo hướng cho phép ngân hàng thương mại, chi nhánh ngân hàng nước ngoài tham gia cơ chế đối tác bù trừ trung tâm với vai trò bù trừ trên thị trường chứng khoán cơ sở là cần thiết.

Quy định này, theo đại biểu, sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho việc triển khai cơ chế đối tác bù trừ trung tâm phù hợp với thông lệ quốc tế. “Với mục tiêu mà Chính phủ đã đề ra về việc nâng hạng thị trường chứng khoán vào năm 2025, việc cho phép các ngân hàng được làm thành viên bù trừ của cơ chế đối tác bù trừ trung tâm theo thông lệ quốc tế là cấp thiết để tổ chức xếp hạng xem xét, đánh giá trong kỳ xếp hạng gần nhất vào đầu năm sau” - đại biểu phát biểu.

Kiểm toán vốn điều lệ để tránh những vụ "phù phép" như Faros

Tại dự thảo Luật Chứng khoán (sửa đổi), Chính phủ đề xuất hồ sơ chào bán ra công chúng thì cần phải có báo cáo vốn điều lệ đã góp trong thời gian 10 năm tính đến thời điểm đăng ký chào bán số cổ phiếu lần đầu ra công chúng được kiểm toán bởi công ty kiểm toán độc lập.

Nhiều ý kiến của Ủy ban Kinh tế không đồng tình nội dung này với lý do phát sinh thêm thời gian, chi phí cho doanh nghiệp, có thể gây tâm lý e ngại cho doanh nghiệp, nhất là trường hợp doanh nghiệp có lịch sử hình thành lâu dài.

Gỡ rào cản về cơ chế thanh toán để sớm nâng hạng thị trường chứng khoán
Đại biểu Nguyễn Hữu Toàn (đoàn Lai Châu)

Góp ý về nội dung này, đại biểu Nguyễn Hữu Toàn (đoàn Lai Châu), Phó Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính, Ngân sách cho rằng, việc kiểm toán xác định vốn điều lệ ban đầu là một nội dung rất quan trọng để xác định vốn điều lệ thực góp và tổng số vốn, tổng số cổ phần phát hành ra công chúng và số cổ phần này sẽ được lưu hành tiếp tục ở thị trường thứ cấp.

Nếu vốn điều lệ không được xác định chính xác thì đó là sự đánh tráo đối với toàn bộ các nhà đầu tư ngay từ lần mua đầu đến những lần mua tiếp theo. Điển hình cho nội dung này là công ty FAROS của FLC từ vốn điều lệ ban đầu là 1,5 tỷ đồng sau 5 lần tăng vốn điều lệ trong 3 năm 2014-2016 đã tăng vốn lên 4.300 tỷ đồng. “Hệ lụy rất lớn cho cả thị trường” - đại biểu Nguyễn Hữu Toàn nhấn mạnh.

Một ví dụ khác được Phó Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính, Ngân sách nêu là trong vụ án Sài Gòn - Đại Ninh của ông Nguyễn Cao Trí cũng qua nhiều lần phù phép tương tự đã nâng vốn lên 2.000 tỷ đồng. Cách “phù phép” của họ là bơm một số tiền nhất định vào các tài khoản, sau đó lại rút ra, bơm vào cho đến khi đạt được doanh số tổng bằng tổng số vốn điều lệ.

Do đó, theo đại biểu, quy định trên là một yếu tố cần đảm bảo cho thị trường chứng khoán được minh bạch, trong sạch. Nếu quy định có kiểm toán vốn điều lệ thì sẽ không xảy ra trường hợp như FAROS và một số trường hợp khác. “Tôi thấy đề xuất của Chính phủ hoàn toàn phù hợp để tạo ra một môi trường cho hoạt động TTCK minh bạch” - đại biểu nêu rõ.

