Cải cách chính sách thuế, kiến tạo không gian phát triển

Chính sách thuế ngày càng được hoàn thiện

Ngày 23/4/2022, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 508/QĐ-TTg phê duyệt Chiến lược cải cách hệ thống thuế đến năm 2030. Theo đó, mục tiêu đặt ra đến năm 2030 là tỷ lệ hỗ trợ người nộp thuế được thực hiện qua phương thức điện tử đạt tối thiểu 90%; tỷ lệ hồ sơ đăng ký thuế được cơ quan thuế giải quyết trực tuyến mức độ 3 và 4 trên tổng số hồ sơ nhận được đạt tối thiểu 90%; tỷ lệ hồ sơ hoàn thuế, miễn, giảm thuế của người nộp thuế được cơ quan thuế giải quyết và trả kết quả đúng hạn đạt tối thiểu 98%.

Thực hiện Quyết định số 508/QĐ-TTg, trong thời gian qua, hệ thống chính sách thuế ngày càng được hoàn thiện theo nguyên tắc công bằng, thống nhất, đồng bộ, minh bạch, dễ thực hiện; cải thiện môi trường đầu tư, khuyến khích phát triển sản xuất - kinh doanh, nuôi dưỡng, tiến đến tăng trưởng nguồn thu cho ngân sách nhà nước...

Ngành Thuế đặt mục tiêu mức độ hài lòng của người dân, doanh nghiệp đạt tối thiểu 90%. Ảnh: TL

Trong bức tranh cải cách và chuyển đổi số của ngành Thuế, thành tựu nổi bật nhất chính là triển khai hóa đơn điện tử. Lợi ích to lớn của hóa đơn điện tử là tiết kiệm chi phí, tăng hiệu quả quản lý, nâng cao tính minh bạch, an toàn và thúc đẩy chuyển đổi số toàn diện, tạo môi trường kinh doanh lành mạnh và bảo vệ môi trường. Theo thống kê của ngành Thuế, đến nay, hệ thống hóa đơn điện tử đã tiếp nhận và xử lý trên 20,3 tỷ hóa đơn, riêng năm 2025 tiếp nhận gần 8,5 tỷ hóa đơn.

Những con số trên khẳng định nỗ lực cải cách của ngành Thuế nhằm hình thành một “kho dữ liệu sống” quan trọng của nền kinh tế. Đặc biệt, hóa đơn điện tử từ máy tính tiền đã nhanh chóng đi vào đời sống kinh doanh. Lũy kế từ khi triển khai đến nay đã có 345.744 cơ sở kinh doanh đăng ký sử dụng hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền, tổng số hóa đơn đã khởi tạo từ máy tính tiền là 4,8 tỷ hóa đơn. Kết quả này cho thấy, chuyển đổi số đã đi vào cuộc sống, khi công nghệ xuất hiện trong từng quầy hàng, cửa tiệm, từng giao dịch của người dân và doanh nghiệp.

Bên cạnh đó, ứng dụng eTax Mobile trở thành cầu nối quen thuộc giữa người dân và cơ quan thuế. Lũy kế đến nay, đã có trên 13 triệu lượt tải và sử dụng eTax Mobile (riêng năm 2025 tăng 7 triệu lượt). Số tiền nộp thuế qua ứng dụng đạt xấp xỉ 18.000 tỷ đồng, gấp 2,1 lần số tiền nộp của 3 năm trước cộng lại. eTax Mobile đã vươn lên vị trí số 1 trong nhóm ứng dụng “Kinh doanh” trên App Store Việt Nam, cho thấy sự đón nhận tích cực của người dân.

Có thể thấy, mỗi đổi mới về thủ tục, dù nhỏ, cũng là một bước tiến lớn trong cách nghĩ, cách làm. Nếu trước đây, người dân phải mất nhiều ngày chờ đợi, đi lại để hoàn thành nghĩa vụ thuế, thì nay chỉ cần vài phút thao tác, bớt đi gánh nặng giấy tờ, thủ tục hành chính; tiết kiệm chi phí tối đa. Qua đó, khuyến khích sự tự giác thực hiện trách nhiệm của người nộp thuế, giúp công tác quản lý thuế hiệu quả hơn và gần gũi hơn.

Đòn bẩy phát triển kinh tế

Theo GS.TS. Hoàng Văn Cường - Ủy viên Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội, một hệ thống thuế hiệu quả phải đảm bảo được 3 chức năng cơ bản.

