Năm 2022, Công ty TNHH MTV Dệt kim Đông Xuân (Dệt kim Đông Xuân) đã nộp hồ sơ hoàn thuế đến Cục Thuế TP. Hà Nội (nay là Thuế TP. Hà Nội) đề nghị được hoàn trên 12 tỷ đồng tiền thuế giá trị gia tăng theo quy định của pháp luật. Tuy nhiên, trong bộ hồ sơ đề nghị hoàn thuế của Dệt kim Đông Xuân, có một số hóa đơn mua vật tư của doanh nghiệp cung cấp hàng hóa nhưng không kê khai nộp thuế; doanh nghiệp đã ngừng nghỉ kinh doanh, nên đã bị cơ quan thuế đưa vào diện rủi ro cao chờ xác minh dẫn đến hồ sơ hoàn thuế bị trả lại.
Câu chuyện này không chỉ riêng Dệt kim Đông Xuân gặp phải, mà khá nhiều doanh nghiệp khác chung tình trạng. Việc bị trả lại hồ sơ hoàn thuế khiến cho doanh nghiệp gặp rất nhiều khó khăn về dòng vốn, không thúc đẩy được sản xuất kinh doanh.
 |
| Việc làm sạch mã số thuế không chỉ nhằm loại bỏ “doanh nghiệp ma”, doanh nghiệp “chết chưa được chôn”. Ảnh: Đức Thanh |
Sau thời gian giải trình và có sự chỉ đạo quyết liệt từ lãnh đạo Tổng cục Thuế lúc bấy giờ, hồ sơ hoàn thuế của Dệt kim Đông Xuân và nhiều của doanh nghiệp khác đã được cơ quan thuế giải quyết. Mặc dù các doanh nghiệp làm ăn chân chính đã được hoàn thuế, song từ đó đến nay, tình trạng doanh nghiệp làm ăn chộp giật, ngừng nghỉ kinh doanh không làm thủ tục giải thể, phá sản vẫn còn tồn tại khiến không chỉ doanh nghiệp làm ăn chân chính bị vạ lây, mà cơ quan quản lý nhà nước, trong đó có cơ quan thuế cũng gặp không ít khó khăn trong công tác quản lý.
Theo thống kê, hiện có khoảng 963.500 người nộp thuế (gồm 325.500 doanh nghiệp và 638.000 hộ kinh doanh) không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký nhưng còn nợ thuế. Số doanh nghiệp này đã gây tốn rất nhiều nguồn lực của cơ quan quản lý thuế. Và nếu như không làm sạch dữ liệu của khối người nộp thuế nêu trên, thì câu chuyện hồ sơ đề nghị hoàn thuế của các doanh nghiệp làm ăn chân chính sẽ còn tiếp tục bị trả lại do không may hoặc vô tình mua phải vật tư, hàng hóa phục vụ sản xuất kinh doanh của những doanh nghiệp trên.
Cục Thuế cho rằng, đây là một trong những điểm nghẽn lớn trong công tác quản lý thuế, làm gia tăng hồ sơ tồn đọng, kéo dài thời gian xử lý thủ tục hành chính, gây lãng phí nguồn lực xã hội, ảnh hưởng đến tính minh bạch của môi trường kinh doanh, tác động trực tiếp đến người nộp thuế chấp hành tốt pháp luật và tiềm ẩn rủi ro thất thu ngân sách nhà nước; đồng thời làm phát sinh nhiều rủi ro pháp lý đối với chủ doanh nghiệp, người đại diện theo pháp luật, chủ hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh khi không thực hiện hoặc chưa hoàn thành nghĩa vụ thuế theo quy định.
Một thực tiễn khác trong công tác quản lý cũng cho thấy, một bộ phận đối tượng đã lợi dụng sự thông thoáng của thủ tục thành lập doanh nghiệp, đăng ký kinh doanh để thành lập pháp nhân không phục vụ hoạt động sản xuất, kinh doanh thực chất; lợi dụng sử dụng hóa đơn không hợp pháp để hợp thức hóa chi phí, trốn thuế, chiếm đoạt tiền thuế, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến trật tự, kỷ cương quản lý nhà nước, môi trường đầu tư, kinh doanh và hiệu lực quản lý thuế.
Để xử lý dứt điểm tình trạng này, ngành Thuế đã triển khai thống nhất chiến dịch “Làm sạch mã số thuế - Tháo gỡ điểm nghẽn trong kinh doanh” trong toàn ngành. Lãnh đạo Cục Thuế cho rằng, đây là việc làm cấp bách, nhằm xử lý thực chất hồ sơ tồn đọng, tháo gỡ khó khăn cho người nộp thuế có thiện chí tuân thủ, siết chặt kỷ luật, kỷ cương công vụ, kiểm soát rủi ro ngay từ đầu vào. Đồng thời, tạo chuyển biến rõ nét trong quản trị dữ liệu, quản lý rủi ro và phối hợp liên ngành trong công tác quản lý thuế hiện đại.
