Thí điểm Chứng nhận cổ phiếu Xanh VNX

Thế giới đang trong thời khắc chuyển đổi. Đối với Việt Nam, yêu cầu cấp bách về khí hậu cũng đang là động lực thúc đẩy chiến lược kinh tế quốc gia nhắm hướng đến sứ mệnh mạnh mẽ trong nước về phát triển bền vững và cam kết vững chắc đối với hành động khí hậu toàn cầu, bao gồm mục tiêu đầy tham vọng đạt phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050 theo COP26.

Hướng tới mục tiêu quốc gia, Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam (VNX) khởi động giai đoạn thí điểm của Dự án Chứng nhận cổ phiếu Xanh vào năm 2026 - sáng kiến nhằm giải quyết thách thức trọng yếu trong việc tài trợ cho tương lai phát thải các-bon thấp của Việt Nam.

Từ sàn giao dịch truyền thống đến định chế chủ động định hình thị trường

Đây không chỉ đơn thuần là một danh mục niêm yết mới, mà còn là trụ cột nền tảng để hiện thực hóa Chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh giai đoạn 2021 - 2030, tầm nhìn 2050. Dự án này là minh chứng cho sự sẵn sàng của VNX trong việc tiên phong xây dựng một tiêu chuẩn đáng tin cậy.

VNX dành toàn bộ năm 2025 cho công tác chuẩn bị chiến lược chuyên sâu. Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu hiện nay, các nhà đầu tư tổ chức, quản lý khối tài sản lên tới hàng nghìn tỷ USD, đang tích cực tìm kiếm các điểm đến đầu tư tập trung vào phát triển bền vững. Một trong những yêu cầu cốt lõi của các nhà đầu tư này là bằng chứng xác thực về mức độ thân thiện với khí hậu từ các doanh nghiệp nhận vốn.

Công tác chuẩn bị ngay lập tức nhằm bảo đảm VNX ở vị thế tốt nhất để đáp ứng nhu cầu này của nền kinh tế, đồng thời, tận dụng hiệu quả dự án cho các doanh nghiệp đủ điều kiện ngay khi triển khai vào năm 2026. Khảo sát cho thấy tiềm năng rất lớn của dự án đối với thị trường chứng khoán Việt Nam.

Số lượng doanh nghiệp thực hiện công bố thông tin ESG

Ông Lương Hải Sinh Thành công của dự án thí điểm này phụ thuộc vào quyết tâm chung của VNX và các doanh nghiệp niêm yết. Năm 2026 sẽ là thời điểm vốn đầu tư xanh của Việt Nam và chiến lược khí hậu chính thức hội tụ. Đây không chỉ là một nhãn phân loại, mà còn là sự chuyển đổi thị trường được thúc đẩy bởi ý chí và trách nhiệm chung từ các doanh nghiệp niêm yết chia sẻ chung tầm nhìn về việc bảo đảm tương lai và VNX hướng đến trở thành trung tâm hàng đầu của khu vực về tài chính bền vững. Với khung cổ phiếu Xanh đáng tin cậy cấp khu vực, được bảo chứng bởi uy tín của các tổ chức đánh giá hàng đầu thế giới, đây chính là thời điểm để thí điểm Chứng nhận cổ phiếu Xanh.

Giai đoạn tái cấu trúc sâu rộng vừa qua đánh dấu một thành tựu quan trọng của VNX trong năm 2025. Sở đã nỗ lực tối đa để chuyển mình từ sàn giao dịch thụ động tiếp nhận niêm yết sang một định chế chủ động định hình thị trường. Quá trình chuyển đổi này bao gồm việc định hướng chiến lược nhằm đồng bộ khung hoạt động với các thông lệ quốc tế tiên tiến, ví dụ như Bộ nguyên tắc cổ phiếu xanh của Liên đoàn Sở Giao dịch Chứng khoán Thế giới (WFE). Nền tảng này được xây dựng dựa trên tư vấn của các đối tác chiến lược chủ chốt, trong đó có FTSE Russell, nhằm bảo đảm tính minh bạch và uy tín của quy trình gắn nhãn.

VNX coi việc triển khai dự án Chứng nhận cổ phiếu Xanh cho các công ty niêm yết là một mô hình thí điểm, thể hiện sự phối hợp hành động với khu vực. Thông qua sáng kiến này, VNX khẳng định quyết tâm hợp tác với các Sở giao dịch chứng khoán trong khối ASEAN để thúc đẩy và nhân rộng mô hình gắn nhãn xanh, qua đó góp phần định hướng khu vực ASEAN tiến tới tài chính xanh và củng cố nỗ lực thống nhất của khu vực trong cuộc chiến toàn cầu chống biến đổi khí hậu.

