Doanh nghiệp xuất khẩu chật vật vì biến động tại Trung Đông

Tình hình chiến sự và bất ổn tại khu vực Trung Đông thời gian gần đây đang tác động trực tiếp đến hoạt động xuất khẩu của nhiều doanh nghiệp Việt Nam. Những khó khăn chủ yếu đến từ việc tuyến vận tải bị gián đoạn, chi phí vận chuyển tăng đột biến và các rủi ro liên quan đến bảo hiểm hàng hóa.

Ông Nguyễn Văn Thái - Giám đốc Công ty TNHH Xuất khẩu Thế Giới cho biết, doanh nghiệp của ông hiện xuất khẩu chủ yếu sang các thị trường Trung Đông như Ả Rập Saudi, UAE và một số quốc gia trong khu vực, với mặt hàng chính là dăm bào và mùn cưa ép khối. Tuy nhiên, tình hình bất ổn tại khu vực này đang khiến hoạt động xuất khẩu bị ảnh hưởng nặng nề.

Theo ông Thái, chi phí vận chuyển hiện tăng rất cao và nhiều tuyến tàu không thể đi qua các eo biển quan trọng, khiến việc giao hàng gặp nhiều khó khăn. Hiện doanh nghiệp có hơn 80 container hàng đã xuất đi nhưng đang bị đình trệ tại nhiều địa điểm khác nhau.

“Khoảng 53 container của Công ty đang tập kết ở khu vực Oman nhưng chưa thể tiếp tục vận chuyển sang Ả Rập Saudi do tuyến đường biển gặp vấn đề. Bên cạnh đó, khoảng 30 container khác đang nằm tại cảng trung chuyển Singapore và thêm 20 container vừa đóng xong tại cảng Việt Nam nhưng chưa thể xuất đi" - ông Thái chia sẻ.

Nhiều doanh nghiệp xuất khẩu bị ảnh hưởng do chưa thể xuất hàng đi. Ảnh: Lạc Nguyên

Không chỉ bị đình trệ hàng hóa, doanh nghiệp còn phải đối mặt với nguy cơ phát sinh chi phí rất lớn. Theo tính toán, nếu tình hình kéo dài, các hãng tàu có thể áp dụng phụ phí chiến tranh từ 2.000 đến 3.000 USD cho mỗi container. Với số lượng hơn 80 container, tổng chi phí phát sinh có thể lên tới khoảng 160.000 USD.

Riêng đối với 20 container đã đóng tại Việt Nam nhưng chưa xuất đi, doanh nghiệp buộc phải kéo hàng về kho do không thể mua được bảo hiểm rủi ro chiến tranh. Điều này khiến doanh nghiệp phát sinh thêm gần 350 triệu đồng chi phí, bao gồm phí nâng hạ, lưu bãi, thủ tục tại cảng và chi phí vận chuyển container về kho.

“Chỉ riêng phí lưu container của hãng tàu đã vào khoảng 200 - 250 triệu đồng. Ngoài ra còn nhiều khoản chi khác tại cảng và chi phí kéo container về kho. Trong bối cảnh giá cước vận tải biển tăng mạnh, nếu tiếp tục giao hàng theo hợp đồng cũ thì doanh nghiệp chắc chắn sẽ lỗ" - ông Thái chia sẻ.

Hiện nhiều doanh nghiệp buộc phải tạm dừng xuất khẩu sang Trung Đông và tìm hướng chuyển sang các thị trường khác như Hàn Quốc, Nhật Bản, Philippines và một số thị trường lân cận. Đồng thời, doanh nghiệp phải giảm sản xuất để tránh tồn kho quá lớn.

Hải quan tạo thuận lợi để doanh nghiệp chủ động xử lý hàng hóa

Trước những biến động của thị trường và khó khăn mà doanh nghiệp đang gặp phải, cơ quan Hải quan đã chủ động theo dõi sát tình hình, đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp trong phạm vi chức năng để xử lý các vướng mắc phát sinh.

Ông Bùi Tấn Nam - Phó Đội trưởng Hải quan Cửa khẩu Cảng Sài Gòn khu vực I cho biết, đơn vị đang thường xuyên nắm bắt thông tin từ doanh nghiệp nhằm kịp thời hỗ trợ trong các trường hợp phát sinh khó khăn liên quan đến thủ tục hải quan.

“Chúng tôi luôn theo dõi sát tình hình và trao đổi với doanh nghiệp để nắm bắt những vướng mắc cụ thể. Trong trường hợp doanh nghiệp không thể xuất hàng theo kế hoạch và có nhu cầu hủy tờ khai, cơ quan Hải quan sẽ tạo điều kiện để doanh nghiệp thực hiện thủ tục hủy tờ khai, từ đó chủ động xử lý hàng hóa phù hợp" - ông Nam thông tin.

Hải quan cửa khẩu Cảng Sài Gòn Khu vực 1 luôn theo dõi sát tình hình và trao đổi với doanh nghiệp để nắm bắt những vướng mắc cụ thể. Ảnh: Lạc Nguyên

Thực tế, thời gian qua đã xuất hiện một số trường hợp doanh nghiệp buộc phải hủy tờ khai xuất khẩu do không thể đưa hàng sang thị trường Trung Đông. Theo thống kê từ Hải quan Cửa khẩu Cảng Sài Gòn khu vực 1, trong khoảng thời gian từ ngày 28/2 đến ngày 5/3/2026 đã có 23 tờ khai xuất khẩu đi khu vực Trung Đông bị hủy, tương ứng với 58 container hàng hóa, với tổng trị giá khoảng 1,6 triệu USD.

Các lô hàng phải hủy tờ khai chủ yếu là trái cây, thủy sản và mùn cưa ép khối - những mặt hàng xuất khẩu thường xuyên của doanh nghiệp Việt Nam sang thị trường Trung Đông.

Ngoài việc hỗ trợ hủy tờ khai, Hải quan Cửa khẩu Cảng Sài Gòn khu vực I cũng hỗ trợ doanh nghiệp trong việc điều chỉnh thông tin liên quan đến tuyến vận chuyển hoặc thực hiện lại thủ tục xuất khẩu khi doanh nghiệp tìm được thị trường thay thế.

Theo ông Nam, đơn vị luôn xác định nhiệm vụ tạo thuận lợi cho doanh nghiệp là một trong những nhiệm vụ trọng tâm. Do đó, lực lượng công chức có kinh nghiệm được bố trí trực tiếp xử lý hồ sơ, bảo đảm các thủ tục thông quan diễn ra nhanh chóng, hạn chế tối đa tình trạng chậm trễ hoặc ùn tắc hàng hóa tại cảng.

"Trong quá trình giải quyết thủ tục, mọi yêu cầu và vướng mắc của doanh nghiệp đều được tiếp nhận và xử lý kịp thời thông qua trao đổi trực tiếp hoặc các kênh điện tử. Điều này giúp doanh nghiệp duy trì hoạt động xuất nhập khẩu ổn định trong bối cảnh thị trường có nhiều biến động" - ông Nam nhấn mạnh.

Theo số liệu ghi nhận, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu qua khu vực cảng trong giai đoạn từ ngày 23/2 đến 28/2/2026 đạt hơn 815 triệu USD, tăng 9,58% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, kim ngạch nhập khẩu đạt hơn 611 triệu USD, tăng 55,26%, trong khi kim ngạch xuất khẩu đạt hơn 204 triệu USD, giảm 41,74%./.