Mục tiêu được ngành Thuế đặt ra trong năm 2026 là: 100% người nộp thuế thuộc diện theo dõi trong Chiến dịch được giao đầu mối đơn vị, đầu mối lãnh đạo và đầu mối công chức phụ trách; được cập nhật trên hệ thống theo dõi, kiểm đếm thống nhất toàn ngành trên hệ thống báo cáo điện tử; tối thiểu 80% người nộp thuế được rà soát để cập nhật thông tin cá nhân chủ, người đại diện theo pháp luật, thông tin liên hệ và dữ liệu liên quan phục vụ quản lý.
| Để xử lý triệt để vấn đề doanh nghiệp “chết không được chôn”, bên cạnh nhiệm vụ làm sạch dữ liệu, trong thực hiện nghiệp vụ, cơ quan thuế cần tích cực xác nhận tình trạng nợ thuế để hỗ trợ các doanh nghiệp hoàn tất thủ tục giải thể nhanh chóng, thay vì để họ rơi vào vòng xoáy nợ đọng và “treo” mã số thuế vô thời hạn như giai đoạn vừa qua. Luật sư Nguyễn Văn Được - Tổng Giám đốc Công ty TNHH Kế toán và Tư vấn thuế Trọng Tín |
Mục tiêu khác là, 100% hồ sơ tồn trên hệ thống ứng dụng quản lý thuế được rà soát, xác định lại trạng thái hiện tại, đảm bảo các hồ sơ tồn ảo (không phát sinh trong thực tế hoặc đã xử lý xong nhưng chưa được cập nhật kết quả) được cập nhật theo trạng thái thực tế.
Đối với vấn đề xử lý hồ sơ tồn đọng, ngành Thuế đặt mục tiêu tối thiểu 35% số hồ sơ tồn đọng trạng thái 03 tại thời điểm 31/3/2026 được xử lý dứt điểm trước ngày 31/12/2026 nếu đủ điều kiện theo quy định; trong đó ưu tiên xử lý ngay đối với nhóm hồ sơ không phát sinh doanh thu, không phát sinh hóa đơn, hồ sơ đủ điều kiện xác nhận nghĩa vụ, hoặc hồ sơ kéo dài trên 12 tháng.
Cạnh đó, Cục Thuế đặt mục tiêu giảm thời gian giải quyết bình quân của các hồ sơ giải thể, chấm dứt hoạt động phát sinh mới kể từ quý II/2026 xuống còn không quá 4 tháng đối với hồ sơ thuộc thẩm quyền cơ quan thuế và đủ điều kiện xử lý. Tỷ lệ doanh nghiệp hoàn thành thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế trong tổng số doanh nghiệp rời bỏ thị trường năm 2026 đạt tối thiểu 40%. Số lượng doanh nghiệp không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký phát sinh mới trong năm 2026 giảm tối thiểu 20% so với năm 2025.
Mục tiêu đặc biệt khác là, 100% doanh nghiệp, hộ kinh doanh mới thành lập thuộc diện quản lý được tiếp cận tài liệu phổ biến chính sách, hướng dẫn tuân thủ cơ bản ngay từ đầu.
Chia sẻ quan điểm về chiến dịch làm sạch mã số thuế đang được triển khai, ông Nguyễn Đăng Lợi - Tổng Giám đốc Công ty TNHH Dệt kim Đông Xuân cho rằng, cơ quan thuế giải quyết dứt điểm vấn đề này sẽ giúp doanh nghiệp làm ăn chân chính giảm rất nhiều rủi ro trong giao thương. Bởi trong giao thương, doanh nghiệp không có các biện pháp nghiệp vụ để kiểm soát đâu là doanh nghiệp làm ăn chân chính, đâu là doanh nghiệp làm ăn chộp giật; doanh nghiệp thực hiện xong các phi vụ kinh doanh rồi ngừng hoạt động. Khi có giao thương với những doanh nghiệp này, doanh nghiệp làm ăn chân chính chịu nhiều thiệt thòi, ảnh hưởng đến uy tín của doanh nghiệp với cơ quan quản lý nhà nước và đối tác.
“Mong rằng, việc làm sạch dữ liệu mã số thuế của doanh nghiệp không còn hoạt động, ngừng kinh doanh được triển khai có kết quả càng sớm càng tốt. Bởi trong giai đoạn doanh nghiệp còn khó khăn như hiện nay, việc được giải quyết hoàn thuế sớm, doanh nghiệp có thêm nguồn lực tài chính phục vụ hoạt động sản xuất kinh doanh, mở rộng đầu tư hiệu quả, qua đó đóng góp nhiều hơn cho phát triển kinh tế - xã hội” - ông Lợi bày tỏ.
Theo các chuyên gia, việc triển khai làm sạch dữ liệu mã số thuế mà ngành Thuế vừa phát động không đơn thuần là xử lý thủ tục hành chính, mà còn là bước đi quan trọng để xây dựng hệ sinh thái quản lý thuế hiện đại, minh bạch và công bằng hơn. Khi dữ liệu được chuẩn hóa và các hành vi gian lận bị kiểm soát hiệu quả, doanh nghiệp tuân thủ pháp luật sẽ được hưởng lợi từ môi trường kinh doanh lành mạnh, thủ tục thông thoáng và niềm tin thị trường được củng cố.