Để thực hiện cam kết xây dựng khung tiêu chuẩn đáng tin cậy và chặt chẽ của khu vực, phương pháp luận của Việt Nam mà VNX áp dụng có tính linh hoạt cao, không cố định ở một ngưỡng duy nhất. Quá trình chuyển đổi sang nền kinh tế phát thải thấp đòi hỏi phải ghi nhận cả các doanh nghiệp “thuần xanh” và những nỗ lực thiết yếu của các ngành có tác động lớn đang chủ động thay đổi mô hình kinh doanh. Do đó, hệ thống phân loại theo cấp độ cho chứng nhận cổ phiếu Xanh được lựa chọn áp dụng, bảo đảm dòng vốn được phân bổ trên toàn bộ phổ cam kết xanh.

Ba cấp độ gắn nhãn trong khung tiêu chuẩn

Cấu trúc phân cấp này cho phép VNX đáp ứng nhu cầu đa dạng của các nhà đầu tư toàn cầu và trong nước, từ những nhà đầu tư yêu cầu mức “xanh đậm” nhất đến những nhà đầu tư mong muốn tài trợ cho hành trình chuyển đổi thiết yếu của doanh nghiệp.

Đã đến thời điểm để thí điểm Chứng nhận cổ phiếu xanh

Công tác chuẩn bị của VNX cho năm 2025 xoay quanh ba trụ cột chính, tất cả đều được xây dựng trên sự tuân thủ nghiêm ngặt các tiêu chuẩn được quốc tế công nhận. Tại trụ cột đầu tiên về quan hệ đối tác tin cậy, VNX đang hợp tác với các chuyên gia hàng đầu thế giới để xây dựng phương pháp luận, cũng đã làm việc trực tiếp với S&P Global Ratings nhằm xem xét việc áp dụng các nguyên tắc Đánh giá chuyển đổi khí hậu (Climate Transition Assessment – CTA), đã trao đổi, tham vấn với LSEG Sustainable Growth, đơn vị chuyên trách cung cấp dữ liệu và phân tích toàn diện. Sự hợp tác này là cơ chế cốt lõi nhằm tối đa hóa tính minh bạch, bảo đảm khung tiêu chuẩn của VNX phản ánh các thông lệ tốt nhất trong đánh giá rủi ro khí hậu và được tích hợp đầy đủ vào các báo cáo kiểm toán định kỳ.

Đối với việc xác minh bắt buộc từ bên thứ ba, VNX sẽ yêu cầu các doanh nghiệp muốn có Chứng nhận cổ phiếu xanh phải có xác minh độc lập từ các tổ chức đánh giá uy tín quốc tế. Quyết định phê duyệt đối với các hồ sơ sẽ dựa trên bằng chứng cụ thể, đáng tin cậy.

Về các chỉ số hiệu suất hướng tới tương lai (Forward-Looking KPIs), VNX hiện đang thiết lập các quy trình rõ ràng để đo lường và báo cáo các chỉ số hiệu suất then chốt (KPIs), qua đó liên kết kết quả hiện tại với các mục tiêu môi trường trong tương lai.

Việc triển khai thành công dự án Chứng nhận cổ phiếu Xanh sẽ mang lại giá trị vượt trội, thúc đẩy quá trình chuyển đổi xanh cho các doanh nghiệp niêm yết và bảo đảm tài sản cho nhà đầu tư. Cụ thể, đối với doanh nghiệp niêm yết, chứng nhận này tạo lợi thế quan trọng khi đóng vai trò là cổng kết nối trực tiếp tới nguồn vốn ưu đãi khi đưa doanh nghiệp vào tầm ngắm của các quỹ toàn cầu có yêu cầu ESG, từ đó gia tăng tính thanh khoản và đặc biệt là giảm chi phí vốn, một lợi ích tài chính có thể đo lường trong bối cảnh vốn là yếu tố sống còn cho thích ứng khí hậu.

Thông qua việc xác thực kế hoạch chuyển đổi bằng quy trình đánh giá được quốc tế công nhận, doanh nghiệp đạt được sự khác biệt cạnh tranh mạnh mẽ, trở nên hấp dẫn đối với các đối tác toàn cầu có chọn lọc, đồng thời giúp bảo vệ hoạt động kinh doanh trước các quy định khí hậu ngày càng nghiêm ngặt.