Để tiết kiệm chi phí hơn, đồng thời vẫn đảm bảo mục tiêu là để phát triển TTCK công bằng, minh bạch, hiệu quả, đại biểu Nguyễn Hữu Toàn gợi ý, thời gian kiểm toán góp vốn điều lệ có thể rút ngắn lại so với đề xuất của Chính phủ là còn 5 năm.

Cần có phòng thông tin tín dụng ở các công ty chứng khoán

Đồng tình việc sửa Luật là cần thiết để phát triển TTCK an toàn, đại biểu Phạm Đức Ấn (đoàn Hà Nội), Chủ tịch HĐTV Agribank dẫn số liệu thống kê gần nhất cho hay thị trường chứng khoán cho vay cầm cố đã lên đến 230.000 tỷ đồng. Điều này đòi hỏi có những biện pháp quản lý mới, đặc biệt cần có phòng thông tin tín dụng tương tự như hệ thống ngân hàng thương mại.

Theo đại biểu, hiện nay các khách hàng tham gia vay ký quỹ ở rất nhiều tổ chức chứng khoán khác nhau và 1 chứng khoán có thể được cầm cố tại rất nhiều tổ chức chứng khoán khác nhau. Như vậy, có thể trong trường hợp cần phải xử lý chứng khoán đó dẫn đến rủi ro. Vì vậy, các công ty chứng khoán cần có những thông tin liên quan tương tự như thông tin tín dụng.

Điều này nên giao quyền cho Bộ Tài chính có thể thiết lập bộ phận này để đảm bảo tính minh bạch và các công ty chứng khoán có thể dựa trên đó để nắm được thông tin, quản lý rủi ro của mình, đại biểu đề xuất.

Hoàng Yến

Đọc thêm

Thị trường tài sản mã hóa: Tăng tốc hoàn thiện điều kiện, củng cố an toàn nền tảng để khai mở

Thị trường tài sản mã hóa: Tăng tốc hoàn thiện điều kiện, củng cố an toàn nền tảng để khai mở

(TBTCO) - Cùng với việc hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, các doanh nghiệp đang đẩy nhanh quá trình chuẩn bị về vốn, hạ tầng công nghệ và an toàn hệ thống thông tin để tham gia thí điểm thị trường tài sản mã hóa. Những chuyển động này được kỳ vọng tạo nền tảng cho thị trường vận hành minh bạch, an toàn, đồng thời nâng cao khả năng quản lý, giám sát và bảo vệ quyền lợi nhà đầu tư.
Các doanh nghiệp Thủ đô tiếp cận cơ chế vận hành sàn giao dịch các-bon trong nước

Các doanh nghiệp Thủ đô tiếp cận cơ chế vận hành sàn giao dịch các-bon trong nước

(TBTCO) - Mới đây, tại Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX), Trung tâm Xúc tiến đầu tư và Hỗ trợ doanh nghiệp Hà Nội (thuộc Sở Tài chính Hà Nội) chủ trì hội thảo giới thiệu mô hình tổ chức và cơ chế vận hành sàn giao dịch các-bon trong nước. HNX và Viện Công nghệ Châu Á tại Việt Nam (AIT Việt Nam) phối hợp tổ chức hội thảo.
Go Finance 2026: Kết nối đào tạo với thực tiễn thị trường tài chính - chứng khoán

Go Finance 2026: Kết nối đào tạo với thực tiễn thị trường tài chính - chứng khoán

(TBTCO) - Tại chung kết Go Finance 2026, các thí sinh vào vai chuyên viên phân tích quỹ đầu tư, xây dựng và bảo vệ khuyến nghị đối với doanh nghiệp niêm yết. Với sự bảo trợ chuyên môn của Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN), cuộc thi tạo cơ hội để sinh viên vận dụng kiến thức tài chính, chứng khoán vào các tình huống thị trường.
Chứng khoán tuần mới (16/11 - 22/11): Chờ diễn biến lãi suất và cổ phiếu công nghệ

Chứng khoán tuần mới (16/11 - 22/11): Chờ diễn biến lãi suất và cổ phiếu công nghệ

