Tuy nhiên, công tác phối hợp giữa các ngành chưa được đồng bộ, chặt chẽ, đúng mức, dẫn đến hiệu quả chưa đạt như mong muốn.

Còn thất thu thuế hoạt động khai thác khoáng sản

Ông Nguyễn Văn Luyện – Cục trưởng Cục Thuế Quảng Ngãi cho biết, năm 2019, UBND tỉnh Quảng Ngãi đã ban hành nhiều văn bản chỉ đạo về tăng cường công tác quản lý nhà nước đối với hoạt động khai thác tài nguyên khoáng sản. Các sở, ngành, địa phương cũng đã có nhiều nỗ lực trong công tác này theo chức năng, nhiệm vụ được giao.

Nhờ vậy, tổng số thuế thu từ các doanh nghiệp (DN) hoạt động khai thác tài nguyên, khoáng sản từ đầu năm đến nay đạt 653 tỷ đồng. Trong đó, số thu từ thuế tài nguyên là 107 tỷ đồng, tăng 71,6% so với cùng kỳ năm 2018; thu phí bảo vệ môi trường là 23 tỷ đồng, tăng 37,5%; thu tiền cấp quyền khai thác khoáng sản là 23 tỷ đồng, bằng 43,4%.

Cùng với việc thực hiện các giải pháp quản lý thuế, Cục Thuế Quảng Ngãi còn tăng cường thanh tra, kiểm tra hoạt động khai thác tài nguyên khoáng sản nhằm chống thất thu.

Đại diện Cục Thuế Quảng Ngãi cho biết, qua công tác thanh tra, kiểm tra cơ quan thuế phát hiện nhiều doanh nghiệp (DN) có hành vi vi phạm về khai thuế tài nguyên, phí bảo vệ môi trường (BVMT) như: kê khai không đúng giá tính thuế tài nguyên, sử dụng tài nguyên đất, cát tại chỗ nhưng không trình cơ quan có thẩm quyền cho phép, không khai thuế tài nguyên, phí BVMT theo quy định pháp luật về thuế; không qui đổi sản lượng nguyên khai dẫn đến kê khai thiếu sản lượng tính phí BVMT; kê khai mức phí không nhân hệ số K đối với trường hợp khai thác phương pháp lộ thiên theo quy định…

Cụ thể, qua công tác thanh tra, kiểm tra, Cục Thuế Quảng Ngãi đã yêu cầu DN khai điều chỉnh tăng 630 triệu đồng thuế tài nguyên và 401 triệu đồng phí BVMT. Tổng số thuế truy thu, xử phạt qua thanh tra, kiểm tra DN khai thác tài nguyên là trên 5,5 tỷ đồng.

Cùng với đó, Cục Thuế Quảng Ngãi cũng đã phối hợp với Thanh tra tỉnh xử lý truy thu thuế tài nguyên, phí bảo vệ môi trường trên 441 triệu đồng; phối hợp với Sở Tài nguyên và Môi trường (TN&MT) tham mưu đề xuất tỉnh xử phạt hành vi khai thác trái phép trên 200 triệu đồng. Đến nay, trên địa bàn còn 7 DN nợ trên 5,2 tỷ đồng tiền cấp quyền khai thác khoáng sản, trong đó 4 DN cơ quan thuế đã thực hiện biện pháp cưỡng chế nhưng vẫn chưa thu hồi được tiền thuế nợ.

Cần sự vào cuộc đồng bộ của các ngành

Kết quả đạt được là khá tích cực, tuy nhiên công tác quản lý nhà nước về khai thác tài nguyên khoáng sản liên quan đến nhiều ngành, địa phương, do đó quá trình triển khai quản lý về thuế đối với DN khai thác tài nguyên khoáng sản còn nhiều vướng mắc cần có sự chỉ đạo tích cực hơn nữa của UBND tỉnh, Ban Chỉ đạo chống thất thu ngân sách trong công tác chỉ đạo phối hợp các ngành, các cấp, qua đó chống thất thu cho ngân sách nhà nước.

Cụ thể, Cục trưởng Nguyễn Văn Luyện cho biết, Luật Quản lý thuế thực hiện cơ chế DN “tự khai, tự nộp”, công tác kiểm tra, thanh tra thuế cơ bản chỉ kiểm tra theo hồ sơ khai thuế của DN, còn việc xác định sản lượng tài nguyên khai thác thực tế thuộc thẩm quyền của cơ quan TN&MT. Do công tác phối hợp chưa được chặt chẽ, dẫn đến thiếu cơ sở pháp lý để xác định sản lượng khai thác thực tế theo đúng quy định, tiềm ẩn lớn thất thu về sản lượng tài nguyên khai thác.

