Áp lực từ nhu cầu vốn của nền kinh tế

Năm 2026 là năm đầu tiên thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của giai đoạn 2026 - 2030. Trong bối cảnh Chính phủ đặt mục tiêu phấn đấu tăng trưởng GDP năm 2026 và bình quân cả giai đoạn đạt từ 10% trở lên, nhu cầu huy động và phân bổ nguồn lực cho đầu tư phát triển tiếp tục gia tăng.

Nhìn lại 5 tháng qua, kinh tế thế giới vẫn diễn biến phức tạp với nhiều yếu tố bất định. Đối với hoạt động huy động vốn thông qua phát hành trái phiếu chính phủ (TPCP), những diễn biến trên thị trường tiền tệ đang tạo ra không ít sức ép.

Trong thời gian qua, nguồn vốn huy động từ trái phiếu chính phủ vẫn duy trì hiệu quả. Ảnh: An Thư

Theo số liệu thị trường, trong tháng 5/2026, mặt bằng lãi suất liên ngân hàng tiếp tục duy trì ở mức cao. Lãi suất qua đêm dao động từ 5% đến 7,9%/năm, bình quân tháng đạt 6,37%/năm, cao hơn mức bình quân 5,58%/năm của tháng trước và cao hơn đáng kể so với mức bình quân 4,57%/năm của năm 2025.

Diễn biến này phản ánh nhu cầu vốn trên thị trường tiền tệ vẫn ở mức lớn. Trong khi đó, tăng trưởng tín dụng đang có xu hướng tăng nhanh hơn tốc độ huy động vốn của hệ thống ngân hàng. Điều này khiến thanh khoản thị trường chưa thực sự dồi dào như những năm trước.

Để hỗ trợ thanh khoản hệ thống, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) tiếp tục triển khai các biện pháp điều hành phù hợp thông qua nghiệp vụ mua lại có kỳ hạn. Tính đến cuối tháng 5/2026, lượng tiền được bơm ròng ra thị trường đạt khoảng 22.691 tỷ đồng.

Bên cạnh áp lực về thanh khoản, tỷ giá USD/VND cũng tiếp tục xu hướng tăng trong tháng 5. Tỷ giá trung tâm tại NHNN tăng khoảng 27 điểm lên mức 25.139 đồng/USD; tỷ giá bán tham khảo tại NHNN và tỷ giá bán tại Vietcombank cùng tăng khoảng 28 điểm, lần lượt lên mức 26.345 đồng/USD và 26.395 đồng/USD.

Những yếu tố này tác động trực tiếp tới thị trường tài chính - tiền tệ trong nước. Khi mặt bằng lãi suất duy trì ở mức cao, các nhà đầu tư thường có xu hướng cân nhắc kỹ hơn đối với các khoản đầu tư dài hạn, trong đó có TPCP. Đây cũng là nguyên nhân khiến nhu cầu tham gia đấu thầu TPCP trong thời gian qua chưa thực sự sôi động.

Bảo đảm nguồn lực cho ngân sách nhà nước

Trước những khó khăn từ thị trường, Kho bạc Nhà nước (KBNN) tiếp tục bám sát chỉ đạo của Đảng, Quốc hội, Chính phủ và Bộ Tài chính để triển khai đồng bộ các giải pháp huy động vốn. Mục tiêu xuyên suốt được xác định là bảo đảm đáp ứng đầy đủ nhu cầu vốn của ngân sách nhà nước, phục vụ các nhiệm vụ chi đầu tư phát triển, đồng thời góp phần thực hiện các mục tiêu tăng trưởng kinh tế và giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô.

Trong tháng 5/2026, KBNN đã tổ chức 4 phiên đấu thầu TPCP với tổng khối lượng gọi thầu đạt 68.500 tỷ đồng. Tuy nhiên, trong bối cảnh thị trường còn nhiều khó khăn, tổng khối lượng đăng ký dự thầu chỉ đạt 52.405 tỷ đồng, tương đương khoảng 77% khối lượng gọi thầu.

