Cán bộ hải quan hướng dẫn DN hoàn thiện thủ tục nhập khẩu. Ảnh: Hải Anh

Sự liên kết trao đổi thông tin NSW giữa các bộ, ngành bộc lộ hạn chế

Theo Bộ Tài chính, Cơ chế một cửa quốc gia (NSW) được chính thức triển khai từ năm 2014, đến nay kết nối 13 bộ, ngành triển khai 200 thủ tục hành chính liên quan đến hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu, quá cảnh; người và phương tiện vận tải xuất cảnh, nhập cảnh, quá cảnh với sự kết nối tham gia xử lý của nhiều cơ quan quản lý nhà nước.

Mặc dù NSW đã triển khai và đạt được những kết quả tích cực trong những năm qua nhưng đánh giá tổng quan về công năng sử dụng cơ chế này còn khuyết thiếu một lĩnh vực hết sức quan trọng – đó là tổ chức kết nối, chia sẻ thông tin giữa các cơ quan nhà nước, tổ chức, doanh nghiệp liên quan trực tiếp, gián tiếp đến hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu, quá cảnh; người và phương tiện vận tải xuất cảnh, nhập cảnh, quá cảnh.

Trong khi đó, trên thực tế hiện nay về mức độ đáp ứng của hệ thống văn bản quy phạm pháp luật hiện hành có liên quan; về chủ trương, chỉ đạo quyết liệt của Chính phủ, cũng như về thực tế triển khai NSW càng cho thấy sự cần thiết phải tạo dựng cơ sở pháp lý minh bạch, hiệu quả cho việc triển khai kết nối, chia sẻ thông tin giữa các cơ quan nhà nước, tổ chức, doanh nghiệp liên quan trực tiếp, gián tiếp đến hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu, quá cảnh; người và phương tiện vận tải xuất cảnh, nhập cảnh, quá cảnh theo cơ chế một cửa quốc gia.

Trên thực tế việc triển khai NSW cũng như theo mục tiêu tổng quát Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt tại Quyết định số 1254/QĐ-TTg (ngày 26 tháng 9 năm 2018), NSW không chỉ bao gồm việc triển khai các thủ tục hành chính của các bộ, ngành mà còn hướng đến việc chia sẻ thông tin để nâng cao hiệu quả công tác quản lý nhà nước cũng như tạo thuận lợi thương mại đối với hoạt động xuất nhập khẩu hàng hóa, xuất nhập cảnh người và phương tiện vận tải.

Một trong những công cụ giải pháp nhằm tăng cường chất lượng hiệu quả quản lý nhà nước là việc toàn bộ các cơ quan Chính phủ liên quan trực tiếp, gián tiếp đến hoạt động xuất nhập khẩu, xuất nhập cảnh được kết nối và chia sẻ thông tin quản lý nhà nước thông qua Cổng thông tin một cửa quốc gia. Tuy nhiên hiện nay chưa có quy định pháp lý cụ thể cho nội dung này. Do đó, việc ra đời Nghị định về thực hiện kết nối và chia sẻ thông tin theo NSW là đòi hỏi mang tính tất yếu.

Nâng cao hiệu quả cải cách thủ tục hành chính

Bộ Tài chính cho biết, Nghị định về thực hiện kết nối và chia sẻ thông tin theo NSW sẽ đạt được nhiều mục đích cốt lõi như tạo cơ sở pháp lý ràng buộc, minh bạch cho việc tổ chức, kết nối, chia sẻ thông tin, dữ liệu giữa các cơ quan, tổ chức trong quá trình hoạt động quản lý nhà nước đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu, phương tiện xuất cảnh, nhập cảnh; nâng cao hiệu quả, chất lượng quản lý nhà nước, tạo thuận lợi thương mại đồng thời đảm bảo hiệu quả công tác quản lý nhà nước, đẩy mạnh phát triển Chính phủ điện tử của Đảng, Quốc hội và Chính phủ đã đề ra.

Nghị định sẽ khắc phục được hạn chế hiện tại trong việc xử lý thủ tục hành chính giữa các bộ, ngành, cơ quan liên quan.

Hiện nay, các thủ tục hành chính trong NSW gia đã được xử lý liên thông giữa các cơ quan liên quan trực tiếp đến thủ tục hành chính (như các bộ, sở, ngành) cũng như cơ quan kiểm tra kết quả thủ tục hành chính tại cửa khẩu (như cơ quan hải quan). Tuy nhiên, các cơ quan không liên quan trực tiếp đến thủ tục hành chính nhưng lại đóng vai trò kiểm soát hàng hóa trong chuỗi cung ứng, tiêu thụ (như công an, quản lý thị trường..) thì còn hạn chế trong việc nhận và chia sẻ thông tin qua NSW, dẫn đến chưa thực sự đồng bộ trong việc xử lý, chia sẻ thông tin trong quá trình luân chuyển của hàng hóa.

Thực tiễn trong dây chuyền quản lý hàng hóa, người và phương tiện xuất nhập khẩu, xuất nhập cảnh, khi các cơ quan nhà nước thực hiện chức năng quản lý nhà nước chuyên ngành đòi hỏi cần có thêm thông tin kiểm soát chuyên ngành từ các cơ quan khác có liên quan đến hoạt động xuất nhập khẩu, xuất nhập cảnh.

Chẳng hạn, cơ quan hải quan cần có thêm thông tin trên hệ thống xử lý dữ liệu từ thiết bị giám sát hành trình phương tiện vận tải đường bộ, hệ thống giám sát phương tiện vận tải đường biển của Bộ Giao thông Vận tải để phục vụ quản lý hải quan đối với hàng hóa, phương tiện vận tải, thông tin trên cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư của Bộ Công an để phục vụ kiểm soát hải quan, phòng, chống buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới.

Như vậy, xét trên tầm ảnh hưởng sâu rộng, mức độ đáp ứng của hệ thống văn bản quy phạm pháp luật hiện hành có liên quan, chủ trương, chỉ đạo quyết liệt của Chính phủ, kinh nghiệm triển khai của một số nước và yêu cầu từ thực tiễn triển khai NSW trong nước... việc ban hành văn bản quy phạm pháp luật cấp Nghị định tạo cơ sở pháp lý cho việc kết nối, chia sẻ thông tin, dữ liệu về hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu, quá cảnh, người, phương tiện, xuất cảnh, nhập cảnh, quá cảnh theo NSW là cần thiết nhằm thúc đẩy đồng bộ, hiệu quả, minh bạch, tránh manh mún, trì hoãn kết nối, chia sẻ thông tin, dữ liệu giữa các bộ, ngành quản lý hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu, quá cảnh, người, phương tiện xuất cảnh, nhập cảnh, quá cảnh.

Ngọc Linh