Để tăng cường công tác quản lý nhà nước, tăng cường các biện pháp chống thất thu thuế, ngăn chặn hành vi vi phạm pháp luật trong hoạt động khai thác tài nguyên khoáng sản, đại diện Cục Thuế Quảng Ngãi cho rằng: Cần có sự vào cuộc đồng bộ của các cấp, các ngành, chủ yếu cơ quan TN&MT; cần tăng cường nhân lực, nâng cao hơn nữa chất lượng công tác phối hợp quản lý thuế, tạo sự công bằng cho các cá nhân, DN tham gia khai thác khoáng sản, qua đó chống thất thu cho ngân sách.

Tại khoản 6, Điều 5, Thông tư 152/2015/TT-BTC của Bộ Tài chính quy định cơ chế phối hợp giữa cơ quan thuế, cơ quan TN&MT để quản lý hoạt động khai thác tài nguyên tại địa phương như sau: Cơ quan TN&MT có trách nhiệm đối chiếu sản lượng tài nguyên đã khai thác tại từng mỏ do đơn vị khai thác khai, nộp thuế với dữ liệu đã có tại cơ quan TN&MT.

Trường hợp sản lượng khai thuế không phù hợp sản lượng được phép khai thác ghi trên giấy phép khai thác hoặc có dấu hiệu vi phạm pháp luật thì cơ quan TN&MT sẽ thực hiện các biện pháp nghiệp vụ để xác định sản lượng khai thác thực tế của đơn vị. Trong vòng 7 ngày làm việc kể từ ngày nhận được thông tin do cơ quan thuế chuyển đến, cơ quan TN&MT có trách nhiệm chuyển thông tin cho cơ quan thuế để xử lý theo quy định của Luật Quản lý thuế.

Tuy nhiên, từ năm 2016 đến nay, Cục Thuế Quảng Ngãi đã gửi 9 văn bản đề nghị Sở TN&MT tỉnh Quảng Ngãi xác nhận sản lượng khai thác tài nguyên thực tế hàng năm qui định, nhưng cho đến nay vẫn chưa được Sở TN&MT xác nhận trả lời. Do đó, công tác quản lý thu còn gặp nhiều khó khăn, nhất là cơ sở để truy thu xử lý phần kê khai còn thiếu.

Còn theo Luật Khoáng sản quy định cơ quan có thẩm quyền khi phê duyệt đề án đóng cửa mỏ phải xác định khối lượng khoáng sản thực tế đã khai thác, trữ lượng khoáng sản còn lại trong khu vực được phép khai thác khoáng sản so với trữ lượng được phép trong giấy phép khai thác khoáng sản tại thời điểm đóng cửa mỏ.

Tuy nhiên, khi tham mưu với UBND tỉnh ban hành các quyết định đóng cửa mỏ, Sở TN&MT không nêu khối lượng khoáng sản thực tế đã khai thác trong quyết định theo quy định. Do đó, cơ quan thuế không có cơ sở để đối chiếu, quản lý tính thuế tài nguyên theo sản lượng khai thác thực tế của DN, mà chủ yếu chỉ kiểm tra trên sản lượng đơn vị kê khai trên hồ sơ khai thuế, dẫn đến tiềm ẩn thất thu về sản lượng tài nguyên trên thực tế khai thác. Vì trên thực tế, các DN khai thác tài nguyên luôn khai thác triệt để sản lượng mỏ nhưng kê khai không đúng thực tế sản lượng khai thác nhằm trốn thuế tài nguyên, phí BVMT.

Chia sẻ thêm về những khó khăn trong công tác phối hợp quản lý thuế hoạt động khai thác khoáng sản trên địa bàn, Cục trưởng Nguyễn Văn Luyện cho biết, đối với các DN nợ tiền cấp quyền nhiều năm, cục thuế đã có văn bản báo cáo UBND tỉnh, đề nghị Sở TN&MT xem xét xử lý theo quy định như: Thu hồi giấy phép hoặc khai thác khoáng sản theo quy định tại Nghị định số 33/2017/NĐ-CP của Chính phủ và Luật Khoáng sản.

Tuy nhiên, Sở TN&MT chưa thực hiện thu hồi giấy phép khai thác khoáng sản, hiện nay các DN nói trên vẫn còn đang hoạt động và cố tình không chấp hành nghĩa vụ nộp thuế cho ngân sách nhà nước. Một số DN điển hình nợ tiền cấp quyền khai thác khoáng sản như: Công ty CP phát triển cơ sở hạ tầng Quảng Ngãi; Công ty TNHH Thành Long; Công ty TNHH xây dựng Hoàng Long; Công ty TNHH Thạnh Phát./.

Văn Tuấn