Chức năng đầu tiên và quan trọng nhất của hệ thống thuế là huy động nguồn thu bền vững cho ngân sách nhà nước. Trong xu thế chung trên thế giới, tỷ trọng thu ngân sách dựa vào thuế và phí ngày càng chiếm phần lớn. Do đó, hệ thống thuế cần được thiết kế để nuôi dưỡng nguồn thu lâu dài thay vì tận thu nhất thời.

Thứ hai, thuế phải là công cụ điều tiết vĩ mô, khuyến khích những hoạt động hiệu quả và chế tài những hoạt động kém hiệu quả. Doanh nghiệp hay người nộp thuế nếu làm ăn hiệu quả sẽ được hưởng lợi nhiều hơn, còn nếu hoạt động kém thì sẽ chịu sự điều chỉnh từ chính sách thuế. Nhờ đó, thuế tạo ra một môi trường cạnh tranh bình đẳng, thúc đẩy các doanh nghiệp cải thiện để phát triển tốt hơn.

Thứ ba, hệ thống thuế hiện đại phải tương thích với các chuẩn mực quốc tế, tránh biến thuế thành rào cản thương mại trong bối cảnh toàn cầu hóa. Nêu quan điểm về công tác cải cách chính sách thuế để tạo đòn bẩy phát triển kinh tế, đưa đất nước phát triển hùng cường, thịnh vượng, TS. Nguyễn Sĩ Dũng - nguyên Phó Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội khẳng định, thuế không còn là chuyện kỹ thuật của ngành Tài chính, mà đã trở thành câu chuyện lớn của quốc gia. Theo TS. Nguyễn Sĩ Dũng, một hệ thống thuế tốt sẽ không chỉ mang lại nguồn thu, mà còn tạo ra lòng tin, khơi dậy trách nhiệm công dân, thúc đẩy doanh nghiệp trưởng thành và Nhà nước trở nên thông minh hơn, có thêm nguồn lực cho phát triển và tăng tính cạnh tranh quốc tế.

Trong bối cảnh quyết tâm cải cách, hoàn thiện thể chế đang được Đảng, Nhà nước đặt ra mạnh mẽ chưa từng có, với quan điểm thể chế là “đột phá của đột phá” nhưng cũng đang là “điểm nghẽn của điểm

nghẽn”, đồng thời phát triển kinh tế tư nhân là một động lực quan trọng nhất của tăng trưởng, cải cách thuế, nếu làm đúng và đủ, sẽ mở đường cho cải cách thể chế, cải cách hành chính và cải cách kinh tế. Thuế - nếu được thiết kế đúng cách - sẽ không còn là gánh nặng, mà trở thành nền móng cho một quốc gia thông minh, công bằng và hùng cường, thịnh vượng, người dân ngày càng ấm no, hạnh phúc.

Lãnh đạo Cục Thuế cho biết, trong giai đoạn tới, ngành Thuế xác định một loạt nhiệm vụ trọng tâm nhằm đưa quá trình chuyển đổi số đi vào chiều sâu. Trước hết, là xây dựng và hoàn thiện kho dữ liệu tập trung, để mọi thông tin được kết nối thông suốt, minh bạch và có thể khai thác hiệu quả. Cùng với đó, việc ứng dụng Big Data và trí tuệ nhân tạo sẽ giúp phát hiện sớm rủi ro, hỗ trợ công tác quản lý chính xác và kịp thời hơn.

Ngành Thuế cũng đặt mục tiêu phát triển các kênh phục vụ đa dạng, để người dân và doanh nghiệp chỉ cần một tài khoản có thể tiếp cận nhiều dịch vụ. Một trong những ưu tiên là mở rộng mạnh mẽ hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền, đưa công nghệ này trở thành thói quen phổ biến trong kinh doanh. Song song, hệ thống pháp lý về dữ liệu, định danh, bảo mật sẽ tiếp tục được hoàn thiện, bảo đảm chặt chẽ, nhưng thuận lợi cho người sử dụng.

Cốt lõi của chuyển đổi số là nuôi dưỡng nguồn thu bền vững và tạo dựng môi trường kinh doanh công bằng. Khi hóa đơn được lập đúng - đủ - kịp thời; khi dữ liệu giao dịch được kết nối thông suốt; khi quy trình hoàn thuế minh bạch, tự động; khi hộ kinh doanh “chạm một lần” để kê khai - nộp - tra cứu; khi doanh nghiệp giảm thời gian và chi phí tuân thủ, thì niềm tin với cơ quan thuế được củng cố, chi phí xã hội giảm xuống, nguồn lực sản xuất được giải phóng. Từ đó, góp phần giữ ổn định vĩ mô, tăng dư địa tài khóa để Nhà nước chăm lo an sinh xã hội và các mục tiêu phát triển.