Từ “ăn ngon” đến “ăn xanh”

Phân khu “Nông sản Việt - Lan tỏa sắc xuân” do Bộ Nông nghiệp và Môi trường chủ trì tại Hội chợ Mùa Xuân 2026 là điểm nhấn trưng bày nông sản sạch, đặc sản vùng miền, sản phẩm OCOP và mô hình nông nghiệp công nghệ cao, tuần hoàn. Khu vực này thúc đẩy tiêu dùng xanh và kết nối giao thương.

Phân khu này đã thu hút đông đảo người dân Thủ đô và du khách. Từ rau củ hữu cơ, gạo đặc sản, trái cây vùng miền đến các sản phẩm chế biến sâu như trà thảo mộc, nước ép, mứt Tết… hầu hết đều được giới thiệu theo một thông điệp chung: sản xuất bền vững, an toàn và thân thiện môi trường.

Hội chợ Xuân Bính Ngọ 2026 mang đến nhiều nông sản sạch và sản phẩm đạt chứng nhận OCOP.

Trong thời gian 12 ngày diễn ra hội chợ, khu vực nông sản sạch và sản phẩm đạt chứng nhận OCOP luôn ghi nhận lượng khách ổn định. Ban Tổ chức cho biết, tỷ lệ sản phẩm đạt chứng nhận OCOP và tiêu chuẩn an toàn thực phẩm tham gia hội chợ năm nay tăng đáng kể so với các kỳ trước. Không ít doanh nghiệp coi đây là dịp khảo sát phản ứng thị trường trước khi đưa sản phẩm vào hệ thống siêu thị hoặc hướng tới xuất khẩu.

Tại gian hàng của một hợp tác xã rau hữu cơ ở Sóc Sơn (Hà Nội), nhiều loại rau ăn lá, củ quả canh tác theo quy trình hữu cơ được đóng gói trong túi giấy và túi phân hủy sinh học. Đại diện hợp tác xã cho biết, chỉ trong ba ngày đầu hội chợ, lượng hàng bán ra tăng khoảng 25% so với cùng kỳ năm trước. Nhiều khách hàng đặt mua thêm qua kênh trực tuyến sau khi tham quan gian hàng.

Một ví dụ khác là sản phẩm gạo canh tác theo mô hình “1 phải 5 giảm” của doanh nghiệp tại Đồng Tháp. Sản phẩm có mã QR truy xuất toàn bộ quy trình từ gieo sạ, chăm sóc đến thu hoạch. Không ít khách hàng đã trực tiếp quét mã kiểm tra trước khi quyết định mua. Đại diện doanh nghiệp cho biết các dòng gạo giảm phát thải, sử dụng bao bì giấy tái chế có mức tiêu thụ tăng rõ rệt, đặc biệt ở phân khúc quà biếu Tết.

Gian hàng của Hợp tác xã Nông nghiệp xanh Lục Ngạn (Bắc Ninh) mang đến hội chợ những sản phẩm đặc trưng, như táo, cam, quýt, ổi, xoài sấy, nem bùi và bánh chưng “Hạnh phúc”... Theo đại diện hợp tác xã này, điểm nổi bật của các sản phẩm là được sản xuất theo hướng an toàn, đạt tiêu chuẩn VietGAP, bảo đảm chất lượng nên người tiêu dùng có thể yên tâm, không lo tồn dư thuốc bảo vệ thực vật.

Theo ghi nhận, các giỏ quà Tết kết hợp nông sản sạch – như gạo hữu cơ, trà thảo mộc, mật ong, trái cây sấy không đường – có mức tiêu thụ cao hơn so với các sản phẩm thông thường. Điều này cho thấy xu hướng lựa chọn quà biếu gắn với sức khỏe và tiêu chí bền vững đang ngày càng rõ nét.

Bà Thu Hằng (quận Long Biên) cho biết: “Gia đình tôi ưu tiên sản phẩm có truy xuất nguồn gốc rõ ràng, hạn chế hóa chất. Mua nông sản tại hội chợ có thể gặp trực tiếp người sản xuất nên tôi yên tâm hơn.”

Sự thay đổi trong hành vi tiêu dùng buộc doanh nghiệp và hợp tác xã phải thích ứng. Không ít đơn vị đã đầu tư hệ thống mã QR truy xuất nguồn gốc, công khai vùng trồng, nhật ký sản xuất và quy trình kiểm soát chất lượng ngay tại gian hàng.

Trái cây sấy, trà thảo mộc lên ngôi nhờ “câu chuyện xanh”

Không chỉ nông sản tươi sống, các sản phẩm chế biến theo hướng tự nhiên cũng ghi nhận sức mua tích cực.