Thị trường chứng khoán có tuần tăng đầu tiên sau hai tuần giảm, nhưng nhịp phục hồi vẫn phụ thuộc đáng kể vào một số cổ phiếu vốn hóa lớn. Tuần tới, kết quả kinh doanh của Nvidia, diễn biến làn sóng cổ phiếu AI - công nghệ và những động thái giảm lãi suất trong nước sẽ là các biến số đáng chú ý.
Phát triển trái phiếu địa phương cần cung ổn định và cầu dài hạn

Phát triển trái phiếu địa phương cần cung ổn định và cầu dài hạn

(TBTCO) - Quy mô trái phiếu chính quyền địa phương còn nhỏ so với toàn thị trường, trong khi nhu cầu vốn cho hạ tầng lớn. Theo ông Đỗ Lê Thành Đạt - Phó Giám đốc Khối Xếp hạng tín nhiệm và Nghiên cứu, VIS Rating, mở rộng kênh này cần nguồn cung có lộ trình, thanh khoản thứ cấp và sự tham gia của nhà đầu tư dài hạn.
Thị trường tiền tệ tuần 9 - 13/11: USD bật tăng, kích hoạt hai công cụ giữa nhịp hút ròng hơn 25.000 tỷ đồng

Thị trường tiền tệ tuần 9 - 13/11: USD bật tăng, kích hoạt hai công cụ giữa nhịp hút ròng hơn 25.000 tỷ đồng

(TBTCO) - Thị trường tiền tệ tuần 9 - 13/11 cho thấy, tỷ giá USD đảo chiều tăng mạnh, sau khi Ngân hàng Nhà nước triển khai hai công cụ mới gồm hoán đổi ngoại tệ kỳ hạn 182 ngày và mua USD giao ngay định kỳ nhằm hỗ trợ thanh khoản. Trong khi đó, qua kênh OMO, nhà điều hành đảo chiều hút ròng hơn 25.200 tỷ đồng, lãi suất liên ngân hàng vẫn qua đêm hạ nhiệt.
Phiên "mở hàng" mua USD giao ngay vắng bên bán, nhóm ngân hàng nào có lợi thế?

Phiên "mở hàng" mua USD giao ngay vắng bên bán, nhóm ngân hàng nào có lợi thế?

(TBTCO) - Thông tin từ HSC cho thấy, trong ngày đầu triển khai nghiệp vụ mua USD giao ngay, chưa có ngân hàng đăng ký bán ngoại tệ cho Ngân hàng Nhà nước. Giới phân tích cho rằng, hiệu quả nghiệp vụ phụ thuộc vào diễn biến tỷ giá và dòng vốn ngoại tệ, trong đó nhóm ngân hàng có trạng thái USD dương có thể hưởng lợi.
Chứng khoán ngày 13/11: Lực mua cuối phiên đưa VN-Index trở lại sắc xanh

Chứng khoán ngày 13/11: Lực mua cuối phiên đưa VN-Index trở lại sắc xanh

Thị trường chứng khoán ngày 13/11 diễn biến giằng co, với áp lực bán chiếm ưu thế trong phần lớn thời gian giao dịch. Lực mua cải thiện về cuối phiên giúp VN-Index đảo chiều tăng nhẹ và khép lại tuần trong sắc xanh. Thanh khoản vẫn ở mức thấp, trong khi khối ngoại mua ròng.
Xem thêm