Cơ cấu nhà đầu tư tham gia thị trường tiếp tục cho thấy vai trò quan trọng của các tổ chức đầu tư dài hạn. Trong đó, nhóm Bảo hiểm xã hội chiếm khoảng 53% tổng khối lượng dự thầu; các ngân hàng thương mại chiếm khoảng 44%; phần còn lại thuộc về các doanh nghiệp bảo hiểm và công ty tài chính.

Kết quả, tổng khối lượng TPCP huy động thành công trong tháng 5 đạt 33.630 tỷ đồng, tương đương 75% kế hoạch phát hành tháng 5 mà KBNN đã thông báo ra thị trường (45.000 tỷ đồng). Tính đến hết tháng 5/2026, tổng khối lượng TPCP phát hành trong quý II đạt 79.085 tỷ đồng, hoàn thành khoảng 72% kế hoạch huy động vốn quý II là 110.000 tỷ đồng.

Tính chung 5 tháng đầu năm, tổng khối lượng TPCP phát hành đạt 159.186 tỷ đồng, tương đương khoảng 32% kế hoạch năm 2026 (500.000 tỷ đồng).

Theo đánh giá của KBNN, mặc dù kết quả này thấp hơn mức 170.917 tỷ đồng của cùng kỳ năm 2025, song đây vẫn là kết quả tích cực trong điều kiện thị trường vốn và tiền tệ đang chịu nhiều tác động bất lợi.

Đáng chú ý, bên cạnh mục tiêu huy động đủ vốn cho ngân sách nhà nước, KBNN tiếp tục chú trọng nâng cao chất lượng danh mục nợ của Chính phủ. Theo đó, kỳ hạn phát hành bình quân trong năm đạt 9,5 năm. Việc duy trì kỳ hạn phát hành ở mức tương đối dài góp phần giảm áp lực trả nợ trong ngắn hạn, đồng thời nâng cao tính bền vững của danh mục nợ công.

Cùng với đó, thời gian đáo hạn bình quân của toàn bộ danh mục TPCP đang lưu hành đạt 8,31 năm, tiếp tục duy trì ở mức an toàn...

Điều hành linh hoạt khối lượng và lãi suất phát hành

Những tháng cuối năm 2026, thị trường tài chính - tiền tệ trong nước và quốc tế được dự báo vẫn có thể xuất hiện các yếu tố biến động khó lường.

Áp lực tỷ giá, xu hướng điều hành lãi suất của các ngân hàng trung ương lớn trên thế giới, nhu cầu vốn của nền kinh tế cũng như tốc độ tăng trưởng tín dụng trong nước sẽ tiếp tục tác động tới thị trường TPCP. Bên cạnh đó, nhu cầu vốn của ngân sách nhà nước dự kiến sẽ tăng lên khi tiến độ thực hiện các chương trình, dự án đầu tư công được đẩy mạnh trong những tháng cuối năm.

Điều này đồng nghĩa với việc nhiệm vụ huy động vốn của KBNN sẽ tiếp tục đối mặt với nhiều thách thức, nhất là trong bối cảnh phải hoàn thành kế hoạch phát hành 500.000 tỷ đồng theo nhiệm vụ được giao.

Để hoàn thành mục tiêu này, KBNN sẽ tiếp tục theo dõi sát diễn biến thị trường, chủ động xây dựng kế hoạch phát hành phù hợp với nhu cầu vốn của ngân sách nhà nước và khả năng hấp thụ của thị trường.

Đồng thời, KBNN sẽ tiếp tục điều hành linh hoạt khối lượng, kỳ hạn và lãi suất phát hành; tăng cường trao đổi thông tin với các thành viên thị trường; phối hợp chặt chẽ với các cơ quan liên quan nhằm bảo đảm hài hòa giữa mục tiêu huy động vốn cho ngân sách nhà nước và mục tiêu ổn định thị trường tài chính - tiền tệ.