Một cơ sở sản xuất trái cây sấy ở Lâm Đồng mang đến dòng sản phẩm sấy lạnh, không sử dụng đường tinh luyện hay chất bảo quản. Bao bì được thiết kế tối giản, sử dụng vật liệu thân thiện môi trường. Chủ gian hàng cho biết lượng khách trẻ tìm đến khá đông, đặc biệt là nhóm khách hàng văn phòng chọn mua làm quà Tết.

Tương tự, gian hàng trà thảo mộc của một hợp tác xã ở Quảng Nam thu hút khách nhờ giới thiệu vùng nguyên liệu trồng theo tiêu chuẩn VietGAP, thu hái thủ công và sấy bằng năng lượng sạch. Nhiều khách hàng cho biết họ ấn tượng khi được nghe trực tiếp câu chuyện về hành trình chuyển đổi sang canh tác bền vững.

Bà Minh Trang (quận Hai Bà Trưng) chia sẻ: “Trước đây tôi thường mua quà Tết theo thương hiệu quen thuộc. Năm nay tôi ưu tiên sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng, ít tác động môi trường. Bao bì thân thiện và thông tin minh bạch khiến tôi yên tâm hơn".

Nếu trước đây, người tiêu dùng quan tâm trước hết đến giá cả và mẫu mã, thì nay tiêu chí “xanh” đang trở thành yếu tố quyết định. Nhiều khách hàng chủ động hỏi về quy trình canh tác, tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP, chứng nhận hữu cơ hay mức độ sử dụng bao bì tái chế.

Các gian hàng về nông sản được Thủ tướng ghé thăm.

Doanh nghiệp chuyển hướng sản xuất bền vững

Tại hội chợ năm nay, nhiều chủ thể OCOP và doanh nghiệp nông nghiệp cho thấy bước chuyển từ “sản xuất số lượng” sang “sản xuất có trách nhiệm”.

Một hợp tác xã trồng cam tại Hòa Bình mang đến dòng sản phẩm canh tác theo hướng hữu cơ, giảm tối đa phân bón hóa học. Đại diện đơn vị cho biết việc chuyển đổi phương thức sản xuất ban đầu khiến chi phí tăng khoảng 10–15%, song bù lại giá bán cao hơn và đầu ra ổn định hơn.

Trong khi đó, một doanh nghiệp gạo ở Đồng Tháp giới thiệu mô hình canh tác lúa giảm phát thải khí nhà kính, tiết kiệm nước tưới. Bao bì sản phẩm được thay thế bằng túi giấy và vật liệu phân hủy sinh học. Theo doanh nghiệp, chỉ riêng việc thay đổi bao bì đã giúp tăng sức cạnh tranh tại các kênh bán lẻ hiện đại.

Nhiều gian hàng còn kết hợp yếu tố kể chuyện – từ hành trình xây dựng vùng nguyên liệu sạch, quá trình đạt chứng nhận OCOP đến việc tham gia các chương trình nông nghiệp tuần hoàn. Chính sự minh bạch và cam kết dài hạn đã tạo dựng niềm tin với người mua.

Chuyên gia kinh tế nhận định, khi người tiêu dùng sẵn sàng chi trả cho sản phẩm thân thiện môi trường, động lực chuyển đổi xanh trong nông nghiệp sẽ mạnh mẽ hơn. Đây cũng là bước đi cần thiết để đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe của thị trường quốc tế, đặc biệt trong bối cảnh nhiều quốc gia siết chặt quy định về phát thải và truy xuất nguồn gốc.

Việt Nam là quốc gia xuất khẩu nông sản lớn, song để nâng cao giá trị gia tăng, việc chuyển đổi sang mô hình sản xuất xanh là yêu cầu tất yếu. Hội chợ Mùa Xuân 2026 cho thấy tín hiệu tích cực: từ nhận thức của người tiêu dùng đến hành động của doanh nghiệp đều đang thay đổi theo hướng bền vững hơn.

Hiện nay tiêu chí “xanh” được người tiêu dùng quan tâm trước tiên.

Nhiều doanh nghiệp tham gia hội chợ chia sẻ rằng doanh số bán hàng tăng trưởng không chỉ nhờ yếu tố mùa vụ mà còn nhờ niềm tin vào chất lượng và cam kết môi trường. Các giỏ quà Tết kết hợp nông sản sạch, đặc sản địa phương và bao bì thân thiện môi trường trở thành lựa chọn phổ biến của khách hàng.

Về dài hạn, tiêu dùng xanh không chỉ giúp bảo vệ môi trường mà còn nâng cao giá trị thương hiệu nông sản Việt. Khi sản phẩm đáp ứng tiêu chuẩn bền vững, cơ hội thâm nhập các thị trường khó tính sẽ rộng mở hơn.