Định vị chiến lược đầu tư khi thị trường vượt đỉnh lịch sử

Xu hướng phân hóa được dự báo tiếp tục duy trì

VN-Index kết thúc năm 2025 ở mức 1.784,49 điểm. Tính chung cả năm 2025, VN-Index tăng gần 518 điểm, xấp xỉ 41%, ghi nhận một trong những năm tăng mạnh nhất kể từ khi thị trường chứng khoán Việt Nam đi vào hoạt động.

Dù vậy, các chuyên gia phân tích của Công ty cổ phần Chứng khoán Nhất Việt (VFS) cũng chỉ ra, trong suốt tháng 12/2025, thị trường nhiều lần rơi vào trạng thái “xanh vỏ, đỏ lòng” khi chỉ số liên tục thử thách vùng tâm lý 1.800 điểm nhờ lực kéo từ nhóm cổ phiếu vốn hóa lớn, trong khi phần lớn cổ phiếu midcap (nhóm cổ phiếu của các công ty có mức vốn hóa trung bình, khoảng 1.000 - 10.000 tỷ đồng) và penny (cổ phiếu được phát hành bởi các công ty có vốn hóa nhỏ) vẫn trong xu hướng tích lũy hoặc điều chỉnh sâu 20 - 30% so với đỉnh. Thanh khoản thị trường duy trì ở mức cao kỷ lục trong tháng cuối năm 2025. Giá trị giao dịch khớp lệnh bình quân trên sàn HoSE thường xuyên đạt 22.000 - 25.000 tỷ đồng/phiên.

Tính chung cả năm 2025, VN-Index tăng gần 518 điểm, xấp xỉ 41%. Ảnh: Đức Thanh

Diễn biến các nhóm ngành trong tháng 12/2025 cho thấy sự phân hóa mạnh nhất kể từ đầu năm. Nhóm bất động sản, đặc biệt là hệ sinh thái Vingroup, đóng vai trò dẫn dắt chính, góp phần lớn vào đà tăng của VN-Index với các mã như VIC, VHM và VRE. Dòng tiền tập trung vào nhóm này nhờ kỳ vọng liên quan đến tái cấu trúc tài chính và triển vọng từ các dự án hạ tầng quy mô lớn. Trong khi đó, nhóm ngân hàng tiếp tục giữ vai trò trụ đỡ cho thị trường, với mức tăng ổn định 5 - 8% trong tháng, trở thành điểm đến an toàn của dòng vốn tổ chức.

Ngược lại, nhóm xuất khẩu và sản xuất chịu áp lực điều chỉnh mạnh trong bối cảnh lo ngại liên quan đến rủi ro thuế quan từ Mỹ. Các ngành thủy sản, dệt may và gỗ chứng kiến làn sóng rút vốn đáng kể, nhiều cổ phiếu midcap giảm 15 - 20% giá trị, dù VN-Index đang ở vùng đỉnh. Nhóm bất động sản khu công nghiệp có diễn biến đi ngang về giá, nhưng duy trì thanh khoản tích lũy tốt, phản ánh kỳ vọng vào chu kỳ giải ngân vốn FDI mới trong năm 2026.

Theo chuyên gia của VFS, nghịch lý lớn nhất thị trường năm 2025 là việc chỉ số chung lập đỉnh, song không ít nhà đầu tư vẫn thua lỗ do lựa chọn sai nhóm ngành và tập trung vào những cổ phiếu đã gãy xu hướng. Việc VN-Index neo ở vùng 1.780 - 1.800 điểm vừa tạo nền tảng cho trung hạn, vừa tạo áp lực đáng kể cho thị trường bước sang năm 2026.

Trong ngắn hạn, xu hướng phân hóa được dự báo tiếp tục duy trì, nhà đầu tư được khuyến nghị giữ tỷ trọng cổ phiếu ở mức trung bình và ưu tiên chiến lược tích lũy, chỉ gia tăng đầu cơ khi thanh khoản và dòng tiền cho thấy dấu hiệu lan tỏa rõ rệt hơn.

Chọn lọc cổ phiếu thay vì chạy theo biến động chỉ số

Ông Nguyễn Minh Hoàng - Giám đốc Phân tích VFS nhận định, ở giai đoạn VN-Index lập đỉnh, câu hỏi quan trọng nhất không còn là "chỉ số sẽ lên bao nhiêu điểm", mà là "nhà đầu tư nên lựa chọn cổ phiếu theo tiêu chí nào".

Trong năm 2026, dòng vốn, đặc biệt là vốn ngoại, sẽ tiếp tục chọn lọc khắt khe. Nhà đầu tư sẽ ưu tiên doanh nghiệp có nền tảng kinh doanh thực chất, định giá hợp lý hoặc đang chiết khấu, tăng trưởng lợi nhuận rõ ràng, hưởng lợi trực tiếp từ chính sách và luật mới.

"Thay vì chạy theo dòng tiền ngắn hạn hay các nhịp kéo trụ, nhà đầu tư cần quay lại với các yếu tố cốt lõi của doanh nghiệp" - ông Hoàng khuyến nghị.

Về chiến lược đầu tư, ông Hoàng cho rằng, thời điểm hiện tại phù hợp với tầm nhìn trung hạn, kéo dài 6 - 12 tháng, thay vì lướt sóng ngắn hạn. Doanh nghiệp vận hành theo chu kỳ kinh doanh. Khi nhiều cổ phiếu đã tích lũy và chiết khấu đáng kể từ giữa năm 2025, đây là vùng giá tạo ra điểm mua hấp dẫn cho cả trung và dài hạn.

Quan điểm này cũng được các chuyên gia của Công ty Chứng khoán Rồng Việt (VDSC) nhấn mạnh. Theo đó, năm 2026 sẽ đánh dấu sự chuyển dịch từ trạng thái “đắt theo chỉ số” sang “hấp dẫn theo chiều rộng".

Một điểm đáng chú ý là sự thiên lệch định giá trên thị trường hiện nay. Dù P/E (chỉ số đánh giá mối quan hệ giữa giá thị trường của cổ phiếu với thu nhập trên một cổ phiếu) của VN-Index được kéo lên bởi nhóm cổ phiếu vốn hóa rất lớn có P/E cao, phần lớn cổ phiếu còn lại vẫn giao dịch ở vùng định giá thấp đến trung bình. Hệ quả tích cực là cơ hội đầu tư vẫn tồn tại dồi dào bên dưới bề mặt chỉ số, đặc biệt ở những doanh nghiệp có nền tảng tài chính lành mạnh, dòng tiền ổn định và khả năng tăng trưởng lợi nhuận bền vững trong chu kỳ mới.

Trong bối cảnh VN-Index neo ở vùng cao, các công ty chứng khoán đều cho rằng, chiến lược đầu tư năm 2026 cần đặt trọng tâm vào chọn lọc cổ phiếu thay vì chạy theo biến động chỉ số. Các tiêu chí then chốt được nhấn mạnh gồm tăng trưởng lợi nhuận thực chất, chất lượng lợi nhuận, bảng cân đối kế toán, định giá và kỳ vọng hợp lý. Những cổ phiếu có P/E cao nhưng lợi nhuận không theo kịp kỳ vọng sẽ đối mặt với rủi ro điều chỉnh, trong khi nhóm cổ phiếu định giá thấp trung bình, có nền tảng tốt, sẽ trở thành điểm đến của dòng tiền dài hạn.