Mới nhất Đọc nhiều

Chứng khoán

Chứng khoán quốc tế

GSPC -30.73
16/11 | -30.73 (7,561.67 -30.73 (-0.40%))
DJI +50.45
16/11 | +50.45 (52,347.55 +50.45 (+0.10%))
IXIC -229.83
16/11 | -229.83 (25,136.27 -229.83 (-0.91%))
NYA +53.82
16/11 | +53.82 (24,520.82 +53.82 (+0.22%))
XAX +26.93
16/11 | +26.93 (8,125.83 +26.93 (+0.33%))
BUK100P +4.67
16/11 | +4.67 (1,082.23 +4.67 (+0.43%))
RUT -8.57
16/11 | -8.57 (2,790.49 -8.57 (-0.31%))
VIX +1.30
16/11 | +1.30 (20.60 +1.30 (+6.73%))
FTSE +35.43
16/11 | +35.43 (10,937.99 +35.43 (+0.32%))
GDAXI -35.13
16/11 | -35.13 (26,714.82 -35.13 (-0.13%))
FCHI +16.70
16/11 | +16.70 (8,385.61 +16.70 (+0.20%))
STOXX50E -14.16
16/11 | -14.16 (6,372.70 -14.16 (-0.22%))
N100 -2.88
16/11 | -2.88 (1,919.08 -2.88 (-0.15%))
BFX +10.27
16/11 | +10.27 (6,129.93 +10.27 (+0.17%))
MOEX.ME -0.11
16/11 | -0.11 (85.20 -0.11 (-0.13%))
HSI +116.24
16/11 | +116.24 (23,753.84 +116.24 (+0.49%))
STI -48.66
16/11 | -48.66 (5,183.18 -48.66 (-0.93%))
AXJO -37.50
16/11 | -37.50 (9,044.70 -37.50 (-0.41%))
AORD -39.10
16/11 | -39.10 (9,165.40 -39.10 (-0.42%))
BSESN +512.34
16/11 | +512.34 (82,104.79 +512.34 (+0.63%))
JKSE -23.42
16/11 | -23.42 (5,320.98 -23.42 (-0.44%))
KLSE +5.44
16/11 | +5.44 (1,588.03 +5.44 (+0.34%))
NZ50 +130.09
16/11 | +130.09 (14,303.77 +130.09 (+0.92%))
KS11 -190.03
16/11 | -190.03 (5,100.50 -190.03 (-3.59%))
TWII -2,635.04
16/11 | -2,635.04 (41,040.08 -2,635.04 (-6.03%))
GSPTSE -31.30
16/11 | -31.30 (36,105.90 -31.30 (-0.09%))
BVSP 0.00
16/11 | 0.00 (172,457.77 0.00 (0.00%))
MXX -606.23
16/11 | -606.23 (71,204.98 -606.23 (-0.84%))
MERV 0.00
16/11 | 0.00 (2,848,945.25 0.00 (0.00%))
TA125.TA -26.06
16/11 | -26.06 (3,894.79 -26.06 (-0.66%))
CASE30 +12.60
16/11 | +12.60 (52,199.80 +12.60 (+0.02%))
JN0U.JO -46.05
16/11 | -46.05 (6,580.75 -46.05 (-0.69%))
FPACEPE-USD-TR.FGI -40.89
16/11 | -40.89 (9,971.64 -40.89 (-0.41%))
DX-Y.NYB +0.06
16/11 | +0.06 (103.47 +0.06 (+0.06%))
FPACEBOUS-USD-TR.FGI -78.81
16/11 | -78.81 (10,755.19 -78.81 (-0.73%))
125904-USD-STRD -0.72
16/11 | -0.72 (2,790.36 -0.72 (-0.03%))
XDB -0.33
16/11 | -0.33 (132.00 -0.33 (-0.25%))
XDE -0.45
16/11 | -0.45 (110.11 -0.45 (-0.41%))
FPCPEXVE-USD-TR.FGI -38.14
16/11 | -38.14 (10,545.60 -38.14 (-0.36%))
000001.SS -31.78
16/11 | -31.78 (3,602.57 -31.78 (-0.87%))
N225 -1,480.33
16/11 | -1,480.33 (59,662.02 -1,480.33 (-2.42%))
XDN +0.11
16/11 | +0.11 (62.66 +0.11 (+0.18%))
XDA -0.56
16/11 | -0.56 (67.52 -0.56 (-0.82%))
FPCPEXVA-USD-TR.FGI -9.44
16/11 | -9.44 (6,821.04 -9.44 (-0.14%))