Khung trách nhiệm rõ ràng giữa người nộp thuế, tổ chức trung gian

Ngày 5/3/2026, Chính phủ ban hành Nghị định số 68/2026/NĐ-CP quy định về chính sách thuế và quản lý thuế đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh, trong đó bổ sung cơ chế nền tảng thương mại điện tử khấu trừ, kê khai và nộp thuế thay, bổ sung các quy định nhằm minh bạch nghĩa vụ thuế, đặc biệt với hoạt động kinh doanh trên môi trường số.

Theo Điều 1 Nghị định 68/2026/NĐ-CP quy định các nội dung liên quan đến thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập cá nhân và các loại thuế khác; việc khai thuế, tính thuế, nộp thuế, quyết toán thuế; xử lý tiền thuế nộp thừa, tiền chậm nộp, tiền phạt. Đồng thời xác định rõ trách nhiệm của tổ chức, nền tảng số và các chủ thể liên quan trong quản lý thuế đối với hộ và cá nhân kinh doanh.

Hộ kinh doanh có doanh thu dưới 1 tỷ đồng không bắt buộc phải sử dụng hóa đơn điện tử có mã của cơ quan thuế. Ảnh: Văn Học

Một điểm đáng chú ý là cơ chế khấu trừ và nộp thuế qua nền tảng số. Nghị định quy định các chủ quản nền tảng thương mại điện tử và nền tảng số khác có trách nhiệm khấu trừ, kê khai và nộp thay số thuế đã khấu trừ của hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh theo quy định của pháp luật về quản lý thuế.

Bên cạnh đó, một số tổ chức phải thực hiện khai thay, nộp thuế thay cho hộ, cá nhân kinh doanh trong các trường hợp hợp tác kinh doanh hoặc ký hợp đồng đại lý bán đúng giá như: đại lý xổ số, bảo hiểm, bán hàng đa cấp hoặc các hình thức hợp tác kinh doanh khác theo quy định.

Nghị định cũng đặt ra khung trách nhiệm rõ ràng giữa người nộp thuế, tổ chức trung gian và nền tảng kinh doanh số, nhằm bảo đảm việc thu đúng, thu đủ đối với hoạt động kinh doanh ngày càng phổ biến trên môi trường mạng.

Hộ kinh doanh có doanh thu dưới 1 tỷ đồng không bắt buộc phải sử dụng hóa đơn điện tử

Theo Nghị định, hộ kinh doanh có doanh thu tính thuế giá trị gia tăng hằng năm từ 1 tỷ đồng trở lên thì phải áp dụng hóa đơn điện tử có mã của cơ quan thuế, hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền có kết nối dữ liệu với cơ quan thuế theo quy định tại khoản 8 Điều 1 Nghị định số 70/2025/NĐ-CP.

Trường hợp hộ kinh doanh có nhiều địa điểm kinh doanh thì sử dụng mã số thuế của hộ kinh doanh cho tất cả các cửa hàng và phải ghi rõ địa chỉ của từng địa điểm kinh doanh trên hóa đơn.

Hộ kinh doanh có doanh thu tính thuế giá trị gia tăng năm trên 500 triệu đồng và dưới 1 tỷ đồng không bắt buộc sử dụng hóa đơn điện tử có mã của cơ quan thuế hoặc hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền có kết nối dữ liệu với cơ quan thuế.

Trường hợp đáp ứng điều kiện và có nhu cầu sử dụng hóa đơn điện tử thì đăng ký sử dụng hóa đơn điện tử có mã của cơ quan thuế hoặc hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền có kết nối dữ liệu với cơ quan thuế.

Trường hợp hộ kinh doanh không đăng ký sử dụng hóa đơn điện tử, có nhu cầu sử dụng hóa đơn điện tử thì thực hiện khai và nộp thuế trước khi được cơ quan thuế cấp hóa đơn điện tử có mã của cơ quan thuế theo từng lần phát sinh giao dịch bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ.

Hộ kinh doanh mới ra kinh doanh hoặc hộ kinh doanh có doanh thu tính thuế giá trị gia tăng năm trước chưa đến 1 tỷ đồng nhưng trong năm tính thuế có doanh thu tính thuế giá trị gia tăng từ 1 tỷ đồng trở lên thì phải áp dụng hóa đơn điện tử có mã của cơ quan thuế hoặc hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền có kết nối dữ liệu với cơ quan thuế.

Hộ kinh doanh đăng ký sử dụng hóa đơn điện tử trong thời gian 30 ngày kể từ ngày cuối cùng của kỳ tính thuế có doanh thu tính thuế giá trị gia tăng lũy kế từ 1 tỷ đồng trở lên.

Một điểm khác thu hút được sự quan tâm của hộ kinh doanh là quy định không hồi tố nghĩa vụ thuế đối với giai đoạn trước. Cụ thể, đối với hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh nộp thuế theo phương pháp khoán từ năm 2025 trở về trước và đã được cơ quan thuế xác định mức thuế khoán theo quy định của Luật Quản lý thuế, khi chuyển sang kê khai thuế từ ngày 1/1/2026, cơ quan thuế không sử dụng doanh thu khai năm 2026 để xác định lại nghĩa vụ thuế của các năm trước.

Đồng thời, cơ quan thuế cũng không xử phạt vi phạm hành chính đối với các nghĩa vụ thuế đã thực hiện theo phương pháp khoán, kể cả trường hợp quy mô kinh doanh có thay đổi làm doanh thu khoán thay đổi từ 50% trở lên.

Ngoại lệ chỉ đặt ra khi cơ quan thuế hoặc cơ quan nhà nước có thẩm quyền phát hiện hộ kinh doanh có hành vi che giấu doanh thu, dẫn đến thiếu số thuế phải nộp./.