Còn đối với nhà đầu tư, chứng nhận này mang lại một loại tài sản giảm thiểu rủi ro mạnh mẽ. Quy trình đánh giá nghiêm ngặt từ bên thứ ba đóng vai trò là lá chắn chống tẩy xanh (Greenwashing), bảo đảm tài sản thực sự phù hợp với mục tiêu khí hậu và đơn giản hóa quá trình phân bổ vốn. VNX sẽ bảo đảm mọi thông tin thiết yếu, bao gồm các báo cáo đánh giá bên ngoài, được công bố công khai, thúc đẩy tính minh bạch triệt để và củng cố niềm tin vào thị trường Việt Nam.

Trong năm 2025, VNX đã dành thời gian để chuẩn bị, dự báo và giảm thiểu các rủi ro liên quan đến dự án chuyển đổi này, bao gồm cả việc chủ động xử lý thách thức ngay từ đầu. Với thách thức tẩy xanh, yêu cầu bắt buộc là xác minh từ bên thứ ba cùng các quy định công khai, rõ ràng về việc rút chứng nhận ngay lập tức và chế tài xử phạt. Rủi ro lớn nhất được xác định là sự suy giảm tính minh bạch.

Một thách thức khác là gánh nặng vận hành. Dự án này đòi hỏi sự chuyển đổi vận hành quy mô lớn trong nội bộ Sở, yêu cầu đầu tư đáng kể vào hạ tầng công nghệ thông tin mới và quan trọng hơn là một đội ngũ quản lý chuyên trách với chuyên môn sâu về khoa học khí hậu và diễn giải hệ thống phân loại. Việc sẵn sàng đầu tư mạnh mẽ vào các nguồn lực này thể hiện cam kết của VNX đối với một khởi động thành công và giám sát liên tục.

VNX cũng nhận thức rõ khó khăn to lớn trong việc thu thập và xác minh dữ liệu chi tiết, nhất quán trên các ngành đa dạng của Việt Nam. Chúng tôi sẽ quyết tâm làm việc minh bạch cùng doanh nghiệp và các tổ chức đánh giá đẳng cấp quốc tế để thiết lập các quy trình rõ ràng, bảo đảm áp dụng công bằng và nhất quán cho mọi doanh nghiệp niêm yết, từ sản xuất đến năng lượng tái tạo.

Năm 2025 là năm đặt nền móng, trong đó VNX phối hợp chặt chẽ với các cơ quan quản lý thị trường để xây dựng hạ tầng cần thiết. Các cơ quan quản lý chịu trách nhiệm thiết lập khung pháp lý tổng thể và các quy định toàn diện về phân loại cổ phiếu xanh. Còn VNX tập trung chiến lược vào việc phát triển và triển khai các cơ chế thực tiễn cần thiết cho công tác thực thi và tuân thủ.

Cụ thể, VNX đã xây dựng một đội ngũ chuyên trách về tuân thủ, tập trung vào nhiệm vụ Chứng nhận cổ phiếu Xanh, bảo đảm việc diễn giải và áp dụng chính xác các quy định do cơ quan quản lý thị trường ban hành. Để duy trì uy tín của chứng nhận, VNX sẽ thiết lập cơ chế giám sát rõ ràng, không thể thương lượng về việc rút Chứng nhận cổ phiếu Xanh và áp dụng chế tài đối với các trường hợp vi phạm, bảo đảm trách nhiệm và tính minh bạch phù hợp với tầm nhìn quản lý quốc gia.

VNX cũng đang triển khai Cổng thông tin điện tử cổ phiếu Xanh và một kho dữ liệu công khai nhằm đơn giản hóa quy trình tuân thủ cho doanh nghiệp, đồng thời tăng cường tính minh bạch cho nhà đầu tư, tạo điều kiện thuận lợi cho việc thực thi các quy định trên phạm vi toàn thị trường.

Thành công của dự án thí điểm này phụ thuộc vào quyết tâm chung của VNX và các doanh nghiệp niêm yết. Năm 2026 sẽ là thời điểm vốn đầu tư xanh của Việt Nam và chiến lược khí hậu chính thức hội tụ.

Đây không chỉ là một nhãn phân loại, mà còn là sự chuyển đổi thị trường được thúc đẩy bởi ý chí và trách nhiệm chung từ các doanh nghiệp niêm yết chia sẻ chung tầm nhìn về việc bảo đảm tương lai và VNX hướng đến trở thành trung tâm hàng đầu của khu vực về tài chính bền vững. Với khung cổ phiếu Xanh đáng tin cậy cấp khu vực, được bảo chứng bởi uy tín của các tổ chức đánh giá hàng đầu thế giới, đây chính là thời điểm để thí điểm Chứng nhận cổ phiếu Xanh./.