Mặc dù tăng trưởng tín dụng đang được thúc đẩy nhằm hỗ trợ mục tiêu tăng trưởng kinh tế, dư địa nới lỏng chính sách tiền tệ vẫn chịu nhiều ràng buộc từ áp lực tỷ giá, lạm phát và thanh khoản hệ thống. Các chuyên gia nhận định, thách thức hiện nay không chỉ nằm ở việc cung ứng vốn, mà còn ở khả năng hấp thụ và luân chuyển dòng vốn trong nền kinh tế.
Chia sẻ tại Hội thảo Vietnam Investment Forum - Summer Summit, ông Nguyễn Xuân Thành - giảng viên cao cấp Trường Chính sách công và Quản lý Fulbright, một trong những vấn đề đáng chú ý hiện nay là tốc độ lưu chuyển tiền trong nền kinh tế đang chậm lại.
Số liệu mới được Ngân hàng Nhà nước (NHNN) công bố cho thấy, tỷ trọng tiền mặt ngoài hệ thống ngân hàng đã tăng từ khoảng 9% lên 11% tổng phương tiện thanh toán, tương đương tăng thêm khoảng 13 tỷ USD. Điều này phản ánh xu hướng nắm giữ tiền mặt của người dân và tổ chức gia tăng, có thể xuất phát từ tâm lý bất ổn hoặc những lo ngại liên quan đến chính sách và hoạt động giao dịch.
 |
| Các chuyên gia trao đổi tại Hội thảo Vietnam Investment Forum - Summer Summit. |
Bên cạnh đó, tiến độ chi ngân sách đầu năm còn chậm trong khi nguồn thu vẫn duy trì ở mức cao, khiến lượng tiền tồn trong Kho bạc Nhà nước lớn hơn bình thường. Một phần nguồn lực này đang được chuyển sang hệ thống ngân hàng thương mại nhằm hỗ trợ thanh khoản.
Cấu trúc tiền gửi cũng có sự thay đổi đáng chú ý. Nếu trước đây tiền gửi của tổ chức và cá nhân tương đối cân bằng, thì hiện nay tiền gửi cá nhân đã cao hơn khoảng 10% so với tiền gửi tổ chức. Theo ông Thành, điều này phản ánh việc nhiều doanh nghiệp không còn duy trì lượng tiền gửi không kỳ hạn lớn như trước, đồng thời cho thấy khó khăn về thanh khoản của khu vực doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp vừa và nhỏ.
| “Khi cung tiền tăng chậm hơn tín dụng, hệ số dư nợ trên vốn huy động (LDR) tại nhiều ngân hàng đã vượt 100%, kéo mặt bằng lãi suất lên cao và thu hẹp khả năng giảm lãi suất. Để duy trì sự ổn định của đồng Việt Nam, lãi suất tiền gửi vẫn cần ở mức đủ hấp dẫn nhằm giữ dòng tiền trong hệ thống ngân hàng” - ông Nguyễn Xuân Thành phân tích. |
Trong bối cảnh đó, nhà điều hành đang phải cân bằng giữa mục tiêu thúc đẩy tăng trưởng tín dụng và yêu cầu ổn định kinh tế vĩ mô. Trong 5 tháng đầu năm, tín dụng tăng 5,72%, trong khi tổng cung tiền ước tính chỉ tăng khoảng 2,5 - 2,6%. NHNN đang kiểm soát chặt nguồn cung tiền nhằm hạn chế áp lực lên tỷ giá, nhất là khi dư địa sử dụng dự trữ ngoại hối để hỗ trợ thị trường không còn nhiều.
Ông Thành cũng lưu ý, trong thời gian tới, có thể phải chấp nhận mức điều chỉnh nhất định của tỷ giá để giảm bớt áp lực lên chính sách tiền tệ. Tuy nhiên, dư địa nới lỏng vẫn phụ thuộc nhiều vào các yếu tố bên ngoài như giá dầu, giá vàng và diễn biến kinh tế quốc tế. Giá dầu tăng có thể tạo áp lực lên lạm phát, trong khi biến động của giá vàng cũng tác động trực tiếp đến thị trường ngoại hối và tỷ giá trong nước.
Ngoài ra, ông Thành nhấn mạnh, yếu tố quan trọng nhất hiện nay vẫn là lạm phát. Trong bối cảnh mục tiêu kiểm soát lạm phát ở mức 4,5% đang đối mặt với nhiều thách thức, việc duy trì mục tiêu này đồng nghĩa với việc chính sách tiền tệ khó có thể nới lỏng mạnh. Khi đó, mặt bằng lãi suất có thể tiếp tục chịu áp lực trong thời gian tới.
Trong khi bài toán điều hành chính sách tiền tệ hiện nay là cân bằng giữa mục tiêu tăng trưởng, lạm phát và ổn định tỷ giá, nhiều ý kiến cho rằng, thách thức lớn hơn nằm ở khả năng hấp thụ vốn của nền kinh tế.
Ở góc độ thị trường, ông Nguyễn Duy Linh - Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Chứng khoán Sài Gòn - Hà Nội (SHS) đánh giá, việc NHNN duy trì được sự ổn định của tỷ giá trong những tháng đầu năm là kết quả tích cực. Tháng 5 là giai đoạn ổn định nhất của tỷ giá kể từ đầu năm, góp phần củng cố tâm lý nhà đầu tư trong bối cảnh thị trường vẫn đối mặt với nhiều rủi ro từ lãi suất và lạm phát toàn cầu.
Tuy nhiên, theo ông Linh, vấn đề lớn hơn hiện nay không nằm ở việc thiếu vốn, mà là khả năng hấp thụ vốn của nền kinh tế. Dù tỷ lệ tín dụng trên GDP đã ở mức 140 - 150%, dòng tiền trong hệ thống vẫn lưu chuyển chậm và tăng trưởng tín dụng đến cuối tháng 5 chỉ ở mức khoảng 6%.
Bên cạnh đó, ông Linh chỉ ra rằng, hiệu quả luân chuyển dòng tiền trong nền kinh tế vẫn chưa cao, thể hiện không chỉ ở tăng trưởng tín dụng chậm, mà còn ở tiến độ giải ngân và sử dụng các nguồn lực tài chính. Trong 5 tháng đầu năm, thu ngân sách đạt khoảng 53% kế hoạch, tương đương 1,3 triệu tỷ đồng, trong khi chi ngân sách mới đạt khoảng 22% dự toán.
Đại diện SHS nhận định, môi trường kinh doanh vẫn tiềm ẩn nhiều biến số từ thương mại và kinh tế toàn cầu. Điều này khiến nhiều doanh nghiệp duy trì tâm lý thận trọng trong hoạt động đầu tư và mở rộng sản xuất.
Để cải thiện khả năng hấp thụ vốn và hỗ trợ tăng trưởng, ông Linh đề xuất triển khai đồng bộ các giải pháp, gồm đẩy mạnh đầu tư công, tháo gỡ các vướng mắc pháp lý và phát triển thị trường vốn theo hướng đồng bộ, qua đó giúp dòng tiền lưu thông hiệu quả hơn trong nền kinh tế./.
