Mạnh tay xử lý vi phạm trong lĩnh vực chứng khoán

Bổ sung hành vi, nâng mức xử phạt

Nghị định số 306/2025/NĐ-CP (Nghị định 306) sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 156/2020/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực chứng khoán và thị trường chứng khoán và Nghị định số 158/2020/NĐ-CP về chứng khoán phái sinh và thị trường chứng khoán phái sinh.

Một trong những điểm nhấn quan trọng của Nghị định 306 là nâng mức xử phạt tiền đối với nhiều hành vi vi phạm, đặc biệt là các hành vi xâm hại quyền và lợi ích hợp pháp của nhà đầu tư. Theo đó, hàng loạt vi phạm trong hoạt động của công ty chứng khoán như không giám sát giao dịch của khách hàng, không báo cáo giao dịch có dấu hiệu vi phạm, không lập và gửi báo cáo bất thường theo yêu cầu của cơ quan quản lý đã được điều chỉnh mức phạt từ khung 70 - 100 triệu đồng lên 300 - 400 triệu đồng.

Khung khổ pháp lý đang được hoàn thiện nhằm bảo đảm sự phát triển ổn định, minh bạch và bền vững của thị trường chứng khoán. Ảnh: Đức Thanh

Bên cạnh đó, Nghị định bổ sung đối tượng công ty con của Tổng Công ty Lưu ký và Bù trừ chứng khoán Việt Nam, bảo đảm phù hợp với các quy định mới của Luật Chứng khoán sửa đổi năm 2024.

Đối với những vi phạm trong quản trị công ty, Nghị định 306 cũng có bước điều chỉnh mạnh mẽ khi bổ sung nhiều hành vi vi phạm mới trong quản trị công ty đại chúng, đi kèm với mức phạt cụ thể các hành vi như không bảo đảm điều kiện của người phụ trách quản trị công ty, không báo cáo đầy đủ tại Đại hội đồng cổ đông thường niên, không tổ chức Đại hội đồng cổ đông theo quy định, không chi trả cổ tức sau khi đã được thông qua..., với mức phạt tiền từ vài chục triệu đồng đến hàng trăm triệu đồng.

Thêm một điểm mới nữa của Nghị định 306 là việc tách bạch các quy định xử phạt đối với trái phiếu doanh nghiệp phát hành riêng lẻ. Thay vì được quy định trong một điều như trước đây, các hành vi vi phạm liên quan đến phát hành, đăng ký, giao dịch, công bố thông tin và cung cấp dịch vụ trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ được quy định tại các điều riêng biệt. Việc xử phạt được phân loại rõ theo từng khâu, giúp tăng khả năng truy cứu trách nhiệm đúng chủ thể, đúng hành vi, tránh tình trạng xử phạt mang tính hình thức.

Không chỉ tăng tiền phạt, Nghị định 306 còn mạnh tay điều chỉnh các hình thức xử phạt bổ sung, đặc biệt là biện pháp đình chỉ hoạt động. Đối với các vi phạm nghiêm trọng trong giao dịch chứng khoán, như giao dịch nội gián, thao túng thông qua cho mượn tài khoản hoặc đứng tên sở hữu hộ, thời hạn đình chỉ giao dịch được nâng lên 18 - 24 tháng. Quy định này nhằm tăng cường tính răn đe, phòng ngừa đối với hành vi vi phạm cho người khác mượn tài khoản để giao dịch chứng khoán hoặc đứng tên sở hữu chứng khoán hộ người khác dẫn đến thao túng thị trường chứng khoán.

Ngoài ra, trong hoạt động của công ty chứng khoán, nhiều hành vi vi phạm có thể bị đình chỉ nghiệp vụ môi giới, đình chỉ hoạt động cho vay giao dịch ký quỹ, cho thấy xu hướng xử phạt ngày càng gắn với nghiệp vụ cụ thể phát sinh vi phạm.

Tăng hiệu quả phòng ngừa và ngăn chặn các hành vi vi phạm

Đáng chú ý, Nghị định 306 sửa đổi, bổ sung các quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực phòng, chống rửa tiền; phòng, chống tài trợ khủng bố và phòng, chống tài trợ phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt tại Điều 45 Nghị định số 156/2020/NĐ-CP áp dụng đối với các đối tượng có nghĩa vụ báo cáo theo Luật Phòng, chống rửa tiền là công ty chứng khoán, công ty quản lý quỹ, bảo đảm phù hợp với các quy định mới của Luật Phòng, chống rửa tiền. Đồng thời, thống nhất, đồng bộ với các quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực tiền tệ và ngân hàng.

Việc sửa đổi, bổ sung quy định xử phạt các vi phạm này tại Nghị định 306 góp phần thực hiện các khuyến nghị của Lực lượng đặc nhiệm tài chính quốc tế (FATF).

Có thể thấy, với hàng loạt điều chỉnh theo hướng tăng mức phạt, mở rộng đối tượng, kéo dài thời hạn đình chỉ và siết chặt trách nhiệm của tổ chức trung gian, Nghị định 306 đã tạo ra khung xử phạt đủ mạnh so với mặt bằng chung trước đây.

Bà Phạm Thị Thanh Hương - Chánh Thanh tra Ủy ban Chứng khoán Nhà nước cho biết, mức xử phạt hành chính tối đa trong lĩnh vực chứng khoán hiện thuộc nhóm cao, lên tới 1,5 tỷ đồng đối với cá nhân và 3 tỷ đồng đối với tổ chức, cao hơn nhiều lĩnh vực khác, kể cả ngân hàng. Bên cạnh hình thức phạt tiền, Nghị định còn bổ sung các hình thức xử phạt bổ sung và biện pháp khắc phục hậu quả, qua đó tăng hiệu quả phòng ngừa và ngăn chặn các hành vi vi phạm.

Theo bà Hương, Nghị định 306 là bước hoàn thiện quan trọng trong khung khổ pháp lý về xử phạt vi phạm hành chính và quản lý hoạt động chứng khoán, chứng khoán phái sinh. Việc nắm vững và thực thi đúng các quy định mới sẽ giúp doanh nghiệp và các chủ thể trên thị trường chủ động điều chỉnh hoạt động, hạn chế rủi ro pháp lý, qua đó góp phần bảo đảm sự phát triển ổn định, minh bạch và bền vững của thị trường chứng khoán Việt Nam trong giai đoạn tới.