Ngày 26/9/2025, Bộ Chính trị, Ban Bí thư ban hành Kết luận số 195-KL/TW về tình hình, kết quả hoạt động của bộ máy hệ thống chính trị và chính quyền địa phương 2 cấp, trong đó yêu cầu trực tiếp kiểm tra, đánh giá các nhiệm vụ của bộ, của địa phương đang triển khai ở cấp cơ sở để có hướng dẫn.

Bộ Tài chính cho biết, thực hiện kết luận của Bộ Chính trị, Ban Bí thư, trên cơ sở tổng hợp báo cáo của các địa phương về tình hình bàn giao, bố trí, xử lý tài sản công khi sắp xếp đơn vị hành chính, Bộ sẽ kiểm tra các địa phương về việc này.

Trước mắt, Bộ Tài chính tổ chức các đoàn kiểm tra tại các tỉnh, thành phố: Lào Cai, Lai Châu, Bắc Ninh, Hưng Yên, Quảng Ngãi, Gia Lai, An Giang, TP. Hồ Chí Minh. Hiện Bộ Tài chính đã hoàn tất việc kiểm tra tại Hưng Yên và Gia Lai.

Bộ Tài chính đang tiến hành kiểm tra tình hình xử lý tài sản công khi thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp. Ảnh minh họa

Trước đó, báo cáo với Bộ Nội vụ về tình hình quản lý, giải quyết trụ sở, xe, tài sản công của các cơ quan, đơn vị sau sắp xếp, Bộ Tài chính cho biết, đến ngày 15/10/2025, tổng số cơ sở nhà, đất đã được xử lý là 15.764 cơ sở. Tuy nhiên, vẫn còn 12.283 cơ sở dôi dư cần tiếp tục xử lý.

Đã có 3.123 xã được trang bị xe ô tô phục vụ công tác, và hiện còn 198 xã thuộc 9 địa phương chưa được trang bị xe ô tô.

Đối với các xã chưa được trang bị xe ô tô, Bộ Tài chính đã báo cáo Thủ tướng Chính phủ có Quyết định số 1953/QĐ-TTG ngày 10/9/2025 bổ sung có mục tiêu từ ngân sách trung ương cho ngân sách các địa phương để bảo đảm cơ sở, vật chất phục vụ sắp xếp, tổ chức bộ máy, đơn vị hành chính và xây dựng mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.

Đồng thời, Bộ Tài chính đã có văn bản gửi các địa phương đề nghị chủ động điều hòa xe trong nội bộ tỉnh, trường hợp không điều hòa được thì sử dụng ngân sách địa phương và ngân sách trung ương đã hỗ trợ mua mới đảm bảo tiết kiệm, hiệu quả. Qua nắm bắt tình hình, 8/9 địa phương đã và đang phân bổ kinh phí để thực hiện mua mới xe trong năm 2025.

Tuy nhiên, trong quá trình vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, các địa phương cũng phản ánh còn một số khó khăn, vướng mắc.

Cụ thể, hệ thống trụ sở làm việc của một số xã, phường hiện đã xuống cấp, diện tích không đáp ứng yêu cầu. Trang thiết bị phục vụ công tác chuyên môn còn thiếu, chưa đồng bộ. Nguồn lực tài chính để cải tạo, sửa chữa, nâng cấp trụ sở, mua sắm trang thiết bị cho các xã, phường hiện còn rất hạn chế.

Việc lập, phê duyệt và tổ chức thực hiện các dự án cải tạo, sửa chữa cơ sở vật chất còn nhiều bất cập. Hiện nay, Bộ Tài chính cũng đang rà soát, sửa đổi Nghị định số 98/2025/NĐ-CP của Chính phủ để hướng dẫn thẩm quyền quyết định nhiệm vụ và dự toán kinh phí cho hoạt động sửa chữa, mua sắm trang thiết bị, nhất là với các nhiệm vụ phát sinh đột xuất, quy mô nhỏ nhưng cần xử lý ngay.

Ngoài ra, trong quá trình sắp xếp, bố trí và xử lý trụ sở làm việc, cơ sở nhà đất, một trong những khó khăn chủ yếu là việc điều chỉnh quy hoạch chuyên ngành. Quá trình triển khai cho thấy quy trình, thủ tục điều chỉnh còn nhiều tầng, dẫn đến việc kéo dài thời gian xử lý, làm chậm tiến độ đưa tài sản vào sử dụng.

Về việc này, Bộ Tài chính đã trình Chính phủ ban hành Nghị quyết số 66.2/2025/NQ-CP ngày 28/8/2025 quy định xử lý khó khăn, vướng mắc về việc điều chỉnh quy hoạch cấp quốc gia, quy hoạch vùng, quy hoạch tỉnh khi thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính và tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp trong thời gian chưa ban hành Luật Quy hoạch (sửa đổi). Sau khi được Quốc hội thông qua, Luật Quy hoạch (sửa đổi) sẽ giải quyết cơ bản vướng mắc thực tiễn, bảo đảm đồng bộ, thống nhất hệ thống quy hoạch và hoàn thành điều chỉnh quy hoạch tỉnh trong năm 2025, đáp ứng yêu cầu triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.

Nhằm giải quyết tận gốc các vướng mắc nêu trên, Bộ Tài chính đã kiến nghị và đang phối hợp với các bộ, ngành, địa phương triển khai một số giải pháp trọng tâm.

Cụ thể, Đảng ủy Bộ Tài chính đã có Công văn số 118-CV/ĐUBTC-QLCS ngày 18/9/2025 trình Bộ Chính trị xem xét, cho phép: giao, điều chuyển, chuyển đổi công năng tài sản công trước, cập nhật quy hoạch sau; tạm thời khai thác cơ sở chưa sử dụng qua hình thức cho thuê ngắn hạn; cho phép sử dụng cơ sở dôi dư vào mục đích khác (nếu không phù hợp với y tế, giáo dục, văn hóa…) thông qua giao đất, cho thuê đất; từng bước quy hoạch lại hệ thống công sở theo hướng tập trung, hiện đại, sử dụng hiệu quả.